Zelfbouw onder dorps toezicht
Nieuwbouwwijk Cronenburgh, Loenen aan de Vecht
Door: Ariënne Mak
Bij de invulling van een schaarse uitbreidingslocatie in het groene hart, nabij een karakteristieke oude dorpskern, verplicht een gemeente zich tot het realiseren van een hoog kwaliteitsniveau. Het uitgangspunt van de gemeente Loenen was om een substantieel deel van de woningen op Cronenburgh in particulier opdrachtgeverschap te realiseren. Dit resulteerde in een stedenbouwkundig plan dat voorziet in een grote diversiteit, doordat alle kavels verschillend zijn. Anderzijds zijn de vrije kavels, maar ook de projectmatige plandelen, gebonden aan strenge uitwerkingseisen om de gewenste kwaliteit, samenhang en een dorpse uitstraling te waarborgen.
Bron: Synchroon
Brede kwaliteitssturing
Cronenburgh staat voor variatie en een mate van vrijheid, maar wel binnen vooraf gestelde kaders en toetsing gedurende het ontwikkelproces. De gemeente wilde zowel de particuliere kavels als de planmatige delen consumentgericht ontwikkelen. Daartoe legde zij aan projectontwikkelaars de vraag voor hoe zij hier invulling aan wensten te geven, en welke ingrepen zij voorstelden om de plankwaliteit te vergroten. Tijdens een door de gemeente georganiseerde ‘consumentenmarkt’ in het buurthuis werd gestemd over de selectie van projectontwikkelaars, en maakte de gemeente in 2003 de keuze voor Proper-Stok en Synchroon (destijds Johan Matser projectontwikkeling). Deze partijen namen vervolgens de aansturing van het proces over van de gemeente.
Naast planmatige richtlijnen (de kavelpaspoorten) die hierna worden toegelicht, hanteerde ontwikkelaar Synchroon ook een nauwkeurig ‘spoorboekje’ voor het proces dat de particuliere bouwers moesten doorlopen. Henri van Dam (Synchroon): ‘Het proces gaf enerzijds inzicht in wat hen te wachten stond, anderzijds waarborgde het ook de voortgang. De kopers van het eerste uur hadden zo een identiek proces. Dat zorgde voor een beheersbaar proces en voor kruisbestuiving via de plenaire sessies.’ Een ander argument voor de projectontwikkelaar om het traject tot en met bouwvergunning strak te sturen, was het moment van grondlevering. Van Dam: ‘De ontwikkelaar kocht de grond van de gemeente, splitste de grond in percelen en verkocht deze aan de particuliere kopers. De grond werd aan de koper geleverd op het moment dat deze beschikte over een bouwvergunning.’
Bron: Zichtlijnen en specials. West 8 urban design & landscape architecture.
De kopers van de vrije kavels waren verplicht om een architect in de hand te nemen. Naast de ontwikkelaar bood een adviesbureau de zelfbouwers ondersteuning in het proces. Er werden workshops georganiseerd, waarbij zowel de ontwikkelaars als de particuliere bouwers een model van hun woning in een maquette van het plangebied dienden te plaatsen. Dit zorgde voor een overzicht van het gehele plan, de stand van zaken en de kwaliteit. Bovendien konden toekomstige bewoners er alvast met elkaar kennismaken. Bij elke fase van het ontwerpproces (voorlopig ontwerp, definitief ontwerp en de bouwaanvraag) gaf een supervisor zijn oordeel over het ontwerp. In de fases van het definitief ontwerp en de bouwaanvraag, werden ook de toegepaste materialen beoordeeld en op elkaar afgestemd, door middel van een ‘dakpansessie’. Daarbij werden van alle ontwerpen monsters van de toegepaste materialen naast elkaar gelegd. Om de architectonische kwaliteit en samenhang te waarborgen, hield de afdeling Bouw- en Woningtoezicht van de gemeente tijdens het ontwerpproces streng toezicht op de uitvoering. Ook Welstand en Monumenten Midden-Nederland was daarbij betrokken. Lees verder >>
Voor een pdf van de volledige publicatie: Zelfbouw onder dorps toezicht Voor het downloaden van bovenstaande publicatie dient u het eerst op te slaan.
Zie ook:
- Particulier opdrachtgeverschap: Van afkickprogramma naar leerschool
- Hiërarchie in planproces op de kop door (Collectief) Particulier Opdrachtgeverschap