Groene gebiedsontwikkeling: Breda moet in 2030 de eerste Europese stad in een park zijn

De coronapandemie heeft de relatie tussen de gebouwde omgeving en de gezondheid van de gebruikers nog eens extra versterkt. Onderzoekers wereldwijd hebben de afgelopen periode het belang van natuur in de stad aangetoond. De Europese afdeling van de World Health Organization (WHO) deed uitgebreid literatuuronderzoek naar de precieze invloed van ‘groen en blauw’ op de mentale gezondheid van gebruikers en bewoners. De (niet geheel verrassende) uitkomst: zowel op de korte als de lange termijn zijn er nagenoeg alleen maar positieve uitkomsten.

Maar, benadrukken de wetenschappers van de WHO in hetzelfde onderzoek, het is lastig om één succesformule voor steden op te stellen. Ingenieursadviesbureau Sweco deed vorig jaar wel een poging. Volgens de onderzoekers is een groene, uitnodigende stad vol met gebouwen die vanuit een gezondheidsgedachte zijn ontworpen met gebruikers die zich bewust zijn van het belang van deze onderdelen de manier waarop de gebouwde omgeving ook echt kan bijdragen aan de gezondheid van de inwoners.

Meer dan een grasveld

De groene koers die Breda heeft ingezet met het Bredaas Groenkompas (pdf) heeft veel weg van de gedachten die Sweco over dit onderwerp heeft. Breda moet in 2030 de eerste Europese stad in een park zijn. “Het Groenkompas bevat een heldere koers hoe Breda het komende decennium het bestaande groen wil beschermen en uitbreiden, hoe we zorgen dat er groen op pantoffelafstand is voor iedereen en waarbij groen niet de sluitpost, maar de leidraad bij ruimtelijke ontwikkelingen wordt,” zei toenmalig wethouder Paul de Beer vorig jaar tijdens de presentatie van de groene plannen.

In Trouw vertellen verantwoordelijk wethouder Tim van het Hof en stadsecoloog Rombout van Eekelen deze maand hoe Breda deze doelstelling in 2030 wil bereiken. Uitgangspunt is dat elke individuele inwoner rondom zijn eigen woning het gevoel moet krijgen dat hij in een groene stad woont. De begrippen pantoffelafstand en fietskwartierke zijn in dat proces de basis.

“Iedereen moet vanaf zijn woning binnen 200 meter in een groene ruimte kunnen zijn,” legt Van Eekelen uit. “Dat is dan niet alleen een grasveld met een boom, maar minstens een mooi plantsoen of een park waar hij andere bewoners kan ontmoeten. En binnen een kwartier moet iedereen in hoogwaardige natuur buiten de stad kunnen zijn, zoals een bos, weidevogelgebied, zandverstuiving of moerasgebied.”

Bewoners als partners

De wens om vol in te zetten op het groen in de stad, komt vanuit de inwoners. Halverwege het vorige decennium kregen zij vanuit de gemeente de vraag wat zij uniek vonden aan Breda en welke eigenschappen van de stad ze wilden versterken. “We scoorden op elk vlak een zes of een zeven, maar zonder uitschieters,” zegt wethouder Van het Hof. “Iedereen associeert Eindhoven met Brainport, Den Haag is de stad van vrede en veiligheid. Wij hadden niet echt iets herkenbaars. Alles voldoende, maar geen uitschieters.”

Daarom stelde de gemeente ‘het verhaal van Breda’ op, waarin groen, grenzeloos en gastvrij de drie pijlers zijn. Het Groenkompas is de uitwerking van het groene element. Van het Hof: “Elke gebiedsontwikkeling in de stad combineren we met water en groen. Waar andere steden vaak kiezen voor enkel bouwen en dat compenseren met natuurontwikkeling in het buitengebied, doen wij dat anders.”

Breda zet daarbij in op de combinatie tussen grootschalige en kleinschalige ingrepen. Een extra vaargeul door Breda wordt voorzien van natuurinclusieve kades en voormalige fabrieksterreinen en kazernes worden omgetoverd tot parken. Maar tegelijkertijd zorgt de stichting Breda Stad in een Park ervoor dat bewoners hun eigen leefomgeving en die van hun stadsgenoten vergroenen. “Bij de stichting Breda Stad in een Park zijn tientallen groenclubs en hoveniers aangesloten,” zegt de wethouder. “Zij zijn onze partners. We willen geen groen Breda omdat wij dat hier op het Stadskantoor hebben bedacht.”