Moderne woningen langs het kanaal in Alkmaar door L.ON (bron: Shutterstock)

Hittekaart BPD: woningmarkt kantelt maar de druk blijft onverminderd hoog

BPD

16 maart 2023

3 minuten

Nieuws De Hittekaart van gebiedsontwikkelaar BPD meet de temperatuur op de woningmarkten in Nederland. Na de toenemende druk (2020), het oplopen buiten de Randstad (2021) en het droogkoken (2022) is er nu een gemengd beeld. De woningmarkt lijkt lichtjes af te koelen maar dat doet nog niet veel voor de beschikbaarheid en betaalbaarheid van de koopwoningen.

BPD Hittekaart 2023 door BPD (bron: bpd.nl)

‘BPD Hittekaart 2023’ door BPD (bron: bpd.nl)


Eind 2022 zette een lichte afkoeling op de woningmarkt in, met dalende huizenprijzen. Dat heeft geen effect op de woningdruk in veel Nederlandse gemeenten, concluderen de onderzoekers van BPD. Over heel 2022 gezien steeg de gemiddelde koopsom met 11 procent tot bijna 429 duizend euro. Het woningtekort is landelijk gegroeid tot bijna 4 procent, ondanks de dalende transacties van bestaande koopwoningen met 15 procent.

De relatieve woningdruk neemt toe in de provincie Noord-Holland met de Zaanstreek als in het oog springende regio. Ook kennen de provincies Overijssel en Flevoland een toename in druk met de gemeenten Zwolle en Lelystad als opvallende stijgers in de top 40 van meest verhitte gemeenten. Door een daling in het aantal transacties daalde de relatieve druk in de regio Zuidoost Brabant.

Woningtekort neemt nog toe

Harm Janssen, algemeen directeur BPD | Bouwfonds Gebiedsontwikkeling licht de Hittekaart Woningmarkt 2023 toe: “De daling in prijzen door de gestegen hypotheekrente en inflatie brengt voorlopig nog niet de nodige lucht op de woningmarkt. Het woningtekort neemt namelijk nog steeds toe in Nederland. De verwachting is dat door het gebrek aan bouwlocaties het steeds lastiger wordt om betaalbare woningen te bouwen en daarmee komt de bereikbaarheid van een eigen huis voor veel mensen in Nederland nog niet in zicht. Meer betaalbare woningen bouwen wordt pas mogelijk, als we op grotere schaal kunnen bouwen. Door op een grotere schaal leefomgevingen te ontwikkelen, maken we niet alleen betaalbaar wonen voor meer mensen mogelijk, maar zorgen we er ook voor dat de natuurlijke omgeving rondom deze woningen wordt verbeterd. Dat zijn twee vliegen in één klap.”

Dit jaar zien we op de Hittekaart interessante ‘stijgers’ in de lijst van de 40 meest verhitte gemeenten. De sterkste stijgers zijn Nieuwegein, Lelystad, Landsmeer en Zwolle. Deze gemeenten hebben een relatief ‘hetere’ woningmarkt dan vorig jaar. De opmerkelijkste afvallers uit de top 40 zijn Nijmegen en Groningen.

Verandering van de gemiddelde koopsom

Het effect van de inflatie en de gestegen hypotheekrente werd na de zomer zichtbaar in de gemiddelde transactieprijs per gemeente. Onderstaande figuur toont per kwartaal hoe groot het verschil in de gemiddelde koopsom per gemeente was, vergeleken met hetzelfde kwartaal een jaar ervoor. Hier wordt duidelijk dat in de eerste twee kwartalen in de meeste gemeenten nog een prijsgroei te zien is. In het derde kwartaal wordt een kantelpunt in de prijsontwikkeling zichtbaar en in het vierde kwartaal van 2022 was in één op de drie gemeenten (33 procent) de gemiddelde koopsom lager dan een jaar ervoor. In het eerste kwartaal van 2022 was dit nog maar bij één op de twintig gemeenten het geval.

