2015.09.15_Sturen door uitnodigen: een nieuw perspectief voor corporaties?

Sturen door uitnodigen: een nieuw perspectief voor corporaties?

15 september 2015

2 minuten

Onderzoek
Teruglopende investeringsruimte en veranderende regelgeving hebben grote impact op de rol van corporaties bij stedelijke vernieuwing. Hilde Gründemann boog zich in haar scriptie, geschreven ter afronding van de Master City Developer, over de vraag hoe een corporatie in het licht van de gewijzigde omstandigheden - minder geld en de focus op de kerntaak – de vernieuwing van een aandachtswijk op gang zou kunnen brengen. Een stappenplan geeft antwoord op die vraag. Belangrijkste conclusie: ook een corporatie kan zich de kunst van het uitnodigen, loslaten en faciliteren eigen maken.

Het antwoord op de vraag hoe de vernieuwing van een aandachtswijk op gang te krijgen als je dat zelf niet meer kan of mag, is op de keper beschouw eenvoudig: door anderen te verleiden, of – vriendelijker geformuleerd - uit te nodigen. ‘Uitnodigingsvernieuwing’ vraagt in essentie om een uitnodigende houding die ruimte biedt voor respons. Het stappenplan ‘sturen door uitnodigen’ geeft handen en voeten aan het perspectief van ‘uitnodigingsvernieuwing’, en invulling aan sleutelbegrippen als uitnodigen, faciliteren en loslaten.

Sturen door uitnodigen in vijf stappen

Stap 1: Zoeken naar kansen

Ga letterlijk de wijk in, en praat met de mensen. Wie zouden een rol kunnen spelen? Infiltreer in de leefwereld van wijkgebruikers. Breng verschillende kwaliteiten objectief in beeld, en: laat het imago van een wijk de analyse niet beïnvloeden.

Stap 2: Definiëren van de uitnodiging

Vertaal vraag en aanbod in een uitvraag. De vraag is impliciet beantwoord in stap 1, het aanbod bestaat voor een corporatie uit (1) grond of gebouwen, (2) kennis en (3) geld. De inbreng is afhankelijk van de opgave.

Stap 3: Uitnodigen!

Formuleer een scherpe en begrijpelijke uitnodiging die inspireert en mensen aanmoedigt tot méér dan aanvankelijk beoogd. Leg zo min mogelijk vast, en creëer daarmee ruimte voor nieuwe ideeën. Laat de uitnodiging niet ongemerkt voorbij gaan, maar prik een moment.

Stap 4: Definiëren van de opgave

In het definiëren van de opgave kan de corporatie een rol hebben, maar dat hoeft niet. Dat is afhankelijk van de opgave, e/o de wensen en behoeften van de ‘genodigden’. Faciliteren alleen daar waar het moet.

Resultaat: Verbreden van het spelersveld

Met voorgaande stappen worden latente krachten in de wijk geactiveerd, of worden nieuwe krachten aan de wijk toegevoegd. Verbreding van het spelersveld is een voedingsbodem voor het ontstaan van nieuwe combinaties.

Stap 5: Verbinden tot wenkend perspectief

Verschillende initiatieven brengen – langzaam – een transformatie van een gebied op gang. De optelling van diverse initiatieven leveren ‘verknoopt’ de basis voor een wenkend perspectief: een lijn op de horizon die nieuwe partijen verleidt tot het doen van investeringen.

Belangrijkste lessen uit de praktijk:

Best persons
In alle praktijkvoorbeelden die in het kader van dit onderzoek zijn onderzocht bleek sprake van één of meerdere ‘sleutelfiguren’: mensen die zéér betrokken zijn en vanuit een intrinsieke motivatie een enorme hoeveelheid energie aan de dag te leggen weten te leggen. Voor een succesvolle totstandkoming van initiatieven zijn best persons essentieel: zij lijken een randvoorwaarde om geslaagd te kunnen sturen door uitnodigen.

Het belang van publiciteit
Publiciteit helpt niet alleen om de uitnodiging kenbaar te maken, maar heeft – mits positief - ook een stimulerende werking op degenen die invulling geven aan het initiatief. Uit de praktijkvoorbeelden blijkt niet geld, maar erkenning en waardering de belangrijkste drijfveer voor de mensen achter het initiatief. Publiciteit kan daarin een belangrijke rol spelen.

Sturen door uitnodigen is een (cyclisch) proces
Het stappenplan is een generieke vertaling van een proces waar op verschillende manieren invulling kan worden gegeven. Het stappenplan moet worden gezien als een handvat om als corporatie grip te krijgen op het proces van uitnodigingsvernieuwing. Grip gaat niet alleen over het proces zelf, maar ook over de aanhaking van de eigen organisatie.

Omgang met de ‘buitenwereld’
Het stappenplan redeneert vanuit het perspectief van de corporatie: zij is de uitnodigende partij. De praktijkvoorbeelden laten zien dat de corporatie veel baat heeft bij betrokkenheid van de buitenwereld bij het formuleren van een aansprekende uitnodiging, met name als het initiatief zich richt op het aanspreken van (latente) krachten in de wijk.

Vliegwiel in beweging

Het stappenplan is erop gericht in een aandachtswijk een vliegwiel van vernieuwing in beweging te brengen: door het verbinden van initiatieven wordt de basis gelegd voor een wenkend perspectief. Hoewel in het praktijkonderzoek nog geen bewijs is gevonden voor het vliegwieleffect, sluit het onderzoek af met de aanbeveling het stappenplan vooral een uitnodiging te doen laten zijn om te sturen door uitnodigen. Grijp die kans!


Portret - Hilde Gründemann

Door Hilde Gründemann

Projectontwikkelaar bij Ymere


Meest recent

GO zomertour door CrispyPork / Ineke Lammers (Shutterstock bewerkt door GO.nu)

GO Zomertour 2022 #5: El Cabanyal in Valencia

Het pittoreske vissersdorp El Cabanyal werd jarenlang bedreigd door de sloopkogel om de toeristenindustrie in Valencia te versterken. In deze aflevering van de GO Zomertour gaan we naar wat een van de coolste wijken van Europa moet zijn.

Uitgelicht
Casus

12 augustus 2022

Van hobbywijk naar duurzame wijk door Claudia Bouwens (KAN Bouwen)

Ecolonia revisited: het duurzame pionierswijkje 30 jaar verder

30 jaar oud is het bont samengestelde Dubo-wijkje Ecolonia inmiddels. René Didde reisde af naar Alphen aan den Rijn en sprak met bewoners, ontwerpers en andere betrokkenen. Wat zijn de lessen?

Casus

11 augustus 2022

Muziek en films door Maksim Safaniuk (Shutterstock)

Ontspannen genieten en bijleren deel 3 (slot): de GO.nu-films en muziek

De zomer is natuurlijk niet compleet zonder de lees- en luistertips van Gebiedsontwikkeling.nu. We vroegen de GO-redactie en het SKG-team van de TU Delft om hun suggesties. We sluiten het drieluik van favo’s af met de films en de muziek.

Persoonlijk

10 augustus 2022