Thumb_samenwerking en allianties_0_1000px door Onbekend (bron: Shutterstock)

De associatie stad, bottom-up of outside-in

28 oktober 2010

2 minuten

Nieuws We-City is niet van vandaag of gisteren. Integendeel, het is al eeuwenoud en feitelijk ‘structurationeel’ voor de verstedelijking in de Delta van Rijn, Maas en Schelde (RMS). Het spoort met andere opvattingen over de Noordwest-Europese verstedelijking. Daarom is het opmerkelijk dat bij al die (rijks)bouwmeesters, planologen en (architectuur)historici, die weer pleiten voor een stedenbouw en planologie van onderop, zo weinig besef is van deze geschiedenis.

In zijn postuum gepubliceerde poging om de Occidentale stad te positioneren ten opzichte van de Oriëntale stad of die van de Antieken, karakteriseerde Max Weber ‘die schwurgemeinschafliche Verbrüderung’ als de meest wezenlijke karakteristiek van de opkomende verstedelijking in het Europese Avondland. In zijn optiek was het wezenlijk nieuwe van die middeleeuwse stad dat men lid kon worden van een commune, die ‘burgerij’ heette. Daarmee verkregen de zogenoemde ‘homines novi’ – de marskramers, de parvenu’s die ontsnapt waren aan horigheid, de afvalligen van de monastieke familiae, de werkeloos geworden ministerialen, enzovoort – ook de bescherming en ontplooiingsmogelijkheden die pasten bij een corporatistische rechtsfiguur. Vanaf de elfde en twaalfde eeuw voor Christus ontstonden dergelijke corporaties van vrijgevochten burgers als eigenstandig juridische en politieke fenomenen.

De meest zuivere vorm van dergelijke burgercorporaties is te vinden in de Delta van Vlaanderen, Zeeland, Holland en West-Brabant; de RMS- of ook wel Euro-Delta. Als gevolg van de toenemende bevolkingsontwikkeling en daarmee gepaard gaande behoefte aan meer agrarisch land, ontstonden hier vanaf de elfde eeuw de Waterings en/of de Waterschappen. Waarbij conform het principe van economische verhoefslaging elke zelfvoorzienende boerderij verantwoordelijk was voor het beheer van een specifiek deel van de waterbescherming of dijk. Tussen de leden van ‘het waterschap’ werd tegelijkertijd een baljuw (later ook wel dijkgraaf) gekozen die er op toezag dat ieder lid zijn verantwoordelijkheid ook nakwam.

Zie voor de volledige publicatie:


Cover: ‘Thumb_samenwerking en allianties_0_1000px’ door Onbekend (bron: Shutterstock)


Door Luuk Boelens

Urban Unlimited en prof.dr.ir. bij Universiteit Utrecht


Meest recent

Ellen van Bueren Column Cover door Esther Dijkstra (bron: Esther Dijkstra)

Boodschap burgemeesters voor de Europese verkiezingen wordt niet gehoord

Volgens columnist Ellen van Bueren krijgen lokale stedelijke opgaven te weinig aandacht in de Europese verkiezingscampagnes. En dat is volgens haar een gemiste kans.

Opinie

27 mei 2024

Graffiti in Gent door Jesus Barroso (bron: Shutterstock)

Creatieve betonnen speeltuin wijkt voor placemaking, zo gaat dat in Gent

Placemaking kan helpen om een nieuw gebied op de kaart te zetten maar Bart Popken ontdekte het in Gent dat het ook eerdere creatieve activiteiten kan verdrijven. Het draagt daarmee net zo hard bij aan gentrificatie en grotere tegenstellingen.

Casus

27 mei 2024

Wembley stadion in Londen door FedericoCangiano (bron: Shutterstock)

Het grote vlaggenschip, dit leert Feyenoord City ons over aanjagers en vertragers in gebiedsontwikkeling

De vervlechting van aanjagers met gebiedsontwikkeling creëert zowel kansen als risico’s, zo laten Wouter Jan Verheul en collega-onderzoekers van Arcadis zien met hun onderzoek naar Feyenoord City. Wat kunnen we hiervan opsteken?

Uitgelicht
Analyse

24 mei 2024