Verandering van de gemiddelde koop per kwartaal in 2022 door BPD (bron: bpd.nl)

‘Verandering van de gemiddelde koop per kwartaal in 2022’ door BPD (bron: bpd.nl)


Over de hittekaart

In dit jaarlijks terugkerende onderzoek brengt BPD op basis van diverse factoren de sterke en zwakke gebieden op de bestaande koopwoningmarkt in kaart door middel van een Hittekaart Woningmarkt. Een hoge score (donkerrode kleur) op de Hittekaart Woningmarkt kenmerkt zich door hoge prijzen en/ of veel woningverkopen, maar ook een sterke (verwachte) huishoudensgroei. Het marktvolume in de bestaande markt wordt berekend door het aantal koopwoningtransacties te vermenigvuldigen met de gemiddelde verkoopprijs. Om de spanning op de koopwoningmarkt tussen gemeenten onderling te kunnen vergelijken, wordt er gecorrigeerd voor de gemeentegrootte door het marktvolume te delen door de voorraad koopwoningen. Dit leidt tot een soort spanningsindicator per gemeente. Het Kadaster en het CBS publiceren gezamenlijk de gemiddelde transactieprijs per gemeente en het aantal transacties; het CBS is de bron voor de voorraad koopwoningen. Dit betreffen jaarcijfers over heel 2022. De huishoudensprognose van een gemeente is gebaseerd op het Primos model van ABF. De prognose betreft de komende 10 jaar, oftewel de periode 2022-2031. Het onderzoek wordt uitgevoerd op gemeenteniveau. Het woningtekort, waarnaar wordt verwezen in de tekst, wordt berekend door ABF Research.

Bij de berekening van de jaar-op-jaar prijsontwikkeling per kwartaal van de gemiddelde koopsom per gemeente is niet gecorrigeerd voor oppervlakten of woningtypen. Als in 2022 in gemeente X bijvoorbeeld veel rijwoningen zijn verkocht en in 2021 veel vrijstaande woningen, dan is het logisch dat 2022 een lagere gemiddelde koopsom per gemeente heeft.


Dit artikel verscheen eerder op de website van BPD


Cover: ‘Moderne woningen langs het kanaal in Alkmaar’ door L.ON (bron: Shutterstock)


bpd logo

Door BPD

BPD | Bouwfonds Gebiedsontwikkeling


Meest recent

Het panel op de PROVADA door PROVADA (bron: PROVADA)

“Het Rijk erbij betrekken om louter voor elkaar te krijgen wat alleen jullie zo graag willen? Dat zou wel heel gemakkelijk zijn”

Een pittig debat tijdens de PROVADA gaf inzicht hoe overheden en marktpartijen zich momenteel tot elkaar verhouden. Er is een gedeeld gevoel van urgentie om snel meer gebieden te ontwikkelen. Maar de vijandbeelden blijven hardnekkig.

Verslag

19 juni 2024

Developing places for human capabilities door Céline Janssen, Ineke Lammers & Stella Groenewoud (bron: Céline Janssen, Ineke Lammers & Stella Groenewoud)

Sturen op sociale duurzaamheid, dit kan gebiedsontwikkeling bijdragen

Hoe kunnen we via gebiedsontwikkeling de sociale duurzaamheid in de stad verbeteren? Voor haar promotieonderzoek keek Céline Janssen naar vier projecten in drie landen. Ze vat de belangrijkste inzichten uit deze uitgebreide analyse samen.

Uitgelicht
Onderzoek

19 juni 2024

Brug over Amsterdams Rijn Kanaal door MyStockVideo (bron: Shutterstock)

College van Rijksadviseurs: zet in op de langere termijn voor nationale ruimtelijke keuzes

Nadat het PBL eerder al de ruimtelijke voorstellen van de provincies kraakte (bedoeld als opmaat voor de Nota Ruimte), doet het College van Rijksadviseurs ook een duit in het zakje. Zeven punten worden benoemd voor de kwaliteit op langere termijn.

Analyse

18 juni 2024