2012.01.17_Gebiedsontwikkeling in Nederland_180px

Succesfactoren gebiedsontwikkeling die 30 jaar meegaan

10 juni 2013

4 minuten

Nieuws Met een goed plan uit 1986 blijk je ook in 2013 nog prima uit de voeten te kunnen. In en om Nijmegen bekeek een groep professionals met eigen ogen wat er is terechtgekomen van plannen voortkomend uit het Vinex- beleid. Door mensen die vanaf het prille begin bij het denken over de toekomst van het rivierengebied betrokken waren, werden de deelnemers meegenomen in het verhaal van De Gelderse Poort. Een inmiddels prachtig gebied waar je vanuit de Nijmeegse binnenstad zo naartoe fietst. Er is echter heel wat water door de Waal gestroomd voordat dit resultaat is behaald. Er is bijna 30 jaar geleden een perspectief geschetst dat dankzij goede ambassadeurs en profiterend van meekoppelende belangen een gebied heeft opgeleverd waarvan de deelnemers aan deze excursie volop genoten. Wat waren de ambities, wat is gerealiseerd en wat nemen we mee voor toekomstige ontwikkeling?

Wanneer we onderaan de winterdijk stilstaan en uitkijken over de prachtige afwisselende natuur vertelt Bart Peters, landschapsarchitect van Bureau Drift, over hoe het er hier in de jaren ’80 uitzag. Toen waren het voornamelijk maïsvelden, een saai agrarisch gebied zoals die er destijds zoveel waren. Een gebied zonder een helder toekomstperspectief. Het rivierenlandschap achter Nijmegen ziet er weer uit zoals het ooit door de natuur gemaakt is. Wilde runderen en paarden, bevers en ganzen bevolken een ruig gebied waar de rivier gewoon mag overstromen. En dit in samenhang met recreatie en landbouwbelangen.

Terwijl Peters vertelt vliegt er, heel symbolisch, een ooievaar over. Maar er passeren ook volop recreanten die deze mooie lentedag aangrijpen om er op uit te trekken. Het gebied fungeert nu als een van de uithangborden van Nijmegen. Het heeft betekenis gekregen voor de stad.

Terugkijken om vooruit te kijken

Naast tijd om daarvan te genieten was er ook ruimte voor kritische reflectie. Wat kunnen we hier van leren voor de toekomst? Want hier is iets tot stand gekomen terwijl op andere plekken in Nederland vergelijkbare plannen zijn vastgelopen. Zoals Dick Hamhuis, een van de mannen die aan de wieg van dit succesverhaal stond, het treffend verwoordde: ‘Kwaliteit is niet alleen te realiseren door het vast te leggen in een nota alleen’.
Lodewijk van Nieuwenhuijze, directeur H+N+S Landschapsarchitecten, vertelt over de ontstaansgeschiedenis van wat in 1986 een vernieuwend idee was, natuurontwikkeling langs de rivier. Hij was een van de leden van het team dat met de integrale ontwikkelingsvisie voor het Rivierengebied ‘Plan Ooievaar’ de 1e Eo Wijers-prijsvraag won. Dit is achteraf gezien mede aanleiding geweest voor de invulling van de groene en blauwe koers in de Vinex. Groen hield in: ‘ecologische kwaliteiten zijn maatgevend voor de ontwikkeling van een streek.’ De blauwe koers: ‘landbouw, recreatie, landschap- en waterbeheer en andere functies moeten sterk met elkaar worden verweven.’ In de Gelderse Poort is de integrale ontwikkeling en verwevenheid van verschillende functies tot uiting gekomen. Hoe de uitgangspunten van ‘Plan Ooievaar’ uiteindelijk onderlegger werden voor het nationale beleid en uiteindelijk deze contouren nog steeds terug te vinden zijn in het project ‘ruimte voor de rivier’ is een verhaal vol toevalligheden. Zo werd minister Kroes een belangrijke ambassadeur van het gedachtegoed nadat ze werd geraakt door het verhaal achter ‘Plan Ooievaar’ tijdens een toevallige ontmoeting tijdens een lange vlucht in een vliegtuig.

Succesfactoren

Dick Hamhuis, een van de anderen in het team van rijksambtenaren dat ‘Plan Ooievaar’ maakte, is van mening dat er destijds wel erg veel debat en discussie tussen overheden was. ‘In het huis van Thorbecke was het heel druk in het trappenhuis, maar niemand kwam dat huis uit’, reflecteert hij nu. Maar nadat de Oijpolder als pilot was aangewezen is het gelukkig niet vastgelopen in het Haagse circuit, zoals het helaas veel andere ideeën uit die tijd wel is vergaan. In de pilot Ooijpolder kwamen natuur- en landbouwbelangen bij elkaar. Later kwam daar ook nog waterveiligheid bij. Die optelsom maakte dat de urgentie echt een drijfveer was voor de uitvoering van de plannen. Hoe dit later is opgepakt is echter nooit echt gepland, aldus Hamhuis. Ook het aanhaken van andere stakeholders was een belangrijke factor. Met name het economische belang.

1986 is actueel!

Marjoke Hoeve (Twynstra Gudde) concludeerde dat 4 belangrijke aspecten uit Plan Ooievaar ook nu nog actueel zijn. Flexibiliteit in plannen is een must, niet uitgaan van een eindbeeld maar van een gedachtegoed (het is nooit ‘af’) en verbreding van eigenaarschap met het creëren van maatschappelijk draagvlak. Deze punten passeren ook nu weer de revue. 1986 is nog (of wéér) actualiteit!


Cover: ‘2012.01.17_Gebiedsontwikkeling in Nederland_180px’



Meest recent

Het panel op de PROVADA door PROVADA (bron: PROVADA)

“Het Rijk erbij betrekken om louter voor elkaar te krijgen wat alleen jullie zo graag willen? Dat zou wel heel gemakkelijk zijn”

Een pittig debat tijdens de PROVADA gaf inzicht hoe overheden en marktpartijen zich momenteel tot elkaar verhouden. Er is een gedeeld gevoel van urgentie om snel meer gebieden te ontwikkelen. Maar de vijandbeelden blijven hardnekkig.

Verslag

19 juni 2024

Developing places for human capabilities door Céline Janssen, Ineke Lammers & Stella Groenewoud (bron: Céline Janssen, Ineke Lammers & Stella Groenewoud)

Sturen op sociale duurzaamheid, dit kan gebiedsontwikkeling bijdragen

Hoe kunnen we via gebiedsontwikkeling de sociale duurzaamheid in de stad verbeteren? Voor haar promotieonderzoek keek Céline Janssen naar vier projecten in drie landen. Ze vat de belangrijkste inzichten uit deze uitgebreide analyse samen.

Uitgelicht
Onderzoek

19 juni 2024

Brug over Amsterdams Rijn Kanaal door MyStockVideo (bron: Shutterstock)

College van Rijksadviseurs: zet in op de langere termijn voor nationale ruimtelijke keuzes

Nadat het PBL eerder al de ruimtelijke voorstellen van de provincies kraakte (bedoeld als opmaat voor de Nota Ruimte), doet het College van Rijksadviseurs ook een duit in het zakje. Zeven punten worden benoemd voor de kwaliteit op langere termijn.

Analyse

18 juni 2024