Scoren met de Campus

12 juni 2014

4 minuten

Opinie Mijn meest populaire tweet is een berichtje met een overzicht van campus-initiatieven op de kaart van Nederland. De campus is en blijft hot! Zo komt er een dienstencampus in het voormalige Ministerie van Economische Zaken, het wordt het kenniscentrum van de Rijksoverheid met drie planbureaus. Even verderop in Den Haag verrijst de New World Campus, voor organisaties die werken aan duurzame mondiale ontwikkeling. En in Helmond timmert de Automotive Campus hard aan de weg. Is het oude wijn in nieuwe zakken, of is het een echt andere aanpak van gebieds- en gebouwontwikkeling passend bij deze tijd?

De campus heeft toegevoegde waarde

Het lijkt zeker geen oude wijn in nieuwe zakken. Zo is sinds medio 2012 op de vijftien belangrijkste campussen het aantal bedrijven met bijna 10 procent gestegen (Buck Consultants, 2014). Ook de waardeontwikkeling van vastgoed op campussen is een stuk gunstiger dan gemiddeld. Vastgoed op een campus wordt gemiddeld twee keer zo snel wordt verhuurd als elders in de regio (PropertyNL, 2014). En volgens recent onderzoek van de London Financial Times is Eindhoven ‘the rising star for global investors’ onder andere vanwege de incubator faciliteiten op de High Tech Campus Eindhoven. Het levert Eindhoven de eerste plaats op in de Financial Direct Investment Index voor middelgrote economische regio’s . De conclusie is helder: in termen van ruimtelijk-economische ontwikkelstrategieën is de campusbenadering een aanlokkelijk alternatief voor de traditionele locatieontwikkeling die in Nederland op de meeste plekken tot stilstand is gekomen.

Campusbenadering past bij hoog dynamische context

De dynamiek in de economische en maatschappelijke context is en blijft groot. Hoe blijven wetenschap en onderwijs voorop lopen? Hoe blijven bedrijven concurrerend in een wereldmarkt, waarin het economische zwaartepunt steeds meer van Europa wegschuift? Dat kan door voortdurend te innoveren, steeds de beste samenwerkingspartners te zoeken en aantrekkelijk te blijven voor toptalent. De campusbenadering is een goed middel om vitale productiemilieus te creëren, om dat wat ouderwetse woord nog maar eens te gebruiken. Uiteraard mits deze goed wordt toegepast op de locale situatie, ingebed in een slimme ruimtelijk-economische strategie.

Verbinden is de essentie

Partijen uit de werelden van overheid, onderwijs, onderzoek en bedrijfsleven slim laten samenwerken, dat is de essentie van een campus. Partijen bij elkaar brengen die aanvullend zijn op elkaar en een klimaat scheppen dat innovatie en economische ontwikkeling versnelt. Campusontwikkeling draait om het verbinden van mensen, met als doel het faciliteren en vitaal houden van een ecosysteem van bedrijven en organisaties. Campusmanagement heeft daarbij vooral als doel het stimuleren en faciliteren van ontmoeting.

Democratisering van de campus

Uit de voorbeelden blijkt dat het ontwikkelen van een campus niet is voorbehouden aan onderwijs- en onderzoeksinstellingen. De inhoudelijke focus, verschijningsvorm en schaal van campussen zijn heel divers. Steeds vaker wordt een bestaand gebied als uitgangspunt genomen. Ook worden tot voor kort ongewone combinaties van wonen, werken en voorzieningen gemaakt. Deze nieuwe dynamiek stelt nieuwe eisen aan kaders, sturing en methodiek.

Wat is het recept?

Ontwikkeling en beheer van een campus heeft vele dimensies en een complexe samenhang van inhoud, aanpak en schaal. Vanuit Inbo hebben we onze kennis en ervaring over campusontwikkeling samengevat in een model. Het model is een instrument om de verschillende dimensies van een campus in hun onderlinge samenhang te ordenen en te waarderen. De inhoudelijke dimensies zijn uitwisseling, complementariteit, vliegwiel, context en placemaking. De aanpak is integraal vanuit software, orgware en hardware. Bij de software gaat het over de mensen en de activiteiten op de campus en in de context van de campus. De hardware is het gebied, de gebouwen en de faciliteiten. Kern van de orgware is het ‘matchen’ van software en hardware door het organiseren van de juiste mensen, instellingen en bedrijven op de juiste plek en op het juiste moment.

Vliegwiel is cruciaal

Elke succesvolle campusontwikkeling heeft één of twee grote spelers die de spil vormen van de ontwikkeling. Het meest bekende voorbeeld is Philips als initiatiefnemer en aanjager van de High Tech Campus Eindhoven. Daarnaast zijn gedeelde, meestal dure en/of specialistische voorzieningen, belangrijke vliegwielen. Zo komen op de Automotive Campus in Helmond bedrijven uit heel Europa hun trucks, trailers en bussen testen op de‘Rolling Road testbench’.

De campus als uitdagend maatwerk

De campusbenadering is een slimme economische en ruimtelijke strategie. Om concurrerend te blijven en als middel om vastgoed- en gebiedsontwikkeling aan de praat te krijgen. Dat vraagt maatwerk en inzicht in bestaande kwaliteiten op verschillende schaalniveaus. Hoe ziet het huidige ecosysteem van bedrijven, onderwijs, wetenschap en overheid er uit? Wat is (potentieel) sterk, wat is toekomstgericht, wat is nodig om nu en in de toekomst daadwerkelijk toegevoegde waarde te leveren? En welke partijen en mensen voelen zich uitgedaagd om langdurig te bouwen aan een campusontwikkeling? Campusontwikkeling is voor partijen met een lange adem, die samen willen werken aan die lonkende stip op de horizon.

Afbeelding: Automotive Campus Helmond