Hoef en Haag: een nieuw dorp aan de Lek

In vier jaar van masterplan naar eerste steen

Vier jaar

Opmerkelijk is het tempo waarin dit plan tot stand kwam. In slechts vier jaar maakten de betrokken partijen een masterplan, een bestemmingsplan, werd de Ladder voor duurzame verstedelijking beklommen én de definitieve overeenkomst gesloten. Daardoor kan de bouw al dit jaar beginnen. ‘Dat is heel snel,’ zegt Maartje Luisman, directeur van het betrokken stedebouwkundig ontwerpbureau SVP. ‘Het komt niet vaak voor dat er zo goed wordt samengewerkt tussen overheid, ontwikkelaars en belanghebbenden.’

Goede samenwerking is een erkende sleutel tot succesvolle gebiedsontwikkeling, maar volgens Chrétien van Essen, locatiemanager van BPD, is ook het momentum benut. ‘Er stond hier al lang een ster op de kaart: er zou ooit woningbouw kunnen plaatsvinden. Maar voldoende draagvlak en de juiste constellatie van mensen die dat mogelijk konden maken, ontbraken lange tijd.’ Met het aantreden van VVD-wethouder André Landwehr (ruimtelijke ordening, volkshuisvesting) in april 2010 veranderde dat. Volgens Van Essen en Luisman heeft hij het verschil gemaakt. ‘Het is een man die ervoor gaat’, zegt Van Essen. ‘Hij is enthousiast, neemt iedereen mee. En hij ging de discussie aan.’

De artist impression laat een zelfstandig dijkdorp zien, omgeven door een waterloop. Er zijn drie buurten met een eigen sfeer. In het Dorpshart is de bebouwing intiem. In De Erven, in de richting van de rivierdijk, is de sfeer opener. Op een oeverwal ligt Het Lint, met woningen in het groen. De opzet en de oudhollandse, dorps-landelijke architectuurstijl herinneren aan het verleden. Maar Hoef en Haag is vooral eigentijds en duurzaam.

Want discussiestof was er. Zo waren er zorgen over geluidsoverlast en luchtvervuiling van de A27. Over de mogelijke overlast van kwelwater. De aantasting van het landschap. Ook waren bewoners van dorpen in de omgeving beducht voor het verlies van zelfstandigheid. Politieke partij Platform Vianen wilde het plan daarom blokkeren. Volgens wethouder Landwehr zijn de bezwaren ondervangen. ‘We hebben er alles aan gedaan om iedereen bij dit proces te betrekken. De huidige en toekomstige bewoners én de tegenstanders. Zo komt er nu een groene buffer bij Hagestein. Wat die snelweg betreft, die krijgen we niet weg. Maar wie weet met welke technologische vindingen we in 2030 fijnstof te lijf gaan?’

Gedeeld enthousiasme

Door het gedeelde enthousiasme gingen zowel Gemeente Vianen als de marktpartijen het project als hun hoogste prioriteit zien – een cruciale succesfactor. Veelzeggend is dat de ontwikkelaars sámen met de gemeente in 2012 voor eigen rekening en risico een masterplan opstelden. Daarmee werden alle fracties in Provinciale Staten van Utrecht overtuigd van nut en noodzaak van deze gebiedsontwikkeling. Gelijktijdig werd gewerkt aan versteviging van het draagvlak.

Zo kwam het stedebouwkundig ontwerp tot stand na uitvoerige gesprekken met mogelijke bewoners en geïnteresseerden. Het plan is helemaal op hun woonwensen afgestemd. Continu doen de ontwikkelaars onderzoek naar die wensen – en dat blijven ze doen, ook straks, als er wordt gebouwd. Dat is een must, weet ontwikkelingsmanager Marien Kleinjan. ‘Mensen die met je meedenken worden overigens niet altijd je kopers, maar ze geven wel cruciale informatie waar je veel mee kunt.’

Breed gedragen was de wens om een écht dorp te bouwen, niet de zoveelste uitbreidingswijk. Voor wethouder Landwehr weegt dat zwaar. ‘Ik ken helaas veel karakterloze nieuwbouw. Dat wilden we hier per se niet.’ Hij benadrukt het bijzondere van dit woonmilieu. De gemeenteraad hecht daar ook waarde aan en stemde eind 2015 letterlijk in met het benoemen van Hoef en Haag tot nieuw dorp in Vianen.

Dit is een verkorte versie van het artikel in ROm 3, maart 2016