De rol van schoonheid en persoonlijke betrokkenheid

30 oktober 2011

3 minuten

Verslag Een optimistisch geluid op het Architectuur Filmfestival in Rotterdam (AFFR). Het AFFR gaat de crisis te lijf door de vertoning van films die blijk geven van de menselijke, persoonlijke kant in de vaak nog technocratische en onpersoonlijke wereld van de ruimtelijke ordening en het bouwen. Films en documentaires die laten zien hoe mensen geraakt worden door schoonheid, hun verbondenheid met een plek tonen en het belang van het detail benadrukken.

Architectuur Filmfestival in Rotterdam (AFFR), impressie van zaterdag 8 oktober

De registratie van de restauratie van het atelier van kunstenaar Richard Roland Holst (1868-1938) op Oude Buisse Heide in opdracht van Natuurmomenten laat zien hoe persoonlijke betrokkenheid gecombineerd met vakmanschap leidt tot iets prachtigs. De brandstichting vlak na oplevering is een gruwelijk feit en onbegrijpelijk. Rockaway, een schiereiland onder de rook van NYC, was een eeuw geleden een populair seaside resort voor de New Yorkers en de bungalow als nieuwe woningtypologie is op dat moment sterk in opkomst. Rockaway telde er zo’n 7000 in die tijd. Het leven speelt zich buiten af op de veranda’s, de boardwalk en het strand. Demografische ontwikkelingen en de destructieve plannen van stadsplanner Robert Moses maken na de WOII van Rockaway een doorvoerhaven van problemen. De documentaire geeft een ontroerend beeld van de hechte gemeenschap toentertijd en een inkijk in de treurige ontwikkeling vanaf de jaren ’50. De maker spreekt met bewoners van toen en laat daarnaast zien hoe Rockaway er heden ten dage voorstaat. Rockaway believers strijden voor het behoud van hun buurt, ontwikkelen bottum-up initiatieven om betrokkenheid te vergroten en gaan terecht dwars liggen voor de liefdeloze vastgoedontwikkelingen die zich niet verhouden tot de context en geen enkele kwaliteit toevoegen aan deze typische plek. Der ‘Traum von Baumhaus’ is collectief particulier opdrachtgeverschap eind jaren ’80 in Berlijn. Frei Otto is de bevlogen architect die met zijn Ecohaus volledige vrijheid wil bieden aan bewoners. Over hoe een paradox toch functioneert: sterke persoonlijkheden en individualisten die hun eigen droom willen verwezenlijken en tegelijkertijd met het collectief een unieke plek tot stand brengen. ‘Home Bodies’ is de lugubere, maar ook komische afsluiter zaterdagnacht. Een bijna afgebroken buurt in Cincinnati is het decor voor het verhaal waarin oudjes zich niet laten wegjagen door de sloophamer. Hun verbondenheid met de plek is zo sterk dat ze geweld niet schuwen, sterker nog, het wordt hun enige antwoord. Of is het een spel?

Het Atelier van Richard Roland Holst - Magda Augusteijn & Wilma Kuijvenhoven, 2011
The Bungalows of Rockaway – Jennifer Callahan, 2010
Der Traum von Baumhaus – Beate Lendt, 2011
Home Bodies – Larry Yust, 1974