Opinie Al jaren wordt er door politieke partijen, maatschappelijke instanties en de vastgoedsector gesproken over de problemen op de woningmarkt. Recente voorbeelden zijn de verkiezingsprogramma’s, het Nationaal Stimuleringspakket Woningmarkt, Wonen 4.0 en de Actieagenda Bouw. Deels terecht staan daarbij onderwerpen als de hypotheekrente en financieringsmogelijkheden voor starters centraal. Tegelijk blijkt daaruit hoe conservatief nog steeds omgegaan wordt met de woningmarkt en de vastgoedsector. Tot op de dag van vandaag worden aanbodgerichte projecten, producten en technieken als (enige) waarheid beschouwd. Smakelijke sausjes van consumentenvrijheid en duurzaamheid moeten dit verbloemen, alle goed bedoelde initiatieven en prijsvragen ten spijt. Het vreemde is: het werkt niet meer en het gaat niet meer werken. Dat weten we en toch accepteren we het.
De politiek mag verweten worden een fundamentele discussie over een sector die van groot belang is voor ons land uit de weg te gaan. Een discussie over hoe in de toekomst onze woningmarkt bediend moet worden, hoe de vastgoedsector zou moeten functioneren en welke bedrijfsvoering, ondernemers en producten daarbij passen. De sector is aan te rekenen nog altijd uitspraken te doen als ‘de terugkeer naar een normale situatie’ en ‘ woningen zijn niet structureel te duur voor de consument’. Pijnlijk!
Het functioneren van de vastgoedsector verdient juist nu alle aandacht. De sector wordt gekenmerkt door een top-down benadering met strikte regelgeving, irreële grondprijzen, traditionele bouwtechnieken, onwerkbare energienormen en -labels, te hoge bouw- en ontwikkelingskosten, te hoge marges en te dure en ondoorzichtige financiële producten. Gelukkig maken partijen als de PvdA en Vereniging Eigen Huis nog werk wel van onderzoek naar de kosten van nieuwbouwwoningen en hypotheken. Het zou vooral moeten gaan over de consument en betaalbare woningen. Pas als de meeste Nederlanders voor maximaal 1.000 euro netto woonlast in een ruime, comfortabele én energiezuinige eengezinswoning kunnen wonen, hebben we een stap vooruit gemaakt. Dit impliceert voor velen honderden euro’s per maand extra vrij besteedbaar inkomen om pensioen op te bouwen, te sparen, af te lossen en te studeren.
Drastische hervormingen in de sector zijn dus noodzakelijk. Een 100-jarige bouw- en ontwikkelhistorie biedt geen garantie voor de toekomst. Laten we niet vergeten waar we de laatste decennia als land echt in uitblinken. Kennis ontwikkelen en delen; innoveren, anders denken en vervolgens ook durven te doen. De automobielsector, de kleding- en textielindustrie en de elektronicabranche hebben de slag al jaren geleden, noodgedwongen, gemaakt. Het kan niet zo zijn dat vanwege belangen van zittende partijen een dergelijke hervorming in de vastgoedsector uitblijft. Juist nu moet het belang van Nederland en haar inwoners voorop staan. Met dat besef kunnen we weer vooruit kijken. Er dient een verschuiving van de mindset plaats te vinden. In dit kader is een citaat van Max Planck op zijn plaats: "Een nieuwe waarheid overleeft vaak niet door de tegenstanders te overtuigen, maar doordat het de tegenstanders overleeft." Laten we dat doorbreken en overtuigen door gewoon te doen.
De sector dient wonen te benaderen als een oprecht en begrijpelijk consumentenproduct met betaalbare woonlasten en een positieve beleving. Het opkomende concept-denken, efficiëntere processen op basis van onder meer lean bouwen, andere productiemethoden zoals geïndustrialiseerd bouwen en een vernieuwende marketingaanpak horen hierbij. We kunnen een voorbeeld nemen aan Duitsland waar de woningmarkt groeit. De overheid geeft daar met kaders op hoofdlijnen de vastgoedsector en consument de ruimte. Onze overheid dient – onder meer via het op te stellen coalitieprogramma – vernieuwende denkers en doeners en nieuwe vormen van ondernemerschap in de sector te stimuleren. De sector moet weer kunnen fantaseren over een toekomst van de woningmarkt en over hoe mensen over 20 jaar willen wonen. Een toekomst bovenal die niet meer is gebaseerd op de werkelijkheid van nu.
Cover: ‘Portret_Menno Schapendonk_380px’
MDC
