Wagenwerkplaats, Amersfoort
Trend: zelfsturing
Door: Ariënne Mak
Dat een burgerinitiatief tot een professioneel publiek-privaat-particulier samenwerkingsverband kan leiden, bewijst de Wagenwerkplaats in Amersfoort. In de afgelopen jaren heeft dit terrein een nieuwe betekenis gekregen als cultureel erfgoed en creatieve broedplaats. Een burgerinitiatief was de motor achter het behoud en de herinrichting van dit achttien hectare grote industriële erfgoed. Burgers, de gemeente en NS werken hier op basis van gelijkwaardigheid samen. De Wagenwerkplaats is nog volop in ontwikkeling, maar resultaten worden zichtbaar. De monumentale gebouwen hebben na renovatie uiteenlopende nieuwe bestemmingen gekregen: onder de nieuwe huurders zijn een circus, een jeugdoperahuis, de Cliniclowns en een evenementenorganisatie.
De Rijtuigenloods, evenementenlocatie van Herik Rail Events B.V.
Bron: De Rijtuigenloods
De Wagenwerkplaats grenst direct aan het spooremplacement station Amersfoort. Vanaf 1904 vond op dit terrein het onderhoud van treinstellen plaats. In 2000 werd de Wagenwerkplaats gesloten omdat deze niet meer rendabel bleek. Eigenaar NS en de gemeente Amersfoort ambieerden toen om dit strategisch gelegen gebied te herontwikkelen tot een Centraal Stadsgebied (CSG), met kantoren en woningen in hoge dichtheid. De ontwikkelingsmogelijkheden zijn in dit gebied echter beperkt, vanwege veiligheidsregels die gelden voor het vervoer van goederen over het spoor. Deze beperkingen zullen naar verwachting vanaf 2013 verdwijnen. Toen bovendien de kantorenmarkt instortte, waren deze grootschalige plannen van de baan. De gemeente Amersfoort maakte op verzoek van de NS tijdelijke verhuur van gebouwen in dit gebied mogelijk. Zo werden de eerste huurders aangetrokken, waaronder architectenbureau Van Zwieten. Dat deze pionierende ondernemers toen al potentie in dit industriële gebied zagen, was een stimulans. Echter, voor de eigenaar bleven de ontwikkelingsmogelijkheden vanwege veiligheidseisen beperkt. De impasse leidde ertoe dat het verval inzette van het gebied en de in onbruik geraakte industriële gebouwen. Toen de sloop dreigde, kwamen de bewoners uit het aangrenzende Soesterkwartier, destijds gebouwd voor de arbeiders van de Wagenwerkplaats, in 2003 in opstand. Eén van de drijvende krachten is bewoonster Joke Sickmann. Toen het voor één van de gebouwen in de Wagenwerkplaats te laat was om de sloop tegen te houden, richtte zij uit onvrede daarmee de Stichting Industrieel Erfgoed Stad Amersfoort (Siesta) op. De stichting brengt het Industriële erfgoed onder de aandacht van de gemeente, bewoners en politiek en organiseert initiatieven om het erfgoed te behouden. Hieruit is het burgerinitiatief voortgekomen: de gemeente werd verzocht om de monumentale waarde van de gebouwen te laten onderzoeken. Met succes, de monumentenstatus werd toegekend en het burgerinitiatief werd door de gemeente financieel ondersteund om activiteiten te organiseren. Het burgerinitiatief en de gemeente vormden toen samen de Werkgroep Verkenningen, met als doel een visie te ontwikkelen voor het gebied. Lees verder>>
Voor een pdf van de volledige publicatie: Wagenwerkplaats, Amersfoort
Voor het downloaden van bovenstaande publicatie dient u het eerst op te slaan.
KEI kenniscentrum stedelijke vernieuwing Dossier Rol bewoners