2015.03.16_Provincies moeten soms nee zeggen_660

Provincies moeten soms nee zeggen tegen windmolens

17 maart 2015

3 minuten

Nieuws
De energievoorziening rukt op tot aan de voortuin. Met name windmolens hebben een steeds grotere impact op het landschap. Je kunt in ons land nog geen kwartiertje fietsen of er doemen wel een paar reusachtige wieken aan de horizon op. Het is aan de provincies om locaties aan te wijzen voor 6000 MW windmolens op land, meer dan een verdubbeling van wat er nu staat. Die 'opdracht' hebben zij te makkelijk van de rijksoverheid aanvaard, op basis van het Energie-akkoord. Nu provincies bezig zijn met de aanwijzing van concrete locaties, blijken de discussies ongekend fel. Dat omwonenden groot misbaar maken is te begrijpen: herrie, zicht, schaduwwerking. Tegenwerpingen zoals dat ’onze polders vroeger ook omgeven waren door molens’ en dat ’er ook verzet was tegen de eerste stoomtrein’ zien zij terecht als misplaatste, arrogante tegenwerpingen, die alleen maar averechts werken. Ook verwijzing naar de voortvarende aanpak van onze oosterburen is misplaatst; het is een verschil of je een leeg deel van Noord-Duitsland volplempt met windmolens of dat doet in onze kleinschalige, dichtbevolkte omgeving.

Aanpak gebiedsontwikkeling helpt, maar niet altijd

Resultaat valt wel te bereiken met de aanpak van ’gebiedsontwikkeling’. Gebiedsontwikkeling richt zich op het tijdig betrekken van omwonenden, rekening houden met hun wensen, respect voor het huidige landschap en inspelen op andere kwesties die in het gebied leven. ’Soms moet je een probleem groter maken om het te kunnen oplossen’, is een gevleugelde uitdrukking. Waaraan wij altijd haastig toevoegen: ‘niet thuis uitproberen!’ Deze aanpak passen wij met succes toe bij woningbouwplannen, vernieuwing van stadscentra en waterveiligheidsprojecten, om een paar voorbeelden te noemen. Van vergroting van de waterveiligheid - met maatregelen zoals rivieren verbreden, dijkversterking en polders onder water zetten - valt vaak iets moois te maken. Combinaties met recreatievoorzieningen, natuur, bedrijfsverplaatsing en landbouw leiden vaak tot tevreden mensen en ruimtelijke kwaliteit.

Het verschil met de plaatsing van windmolens is echter groot, om drie redenen. Waterveiligheid kan rekenen op een breed maatschappelijk draagvlak. Over het nut van windmolens hebben veel mensen grote twijfel. In de tweede plaats zijn de combinatiemogelijkheden van windmolens met andere functies minimaal. Een lijn-opstelling op een rechte dijk kan prima, maar verder? Het derde punt betreft de technische innovaties; die maken het bij voorbeeld mogelijk om een dijk in zijn huidige omvang intern te versterken, in plaats van rigoureus te verhogen en te verbreden. De technische ontwikkeling van windmolens werkt de verkeerde kant op: die nemen alleen maar in omvang toe; de nieuwste generatie is nu al meer dan 100 meter hoog.
Daar staat tegenover dat soms een 'nieuw voor oud'-aanpak helpt: verouderde molens worden gesloopt, in ruil voor nieuwere (hoger maar minder in aantal). Een andere methode bewerkstelligt dat omwonenden financieel meeprofiteren van de molens. Dat helpt bij de acceptatie.

Provincies zullen dus onvermijdelijk voor het blok komen te staan. Met planologisch geweld doordrukken van windmolens, met blijvend verzet van een groot deel van de bevolking en met vernietiging van het kleinschalige landschap? Of kiezen voor 'bestuurlijke ongehoorzaamheid': geen plaatsing van windmolens? Voor een zelfbewust bestuur dat ons vraagt naar de stembus te gaan, is de laatste keuze volkomen legitiem.

Dit column verscheen in De Volkskrant op 17 maart 2015

Zie ook:


Friso de Zeeuw door - (gebiedsontwikkeling.nu)

Door Friso de Zeeuw

Adviseur gebiedsontwikkeling en emeritus hoogleraar gebiedsontwikkeling TU Delft


Meest recent

GO zomertour door CrispyPork / Ineke Lammers (Shutterstock bewerkt door GO.nu)

GO Zomertour 2022 #5: El Cabanyal in Valencia

Het pittoreske vissersdorp El Cabanyal werd jarenlang bedreigd door de sloopkogel om de toeristenindustrie in Valencia te versterken. In deze aflevering van de GO Zomertour gaan we naar wat een van de coolste wijken van Europa moet zijn.

Uitgelicht
Casus

12 augustus 2022

Van hobbywijk naar duurzame wijk door Claudia Bouwens (KAN Bouwen)

Ecolonia revisited: het duurzame pionierswijkje 30 jaar verder

30 jaar oud is het bont samengestelde Dubo-wijkje Ecolonia inmiddels. René Didde reisde af naar Alphen aan den Rijn en sprak met bewoners, ontwerpers en andere betrokkenen. Wat zijn de lessen?

Casus

11 augustus 2022

Muziek en films door Maksim Safaniuk (Shutterstock)

Ontspannen genieten en bijleren deel 3 (slot): de GO.nu-films en muziek

De zomer is natuurlijk niet compleet zonder de lees- en luistertips van Gebiedsontwikkeling.nu. We vroegen de GO-redactie en het SKG-team van de TU Delft om hun suggesties. We sluiten het drieluik van favo’s af met de films en de muziek.

Persoonlijk

10 augustus 2022