Nieuws Crisis? Placemaking lijkt juist te gaan bloeien nu het economisch minder gaat. Het past bij een terugtredende overheid, bij de nieuwe tijdsgeest. Hoe werkt dat in de praktijk: van placemaking bij het ontwikkelen van nieuwe bestemmingen voor leegstaande gebouwen en terreinen tot placemaking op digitale pleinen.
Crisis? Placemaking gaat door!
Door de bezuinigingen en de economische crisis lijkt het alsof mensen goed begrijpen dat niet alles meer te verwachten is van de overheid. Vooral bij de openbare ruimte is men bereid om meer zelf te doen en meer te participeren. De openbare ruimte betekent immers toch je eigen directe leefomgeving: een goed aangrijpingspunt waar je zelf invloed op kunt uitoefenen. Uit de enquête over de openbare ruimte die gepresenteerd werd op het Nationaal Openbare Ruimte Congres in december 2012 bleek ook dat bewoners bereid zijn zich meer in te zetten voor de eigen leefomgeving. Wat ook misschien meespeelt, is het feit dat mensen hun huis minder makkelijk kunnen verkopen en dus wellicht meer willen investeren in hun huidige leefomgeving, omdat ze het langer met die buurt ‘moeten doen’. Ook maakt de kwaliteit van de leefomgeving natuurlijk veel uit bij de verkoop van een huis.
Niet goedkoper, maar succesvoller
Placemaking is geen hype die in deze crisistijden is bedacht. Placemaking is een methodiek van Project for Public Space (PPS) uit New York en al meer dan 35 jaar in ontwikkeling. De achtergronden van de methodiek liggen niet in een behoefte om het (her)inrichten van ruimtes goedkoper en efficiënter te doen, maar in het feit dat het eenvoudigweg succesvollere openbare ruimtes oplevert als je de expertise van de gebruikers benut. Dat het efficiënt en goedkoop is, is echter wel een heel bruikbaar neveneffect. Juist in deze tijd. De investering in placemaking zelf (waaronder begeleiding, tijdsinvestering voor ambtenaren en maatschappelijke organisaties, werving, accommodatie en catering) valt weg bij de besparingen op de klachtenprocedures. Dit is door twee onafhankelijke projectleiders van herstructureringsprojecten in Zoetermeer en Lansingerland bevestigd. Belangrijker is echter dat het openbare ruimtes oplevert waar meer kan is op gezondheid, culturele en economische vitaliteit en sociale cohesie. Een succesvolle openbare ruimte levert een hogere WOZ-waarde op, betere verhuurbaarheid en minder vandalisme. Onderzoek door CROW (Baten van de openbare ruimte) wijst zelfs uit dat winkels in een kwalitatief goede openbare ruimte meer voor hetzelfde product kunnen vragen dan winkels in een minder goede openbare ruimte.
'Ze luisteren echt'
Door placemaking groeit het vertrouwen van burgers in de lokale overheid (‘goh, ze luisteren echt’), evenals het vertrouwen van de lokale overheid in de burgers (‘op die ideeën waren wij zelf nog niet gekomen, een eyeopener’) en het vertrouwen tussen burgers onderling. Het sociale kapitaal wat hierdoor ontstaat, is onbetaalbaar in tijden van crisis. En hier kun je wellicht ook op andere gebieden op terugvallen. Denk aan de zorg. Maar ook back to basics: Als de gebruikers enthousiaste plannen ontwikkelen waar de lokale overheid niet genoeg geld voor heeft, is dat nog niet het einde van het verhaal. Door samenwerking met zo veel mogelijk partners te bewerkstelligen, zijn er ook meer financiële bronnen aan te spreken. Burgers kunnen zelf een fondsaanvraag of een sponsoraanvraag doen en, last but not least, zelf ook een zelfstandige bijdrage leveren aan aanleg of sociaal/fysiek beheer van bepaalde objecten in de openbare ruimte. Ook ondernemers kunnen een bijdrage leveren omdat ze er zelf baat bij hebben of omdat ze een maatschappelijke bijdrage willen leveren. Door de serieuze invloed ontstaat een gevoel van eigenaarschap en daarmee een gevoel van gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Zie voor de volledige publicatie (pdf):
Cover: ‘2013.06.17_co-creatie met lokale burgerkracht_180’
Adviseur bij JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en ontwikkeling
