Thumb_kantoren_0_667px

NVM: Problemen op de kantorenmarkt stapelen zich op

21 februari 2013

4 minuten

Nieuws
Er lijkt vooralsnog geen eind te komen aan de problemen op de Nederlandse kantorenmarkt, die in 2012 opnieuw werd geconfronteerd met een sterk afnemende vraag en een flink oplopend aanbod van leegstaande en nog te verhuren kantoren. Dat blijkt uit cijfers van NVM Business.

Terwijl op de zogenoemde vrije markt het afgelopen jaar 15% minder kantoorruimte werd verhuurd en verkocht dan in 2011, steeg in dezelfde periode het direct beschikbare aanbod met 9% tot circa 7,8 mln m². Volgens NVM Business is het in Nederland nog niet eerder voorgekomen dat in een jaar een dergelijk groot aanbod van leegstaande kantoren werd geregistreerd.

Door de verruiming van het aanbod stond ultimo 2012 bijna 16% van de kantorenvoorraad in ons land te huur of te koop. Een jaar eerder bedroeg de kantorenleegstand ongeveer 14,5%. De stijging van het aanbod in 2012 is vooral een gevolg van toenemende besparingen bij overheid en bedrijfsleven op de huisvestingslasten, als gevolg waarvan ook minder vierkante meters kantoorruimte nodig zijn. Overigens is er vorig jaar ook circa 400.000 m² kantoorruimte aan de voorraad onttrokken door sloop en herbestemming. De meeste onttrekkingen vonden plaats in Amsterdam, Diemen, Eindhoven, Heerlen en Rotterdam. Mede door het grote aantal onttrekkingen in Amsterdam bleef het aanbod in de hoofdstad vorig jaar vrijwel onveranderd. Daarmee was Amsterdam een positieve uitzondering, want in de steden Rotterdam, Den Haag en Utrecht ging het aanbod flink omhoog. In de Haarlemmermeer kwamen eveneens meer vierkante meters kantoorruimte beschikbaar, waarvan met name Hoofddorp veel hinder ondervond. Ook buiten de Randstad werden verschillende steden met een verruiming van het direct beschikbare aanbod geconfronteerd. Deze situatie deed zich onder meer voor in Eindhoven, Den Bosch, Breda en Zwolle.

Los van het feit dat de meeste steden van ons land het kantorenaanbod vorig jaar zagen toenemen, viel het op dat, net als in 2011, de stijging van het aanbod hoofdzakelijk in de eerste helft van het jaar plaatsvond. Verder was het opvallend dat er in 2012 nauwelijks nieuwe kantoorgebouwen werden gerealiseerd en dat de toename van het aanbod nagenoeg geheel kon worden toegeschreven aan het aan de markt komen van bestaande kantoren. Deze toename voltrok zich vooral in de grootteklassen van 500-2500 m² en 5000-10.000 m². Daarnaast was het veelzeggend dat het aandeel van structureel leegstaande kantoren een belangrijke stijging te zien gaf. Stond in 2011 circa 36% van de aangeboden kantoorruimten drie jaar of langer te huur, eind vorig jaar had 43% van het aanbod een structureel karakter.

Een belangrijke tegenvaller voor de kantorenmarkt was ook dat de vraag verder terugliep. Op de vrije markt - eigenbouw niet meegerekend - werd circa 910.000 m² opgenomen, 15% minder dan in 2011. Hiermee werd de neergaande trend, die al in 2007 is ingezet, gecontinueerd. Dat het afgelopen jaar minder kantoorruimte werd verhuurd en verkocht, was vooral te wijten aan het uitblijven van voldoende vraag van de zijde van het bank- en verzekeringswezen, de bouwnijverheid, het openbaar bestuur, de communicatie- en transportsector en de handelsbedrijven. De automatiseringssector en de zakelijke dienstverlening lieten daarentegen wel een groei zien in de vraag naar kantoren, maar de verhoogde vraag was te klein om de vraaguitval in de andere sectoren te kunnen compenseren. Ook regionaal gezien deden zich qua opname grote verschillen voor. Zo moesten Rotterdam, Breda en Eindhoven genoegen nemen met een lager transactievolume, terwijl Arnhem, Den Bosch en Den Haag de afzet juist zagen toenemen. De kantorenmarkt in Amsterdam wist goed stand te houden met een transactievolume dat vrijwel even groot was als het jaar ervoor. Doordat er nauwelijks nieuwe kantoren in aanbouw werden genomen, vond het grootste deel van de transacties plaats in de bestaande voorraad.

Ondanks de verslechterde marktomstandigheden werd in 2012 voor iets meer dan € 1 mrd in kantoren belegd, wat ten opzichte van het jaar ervoor zelfs een lichte verbetering inhield. Het zwaartepunt van de activiteiten lag in de eerste helft van het jaar; in de tweede helft kwam de vraag van beleggers niet van de grond. Amsterdam, Rotterdam en Den Haag waren vorig jaar het meest in trek. Vreemd genoeg viel er in Utrecht weinig te beleven. Buiten de Randstad was een hoofdrol weggelegd voor Eindhoven. Daar verwisselde de High Tech Campus voor meer dan € 400 mln van eigenaar.



Meest recent

Benchakitti Forest Park, Bangkok door gothiclolita (Shutterstock)

“Verdichting kan zelfs leiden tot kwalitatief hoogwaardigere openbare ruimte”

Gebiedsontwikkelaars moeten zich niet blindstaren op vierkante meters, maar uitgaan van publieke waarden die ze willen realiseren en welk programma daarbij past. Dat is het advies van Ellen van Bueren, hoogleraar aan de TU Delft.

Persoonlijk

16 augustus 2022

Haan & Laan door Esther Dijkstra (estherdijkstra.com)

Westergouwe in Gouda: wat vinden Haan & Laan er eigenlijk van?

Haan en Laan recenseren gebiedsontwikkelingen in Nederland. In deze editie schrijven zij over hun bezoek aan Westergouwe in Gouda en geven hun oordeel over deze nieuwbouwwijk in de laagste polder van ons land.

Casus

16 augustus 2022

Bryant Park in New York door Leonid Andronov (Shutterstock)

De maakbaarheid van een prettige leefomgeving

Integraal gebiedsbeheer kan helpen om de leefomgeving in bestaande en nieuwe buurten en wijken te verbeteren. Maar wat is het precies? Het Urban Land Institute maakt een ronde langs de experts en zoekt uit wat de kansen en bedreigingen zijn.

Analyse

15 augustus 2022