2014.10.20_Vrijheid blijheid?_660px

Vrijheid blijheid? Vier inzichten in het effect van de mate van flexibiliteit in bestemmingsplannen

20 oktober 2014

3 minuten

Onderzoek Flexibel bestemmen biedt kansen om ontwikkelingen sneller te faciliteren, tegen lagere kosten en met een goed resultaat. Dat blijkt uit onderzoek in het kader van de opleiding Master City Developer aan de hand van vijf cases.

Wel lijkt overeenstemming met de grondeigenaar een randvoorwaarde en bij de onderzochte cases zijn privaatrechtelijk tussen de betrokken partijen afspraken gemaakt hoe men met de flexibiliteit om gaat. Andere randvoorwaarden zijn dat er vooraf goed naar de essenties van het plan moet worden gekeken en geprioriteerd moet worden welke doelen in het bestemmingsplan geborgd worden. Ook voor de mensen die betrokken zijn in het proces vergt het iets, namelijk abstract en in scenario’s kunnen denken.

Een aantal ontwikkelingen zorgt ervoor dat de behoefte aan flexibiliteit toe is genomen, maar geheel nieuw is de roep om flexibiliteit niet. In de jaren ’80 werd al door het toenmalige ministerie van VROM gepleit dat gemeenten meer flexibel zouden bestemmen.

In een netwerksamenleving komt initiatief vanuit verschillende groepen of ad hoc-coalities en de rol van de overheid verandert naar een meer faciliterende. Soms is deze rol een bewuste keuze, soms ook ingegeven vanuit noodzaak van deregulering en bezuinigingen. Bij het toepassen van uitnodigingsplanologie is het belangrijk dat er ook in het bestemmingsplan ruimte is voor verschillende antwoorden op de uitnodiging.

De financiële crisis heeft de roep om flexibiliteit weer opnieuw versterkt. Als een goed initiatief zich aandient is reactiesnelheid van belang: kan het direct worden gerealiseerd, of zijn er nog aanpassingen nodig met een kortere of langere procedure?

Vrijheid blijheid? Vier inzichten in het effect van de mate van flexibiliteit in bestemmingsplannen - Afbeelding 1

Kortenoord, Wageningen. Een van de cases uit het onderzoek met een flexibel bestemmingsplan.

‘Vrijheid blijheid? Vier inzichten in het effect van de mate van flexibiliteit in bestemmingsplannen - Afbeelding 1’


  1. Voortgang
    Het opstellen en de procedure van het bestemmingsplan gaan niet sneller of langzamer als gevolg van een meer of minder flexibel bestemmingsplan. In de onderzoeken moet het worstcasescenario als uitgangspunt worden genomen (dit kan tot extra werk of beperking van flexibiliteit leiden). Wel zijn er minder vroegtijdige planuitwerkingen nodig, die in de praktijk van grote ontwikkelingen vervolgens vaak nog wijzigen. In de realisatiefase is de voortgang sneller omdat er meer binnen het bestemmingsplan past.

  2. Kosten
    Overall lijkt een flexibel bestemmingsplan goedkoper opgesteld te kunnen worden. De kostenbesparing van flexibel bestemmen in het bestemmingsplan zelf is beperkt tot minder tekenwerk van een eenvoudiger verbeelding. In de planuitwerking worden kosten uitgespaard doordat werkzaamheden worden vooruitgeschoven naar het moment dat deze echt belangrijk zijn. Toekomstige initiatieven passen sneller in het bestemmingsplan en hiermee worden kosten voor aanpassingen van het bestemmingsplan of afwijkingsprocedures voorkomen.

  3. Tevredenheid
    Het is goed mogelijk om een goed werkbaar flexibel bestemmingsplan op te stellen waar de betrokken partijen tevreden mee zijn in werkbaarheid en gerealiseerd resultaat. Een gedetailleerd bestemmingsplan kan door de combinatie van kaart en regels leiden tot discussie over interpretatie van regels, dat is bij een flexibel bestemmingsplan minder het geval.

  4. Vertrouwen
    De relatie tussen vertrouwen en flexibiliteit lijkt sterk, maar het oorzakelijk verband is nog niet helder geworden uit dit onderzoek. Het lijkt er op dat een flexibel bestemmingsplan eerder zal worden opgesteld als er vertrouwen is tussen de samenwerkende partijen, maar het vertrouwen wordt in de onderzochte cases wel geborgd in aanvullende afspraken.

Kortom, flexibel bestemmen biedt kansen voor gebiedsontwikkelingen maar moet geen doel op zich zijn. Een bestemmingsplan is één van de vele instrumenten die in bredere strategie ingezet kunnen worden.

Zie ook:


Cover: ‘2014.10.20_Vrijheid blijheid?_660px’


Portret - José Meijboom

Door José Meijboom

Projectmanager bij Gemeente Delft


Meest recent

Wembley stadion in Londen door FedericoCangiano (bron: Shutterstock)

Het grote vlaggenschip, dit leert Feyenoord City ons over aanjagers en vertragers in gebiedsontwikkeling

De vervlechting van aanjagers met gebiedsontwikkeling creëert zowel kansen als risico’s, zo laten Wouter Jan Verheul en collega-onderzoekers van Arcadis zien met hun onderzoek naar Feyenoord City. Wat kunnen we hiervan opsteken?

Uitgelicht
Analyse

24 mei 2024

Project Groeneweerd, onderdeel van de Tuinen van Zandweerd in Deventer. door Jonah Samyn (bron: De Architect)

Landschappelijk klein wonen met elkaar, zo ontwerpt Woonpioniers dat

Het tikt behoorlijk veel boxjes: compact wonen zonder veel spullen en ballast, in de sociale huur, onder architectuur ontworpen en ingepast in stedenbouw en landschap. We kijken rond bij acht bijzondere tiny houses in Deventer.

Casus

24 mei 2024

GO weekoverzicht 23 mei 2024 door Gebiedsontwikkeling.nu (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)

Dit was de week van de realiteitscheck

Deze week stond op Gebiedsontwikkeling.nu de realiteitscheck centraal. Van de woningbouw in het coalitieakkoord, de inzet van data voor de invulling van plinten en de manier waarop verdichting helpt bij een gezonde leefomgeving.

Weekoverzicht

23 mei 2024