Nieuwe omgevingswet: naar een integrale stelselherziening

6 juni 2013

3 minuten

Harm Borgers van AT Osborne Legal is als adviseur intensief betrokken bij de totstandkoming van de nieuwe Omgevingswet. In de workshop die hij op de Provada gaf, liet hij zijn licht schijnen over de indrukwekkende wetgevingsoperatie waar het ministerie momenteel voor staat, namelijk het samenvoegen van 23 wetten en 120 AmvB’s tot een nieuw wettelijk stelsel voor de fysieke leefomgeving. In sneltreinvaart leidde Borgers de deelnemers door het wetgevingsproces en besprak hij vervolgens de hoofddoelstelling van de wet. De nieuwe hoofddoelstelling van de wet - een veilige en gezonde leefomgeving - brengt samenhang aan tussen de huidige sectorale doelen uit de bestaande veelheid aan wetten en regelingen. Via de brede benadering van de Omgevingswet kan de praktijk op zoek naar een integraal doelbereik in projecten en bij ontwikkelingen, waarbij de praktijk wordt uitgedaagd om met een aanpak te komen die bijdraagt aan een duurzame samenleving.

Workshop door Harm Borgers (AT Osborne)

Ook kwamen de zes nieuwe instrumenten van de Omgevingswet aan bod: de Omgevingsvisie, Plannen en programma’s, Algemene regels, Omgevingsplan, Omgevingsvergunning en het Projectbesluit. Meer activiteiten dan nu het geval is, zullen onder algemene regels worden gebracht. Daardoor wordt voorkomen dat initiatiefnemers in relatief gangbare situaties steeds opnieuw om toestemming moeten vragen van de overheid. Alleen voor activiteiten die niet gestandaardiseerd kunnen worden benaderd, is nog een omgevingsvergunning vereist; deze werkwijze is in ieder geval het uitgangspunt. Het toetsingskader van de omgevingsvergunning zal grotendeels worden neergelegd in de onder de Omgevingswet hangende uitvoeringsregelgeving. Verschillende deelnemers van de workshop merkten op dat hierin een groot risico schuilt voor de ambitieuze gedachte achter de nieuwe wet: het ministerie krijg met deze systematiek van ‘gelaagde normstelling’ immers de mogelijkheid om de het toetsingskader weer sectoraal te regelen zonder ruimte voor een integraal eindresultaat voor het project. De kans bestaat, aldus een van de deelnemers, dat we straks te maken krijgen met ‘oude wijn in nieuwe kruiken’. Borgers onderkende dit risico en pleit daarom ook voor een échte integrale stelselherziening. Het ministerie heeft de kans om nu door te pakken op materiële integratie.

Botsproeven

Een andere deelnemer gaf aan dat ook in het gedrag van de bestuurders een grote verandering moet plaatsvinden; met alleen een nieuw wettelijk stelsel kom je er niet. Borgers gaf aan dat deze conclusie wordt bevestigd door de ‘botsproeven’ die hij in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft uitgevoerd met de Legal Simulator. Daarbij zijn de werking en effecten van het instrumentarium van de wet in een spelsituatie getest. Juist om te voorkomen dat initiatiefnemers volledig afhankelijk zijn van de lokale bestuurscultuur, zou je willen dat de nieuwe wet ook concrete handvatten biedt om het overleg en de afspraken tussen de bij de besluitvorming betrokken partijen te faciliteren, aldus Borgers. In de botsproeven wordt duidelijk dat de projectgerichte praktijk maar deels gefaciliteerd wordt door instrumentarium en wetregels, en dat succesvolle projectontwikkeling blijvend afhankelijk is van een proactieve houding in samenwerking. Een houding waarbij de integrale afweging centraal staat en niet het eigen of sectorale belang. Dit vraagt om een mentaliteitsverandering waarin publieke en private partijen een gezamenlijke zorgplicht hebben.

Borgers gaf verder aan dat er al enorm veel werk is verricht door het ministerie: ‘De contouren van het vereenvoudigde Omgevingsrecht worden nu echt zichtbaar’. In de zomer zal de Raad van State zich buigen over het wetsvoorstel, waarna het eind 2013 aan de Tweede Kamer zal worden aangeboden.


Door Ernest Pelders MCD

Managing consultant ruimte en water at AT Osborne


Meest recent

Muziek en films door Maksim Safaniuk (Shutterstock)

Ontspannen genieten en bijleren deel 3 (slot): de GO.nu-films en muziek

De zomer is natuurlijk niet compleet zonder de lees- en luistertips van Gebiedsontwikkeling.nu. We vroegen de GO-redactie en het SKG-team van de TU Delft om hun suggesties. We sluiten het drieluik van favo’s af met de films en de muziek.

Persoonlijk

10 augustus 2022

GO zomertour door CrispyPork / Ineke Lammers (Shutterstock bewerkt door GO.nu)

GO zomertour 2022 #4: Boston

Voor aflevering 4 van de GO Zomertour steken we de oceaan over. In Boston nemen we onder leiding van Jaap Modder The Big Dig onder de loep, waarbij snelweg 93 onder de grond werd gebracht.

Uitgelicht
Casus

9 augustus 2022

Kloof wetenschap en praktijk door Margot Melissen (gebiedsontwikkeling.nu)

Waarom de schakel tussen wetenschap en praktijk juist moet schuren

Is de afstand tussen wetenschap en praktijk in de ruimtelijke ordening te groot? Die sombere conclusie valt niet in goede aarde bij SKG-directeur en hoofddocent gebiedsontwikkeling Tom Daamen, maar hij ziet wel ruimte voor verbetering.

Uitgelicht
Analyse

8 augustus 2022