Radicaal circulair

Even de verschillen op een rijtje. De bouwsector is sterk lokaal georganiseerd en de auto-industrie wereldwijd. Auto’s zijn niet aan locatie gebonden, vastgoed wel. Elke gebouw is anders, in de autosector is veel hetzelfde. Auto’s hebben een levensduur van circa 15 jaar en gebouwen minimaal 50 jaar. Allemaal verschillen die de producten onvergelijkbaar maken. Althans op het eerste oog.

Het belangrijkste verschil lijkt de transitiesnelheid, die in de auto-industrie vele malen hoger ligt dan in de bouw en vastgoed. Elk model auto is beter dan het vorige, terwijl de woningmarkt vastzit in een patroon dat meer dan een halve eeuw geleden werd bedacht. Destijds waren er goede redenen voor: sociale woningbouw bleek een oplossing voor de herstructureringsopgave van bestaande wijken. Alles bij één eigenaar die de mogelijkheid heeft om het aanbod aan te passen aan de veranderende vraag. In een latere fase werden wijken gesloopt en werd een mix van koop- en huurwoningen teruggebouwd om te voldoen aan de vraag. Een tweede massale transformatie van de wijken is nu niet meer mogelijk, waarmee er beperkte mogelijkheid is voor rigoureuze modernisering van de bestaande voorraad.

Stel dat we er – parallel aan de auto-industrie - wel in zouden slagen om flexibiliteit en transactiesnelheid in de woningmarkt in te bouwen. Hoe zou de ideale gebouwde omgeving er dan uitzien? Een innovatieve circulaire omgeving waarin de tijdelijkheid wordt gefaciliteerd zonder beslag te leggen op grondstoffen en ruimte. Een leefomgeving waarin de vraag van vandaag wordt gefaciliteerd, maar waarbij we wel flexibiliteit inbouwen voor de toekomst. Een oneindig research- en development budget; tel alle bijkomende kosten van alle gebouwen maar bij elkaar op en we hebben meer budget beschikbaar dan de auto-industrie.

Waar een wil is, is een weg. Moeten we niet naar een gebouwde omgeving waarin de innovatiesnelheid van de autosector een voedingsbodem krijgt door tijdelijke gebouwen te maken in een tijdelijk stedelijk kader? Gebouwen die demontabel zijn en worden geleased of gekocht met statiegeldregeling van ontwikkelaars/ bouwers op gronden die worden gehuurd of gepacht voor een bepaalde tijd van de gemeente of marktpartijen/ beleggers. Installatiesystemen kunnen worden afgeschreven in de duur van de overeenkomst en zelfvoorzienendheid kan worden opgenomen in het concept. Contracten kunnen worden doorgezet bij gewenste verlenging van exploitatie en worden beëindigd bij het niet meer voldoen aan de vraag.

Gebouwen komen dan terug bij ontwikkelaar en bouwer, waarbij een tweede leven of hergebruik van grondstoffen een vereiste wordt. De gemeente of investeerder heeft kans om haar maatschappelijke taak te blijven vervullen of nieuwe kansen aan te boren en de ruimte beschikbaar te stellen voor een nieuwe vraag, zoals landbouwgrond of natuurgebied. Deze manier van ontwikkelen kan een impuls geven aan de circulaire economie en innovatie versnellen, doordat de vraag kan toenemen en de manier van produceren kan veranderen. Conceptuele bouwmethodes vinden op deze wijze sneller afzet. En we zijn verlost van financieringsconstructies die worden overgedragen van generatie op generatie, waardoor impasses ontstaan in de transitiesnelheid van de bestaande omgeving.

Hier zou zelfs de auto-industrie van kunnen leren. Elke auto blijft eigendom van de fabriek en dient 100% te worden teruggenomen door de fabriek indien hij niet meer gebruikt wordt. En laat de auto-industrie dan ook een voorbeeld stellen aan de woningmarkt van de toekomst en zelfvoorzienende auto’s bouwen. Want in tegenstelling tot woningen, zijn er vooralsnog geen massaproductie auto’s op de openbare weg die volledig in hun eigen energieverbruik voorzien!

bron: bouwendnederland.nl