Minister de Jonge: Rijk herneemt regie in het ruimtelijke domein

“We actualiseren de Nationale Omgevingsvisie, scherpen deze aan en komen we met een uitvoeringsprogramma. De minister voor VRO heeft een regiefunctie voor het ruimtelijk beleid.” Deze voornemens uit het regeerakkoord zijn de basis voor de plannen die Hugo de Jonge eerder deze week in een Kamerbrief bekend maakte. Het Rijk neemt de regie steviger in handen om de grote ruimtelijke opgaven die op Nederland afkomen in goede banen te kunnen leiden en de juiste keuzes te kunnen maken.

Keuzes maken

De eerste stap die De Jonge zet is het analyseren van de ruimtelijke situatie in Nederland. Daarbij hanteert hij drie perspectieven: landbouw en natuur, ordenende netwerken voor energie en (circulaire) economie én leefbare steden en regio’s. Met deze drie perspectieven moet de complexiteit van de opgaven duidelijk worden, zodat er gezocht kan worden naar samenhang tussen de verschillende opgaven en schaalniveaus. Een keuze maken tussen de perspectieven is dan ook niet nodig volgens De Jonge, ook omdat water en bodem voor alle drie de perspectieven sturend zijn.

Zodra het beeld duidelijk is, moeten er keuzes gemaakt worden, is de boodschap in de Kamerbrief. De verschillende nationale programma’s die de afgelopen jaren opgesteld zijn voor het ruimtelijke domein worden leidend bij het maken van deze keuzes. Voorbeeld is het Nationaal Programma Landelijk Gebied, waarvoor eerder al 25 miljard is vrijgemaakt.

Schiphol en de Lelylijn

De twaalf provincies krijgen de taak de nationale opgaven en doelen ruimtelijk te vertalen en te combineren met decentrale opgaven uit hun eigen gebied. De provincie bepaalt zelf of de uitdagingen die naar voren komen uit de nationale programma’s op het schaalniveau van de provincie kunnen worden opgelost of dat het schaalniveau van regio’s beter past. Door deze ‘ruimtelijke puzzel’ te leggen, moet duidelijk worden of provincies zelf aan de slag kunnen of dat het Rijk ook op nationaal vlak nog keuzes moet maken.

Naast deze ruimtelijke regie per provincie vindt De Jonge het noodzakelijk dat er ook wordt ingezet op een gebiedsgerichte regie. “Voor een aantal regio’s is duidelijk dat de nationale opgaven dusdanig stapelen, dat een gebiedsgerichte ordening en prioritering van verschillende nationale opgaven noodzakelijk is.” Deze gebieden waren – omdat ze een andere bestemming krijgen of opnieuw worden ingericht – al onderdeel van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) en vallen nu onder de Nationale Omgevingsvisie Extra (NOVEX), de aangescherpte variant van de NOVI. De regio Schiphol en de Lelylijn zijn als gebieden nieuw toegevoegd aan de NOVEX.