De stad als gezonde habitat

Gezondheidswinst door omgevingsbeleid

Toelichting

Volgens de raad kunnen Overheden meer gezondheidswinst boeken door niet alleen in te zetten op beschérming (klassiek milieubeleid), maar ook op bevórdering van gezondheid. Gezondheid is namelijk meer dan de afwezigheid van ziekten. De leefomgeving moet ertoe uitnodigen dat mensen meer bewegen, minder stress ervaren, elkaar kunnen ontmoeten en kunnen participeren in de maatschappij. De raad werkt dit in het advies uit in handelingsperspectieven: voor beleid en instrumenten, voor kennis en ontwerp, en voor financiering en sturing.

Versterking van beleid en benutting van instrumenten

Volgens de raad is gezondheidsbescherming in het omgevingsbeleid onverminderd van belang voor een gezonde leefomgeving. Er moet in Nederland ten minste voldaan worden aan geldende milieunormen. Maar om extra gezondheidswinst te boeken is inzet nodig op gezondheidsbevordering via verbetering van de leefomgeving. Zo kan een leefomgeving ontstaan die beweging, ontmoeting en ontspanning mogelijk en aantrekkelijk maakt. Overheden moeten beter samenwerken, opgaven combineren en de instrumenten uit de Omgevingswet optimaal benutten.

Ontwikkeling kennis en ontwerp

Kennisontwikkeling rond gezondheidsbevordering via de leefomgeving is essentieel. De werking van gezondheidsbevorderende maatregelen moet meer onderbouwd worden en lessen uit lokale interventies moeten beter worden gedeeld. Ontwikkel nieuwe hulpmiddelen zoals gezondheidskaarten of stresstesten voor een gezonde leefomgeving. Ontwerpsessies kunnen helpen om partijen vanuit verschillende achtergronden samen te brengen, elkaars taal te leren en gezamenlijk te werken aan creatieve oplossingen voor gezondheidswinst.

Versterking financiële basis en sturing

Bij investeringen in de leefomgeving moet niet alleen het gezondheidsverlies in beeld worden gebracht, maar juist ook de baten. Bij de evaluatie van de Woningwet in 2018 moet aandacht zijn voor de mogelijkheden voor corporaties om meer dan nu te investeren in een gezonde leefomgeving, in leefbaarheid en maatschappelijk vastgoed. Om de split incentive-problematiek te doorbreken, kunnen gemeenten, zorgverzekeraars en Rijk lokale preventiecoalities sluiten voor een gezonde leefomgeving. Overheden moeten bovendien meer werken in multidisciplinaire teams om de doorgaans gescheiden werelden van gezondheid en leefomgeving bij elkaar te brengen en integraal aan een gezonde leefomgeving te werken.

Publicatie

Op 18 april 2018 heeft de raad zijn advies ‘De stad als gezonde habitat’ aangeboden aan minister Ollongren van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK).

Bekijk de foto's van de presentatie van het advies 'De stad als gezonde habitat'

Creatieve sessies

In september 2017 organiseerde de raad twee creatieve sessies. In deze sessies werd voor drie steden ontwerpend onderzoek gedaan naar de gezonde stad. In het advies deelt de raad de resultaten van deze sessies in een intermezzo. Voor uitgebreide rapportages van de betrokken ontwerpbureaus, zie:

• Gezond Rotterdam, Posad
• Shared city Zwolle, MA.AN
• Eindhoven takes care, Marco.Broekman

De rapportages zijn gemaakt in opdracht van de Rli. De inhoud ervan valt onder verantwoordelijkheid van de ontwerpbureaus.

Meer informatie

Voor uw reactie of voor meer informatie kunt u contact opnemen met Lianne van Duinen, projectleider, Lianne.vanduinen@rli.nl

Cover: Programma-DG Omgevingswet Erik Jan van Kempen (r) neemt het advies namens de minister van BZK  in ontvangst. Rli voorzitter Jan Jaap de Graeff (m) en raadslid Ellen Peper (l). Fotograaf: Fred Ernst