2015.06.08_Bruikbare handreikingen_660

Bruikbare handreikingen voor een verbrede gebiedsgerichte aanpak Hart van Zuid Rotterdam

8 juni 2015

2 minuten

Onderzoek De huidige gebiedsontwikkelingspraktijk staat bol van de experimenten om ruimtelijke projecten op een andere en vernieuwende manier tot ontwikkeling te brengen. In het gebiedsontwikkelingsproject Hart van Zuid in Rotterdam is door de gemeente geëxperimenteerd met een verbrede gebiedsgerichte manier van werken.

Hart van Zuid, het gebied rondom Ahoy, Zuidplein en het Motorstraatgebied in Rotterdam, is één van de grootstedelijke projecten waar de Gemeente Rotterdam stevig op inzet. In de kern draait het om het integreren van de verschillende gebieden, het slim organiseren van de infrastructuur, het aantrekkelijk maken van de openbare ruimte en het stimuleren van werkgelegenheid. Integraliteit is hierbij het sleutelwoord. Dit gebeurt door de fysieke opgaven te koppelen aan sociaal-maatschappelijke en economische doelen.

Concurrentiegerichte dialoog

De mens als succesfactor staat met stip op één bij de verbrede gebiedsgerichte aanpak. Rolbewustzijn, houding en gedrag, en de diversiteit in de samenstelling van het projectteam zijn bepalende factoren geweest bij het succes van Hart van Zuid.

De aandacht voor de samenwerking is een mooi voorbeeld van sociale innovatie

Er is voor gekozen om met behulp van een concurrentiegerichte dialoog het totale plangebied, met uitzondering van het Motorstraatgebied, aan te besteden en in gesprek met de markt op zoek te gaan naar het beste plan en een krachtige partner die het gebied de komende twintig jaar gaat ontwikkelen, plus een deel van het beheer op zich neemt (openbaar gebied en vastgoed: zwembad en kunstenpand). Een concurrentiegerichte dialoog leent zich vooral voor complexere projecten, waarbij de dialoog bijdraagt aan het toevoegen van kwaliteit en de zoektocht naar een langdurige passende partner. Zo heeft de complexiteit van dit project samen met de verbrede gebiedsgerichte aanpak bijgedragen aan prestatieverbeteringen. De aandacht voor de samenwerking is een mooi voorbeeld van sociale innovatie. Bedrijven en overheden ontwikkelen op die manier nieuwe managementvaardigheden (dynamisch managen), leren innovatieve organisatievormen hanteren (flexibel organiseren), gaan hoogwaardige arbeidsrelaties aan (slimmer werken) en zoeken samenwerking met externe partijen (co-creatie) (Volberda et al., 2011).

De les van dit project is dat je niet in eindproducten moet denken, maar meer aan een iteratief proces, waarbij je samen al werkend tot een helder hoofdcontract en bijbehorende deelcontracten komt, met passende prestatieafspraken. Het gezamenlijk beoogde resultaat in combinatie met procesafspraken en mandaat bij het projectteam vormen hierbij het richtsnoer.

Bruikbare handreikingen bij een verbrede gebiedsgerichte aanpak

De verbrede gebiedsgerichte aanpak is breder inzetbaar binnen gemeenten die samen met partijen hun stad of dorp willen ontwikkelen. Deze andere manier van werken vereist specifieke competenties van ambtenaren, een andere rol van het bestuur en de raad, en op onderdelen aanpassingen in de organisatiecultuur. Om de verbrede gebiedsgerichte aanpak toe te passen bij gebiedsontwikkelingen zijn er acht handreikingen op een rij gezet:

  • Stel een gevarieerd, gemotiveerd en discipline-overschrijdend projectteam samen om gedurende het proces keuzes te kunnen maken.
  • Zorg voor de juiste mandatering van het projectteam. Dit zorgt op formele en informele wijze voor een groot verantwoordelijkheidsbesef, een teamgevoel en de vrijheid om gedurende het project binnen de gestelde kaders te (onder)handelen, concrete voorstellen te doen en keuzes te maken. Het zorgt voor slagkracht en snelheid. Zonder dit mandaat zou het proces erg stroperig en langdurig zijn geweest.
  • Ga vroegtijdig in gesprek met de omgeving en de stakeholders om de juiste en/of beste invulling van de gebiedsopgave te bepalen.
  • Stel een (externe) ‘board’ of adviesraad samen die kan fungeren als klankbord en intern geweten, waar het projectteam terecht kan voor kritische projectsturing en het delen van kennis en ervaringen.
  • Zorg voor flexibiliteit in het contract, zodat onzekerheden en veranderingen in het project zijn op te vangen.

  • Stel een PPE (Prestatiegericht Programma van Eisen) op, want door het benoemen van prestaties krijgt de marktpartij de ruimte om zijn expertise in te zetten en creatieve oplossingen te bedenken voor de wijze waarop deze prestaties bereikt worden.
  • Bedenk dat de gemeente verschillende rollen binnen een gebiedsopgave kan innemen en neem dit mee in het besluitvormingsproces.

Volberda, H., Jansen, J., Tempelaar, M. & Heij, K. (2011). Monitoren van sociale innovatie: slimmer werken, dynamisch managen en flexibel organiseren. Tijdschrift voor HRM 1: 85-110


Cover: ‘2015.06.08_Bruikbare handreikingen_660’


Agnes Franzen door Ineke Oostveen (bron: Agnes Franzen)

Door Agnes Franzen

Strategisch adviseur SKG/TU Delft en medeoprichter/hoofdredacteur van Gebiedsontwikkeling.nu (2010-2017)

Portret - Debbie Ginter

Door Debbie Ginter

Projectmanager Gebiedsontwikkeling, Gemeente Rotterdam

Portret - Wendy de Hoog

Door Wendy de Hoog

Stadsruim | onderzoeker en adviseur gebiedsontwikkeling


Meest recent

De Oosterscheldekering door CloudVisual (bron: Shutterstock)

Rli: Een klimaatbestendige ruimtelijke ordening? Dan moet er nog een hoop gebeuren

Hoe kan het nieuwe kabinet echt sturen op een klimaatbestendige ruimtelijke ordening? Die vraag beantwoordt de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur in een nieuw advies. “Onze bedoeling is om het debat een zet te geven.”

Uitgelicht
Onderzoek

13 juni 2024

Zicht op Rotterdam vanaf de Euromast door Alexandre.ROSA (bron: Shutterstock)

Steden vergroenen, dit is het gereedschap voor gemeenten en provincies

Steden willen (bijna) allemaal vergroenen, maar de praktijk blijkt vaak weerbarstig. Hoe stroomlijnen gemeenten en provincies hun groenbeleid zodat ze effectiever kunnen werken?

Analyse

12 juni 2024

Vogelvlucht van een straat in Oosterwold in Almere door Claire Slingerland (bron: Shutterstock)

Oosterwold in beeld, zo pakt ontwerpvrijheid uit

Over de gebiedontwikkeling Oosterwold in Almere is al veel geschreven, door aperte voor- en tegenstanders. Yolanda Sikking ging zelf kijken en sprak met gebiedsregisseur Arie-Willem Bijl.

Casus

12 juni 2024