Nieuwe infrastructuur kan een stad veel meer brengen dan een snelle verbinding

Vooral de elevated urban freeways, die in de jaren ‘50, ‘60 en ‘70 werden aangelegd om grote Amerikaanse steden met elkaar te verbinden, zijn vaak in erbarmelijke staat. Deze wegen zijn, zoals de naam al aangeeft, over de stad heen gebouwd om vertraging te voorkomen. Het plan is nu om met de vrijgemaakte miljarden deze wegen massaal naar beneden te halen. Op het eerste gezicht een heel goed plan, maar deskundigen schetsten vorig jaar al de andere kant van de medaille.

De wijken waar de freeways voornamelijk overheen zijn gebouwd, zijn de oudere stadswijken waar de lagere inkomensgroepen wonen. Tientallen jaren aan geluidsoverlast en luchtvervuiling hebben ervoor gezorgd dat deze wijken minder aantrekkelijk voor buitenstaanders zijn, ondanks de vaak centrale ligging. De green gentrification die door het ombouwen van de wegen kan ontstaan, maken de wijken populairder, waarna vastgoedprijzen stijgen en onbetaalbaar worden voor de huidige bewoners.

Iedereen profiteert

De vraag is hoe je er als overheid voor zorgt dat ingrijpende infrastructurele projecten naast een snellere en veiligere reis ook op andere terreinen van meerwaarde kunnen zijn voor een stad. Margaret Newman, werkzaam bij het Canadese ontwerp- en ingenieursbureau Stantec (met wereldwijd 25.000 werknemers) en onder andere betrokken bij de herinrichting van Times Square in New York, probeerde die vraag vorige maand te beantwoorden op het planologie-platform Planetizen.

Newman beschrijft in haar verhaal vier overwegingen die overheden volgens haar altijd mee moeten nemen in de keuze hoe, waar en wanneer de infrastructuur aangepakt moet worden. Alleen op die manier kan er ook op andere terreinen meerwaarde worden gecreëerd en kunnen nadelige effecten voorkomen worden. Dat is niet alleen belangrijk voor de bewoners die in de buurt van zo’n weg wonen, maar voor de hele stad.

Amerikaanse onderzoekers toonden eerder al aan dat niet alleen de directe omwonenden last hebben van een snelweg of profiteren van de positieve effecten die ontstaan door de infrastructuur aan te pakken. De hele omliggende regio profiteert van dit soort ingrepen, aldus de onderzoekers.

Infra ondersteunt gemeenschappen

Als eerste adviseert Newman overheden om altijd in kaart te brengen wat de wensen van de bewoners zijn. Het verbeteren van de gezondheid of de veiligheid zijn wensen die bijna altijd terugkomen, maar alleen als de wensen van de bewoners goed in kaart zijn gebracht kan je als overheid bepalen welke ingreep het meest doeltreffend is en het best aansluit op die wensen. Op die manier kan je als overheid snel steun voor jouw project vergaren, de tweede stap volgens Newman. Veel van dit soort infrastructurele projecten duren jaren en dan is het van cruciaal belang alle neuzen dezelfde kant op te krijgen.

Wanneer dat proces is voltooid, is het van belang de verschillende alternatieven goed te onderzoeken en op basis van de wensen vanuit de gemeenschap de voor- en nadelen tegen elkaar af te wegen. Newman gebruikt het naar beneden halen van de Amerikaanse freeways als voorbeeld. Dat is niet in elke situatie de juiste optie, omdat er bijvoorbeeld green gentrification in bepaalde wijken kan ontstaan door dit soort ingrepen.

Tot slot stelt Newman dat de enorme bedragen die worden uitgetrokken voor het verbeteren van de infrastructuur de kans bieden om op meerdere terreinen blijvende waarden te creëren. Het is volgens haar belangrijk om in dit soort projecten te zoeken naar locaties waar bijvoorbeeld betaalbare huisvesting kan worden gebouwd, banen kunnen worden gecreëerd of waar andere economische groei gerealiseerd kan worden.

Want, concludeert ze, de economische meerwaarde van dit soort projecten is duidelijk, blijkt uit diverse Amerikaanse voorbeelden uit het verleden. Alleen moeten wel de juiste keuzes gemaakt worden. “We kunnen de mensen niet terughalen die vaak gedwongen werden te verhuizen door nieuwe wegen en planningsfouten uit het verleden. Maar we kunnen de stad opnieuw inrichten volgens de normen die al meer dan duizend jaar geweldige steden hebben gecreëerd. De juiste infrastructuur verbindt en ondersteunt gemeenschappen.”