Driel, Nederland door INTREEGUE Photography (bron: Shutterstock)

Wel bodemdaling en overstromingskans? Let dan op met bouwen

9 juni 2023

3 minuten

Nieuws Om Nederland zo toekomstigbestendig mogelijk in te richten, geeft het kabinet de provincies een hulpmiddel om bij nieuwbouwprojecten rekening te houden met drinkwaterbeschikbaarheid, overstromingskansen en bodemkwaliteit. Deze ‘beslisboom’ is een concreet handvat om water en bodem sturend te laten zijn.

Water en bodem sturend in de ruimtelijke inrichting: dat is sinds november vorig jaar het motto. “Letterlijk de basis van ons bestaan”, zo noemden minister Mark Harbers en staatssecretaris Vivianne Heijnen van I&W water en bodem in de Kamerbrief over de nieuwe aanpak. Maar in Nederland moet ook gebouwd worden, zo laat de grote woningopgave zien.

Het Rijk komt daarom met een hulpmiddel voor provincies om klimaatadaptief te bouwen, het ‘Concept ruimtelijk afwegingskader klimaatadaptieve gebouwde omgeving’. Een hele mond vol.

Geen exacte duiding

Om water en bodem te beschermen, moet er beter nagedacht worden over geschikte bouwlocaties. De buitendijkse gebieden in het IJsselmeer, uiterwaarden van rivieren, zones langs dijken en diepste delen van diepe polders werden destijds al bestempeld als onverstandige bouwlocaties (hoewel het bouwen aldaar nog steeds is doorgegaan).

Nu komt het kabinet met een beslisboom die provincies kunnen gebruiken om te bepalen waar wel en niet te bouwen. Daarbij wordt ook meteen de disclaimer gegeven dat de beslisboom géén instrument is dat “per locatie exacte duiding gaat geven over wel of niet bouwen”. Provincies en gemeenten kunnen de beslisboom wel gebruiken bij de locatiekeuze, de inrichting en het ontwerp van nieuwbouw.

Er worden er nog maar weinig concrete handvatten aangereikt in de beslisboom

De beslisboom is ingericht aan de hand van acht vragen. De eerste gaat over gebieden waar niet gebouwd mag worden, zoals aangegeven in de Kamerbrief uit november. Daarna worden drinkwaterbeschikbaarheid, watersystemen en bodemdaling op de beoogde locatie uitgelicht. Daarvoor hanteert het Ministerie van I&W concrete cijfers: een overstromingkans van 20 of 50 cm met een frequentie van eens in de honderd of 10.000 jaar. Of een bodemdaling van meer dan 5 of 30 cm in de komende dertig jaar.

Wie bij alles ‘nee’ invult, krijgt te horen dat er geen opgaven liggen vanuit het motto ‘water en bodem sturend’. In alle andere gevallen wordt er geadviseerd “bewuste afwegingen” te maken. Het kabinet benadrukt daarmee de noodzaak om op regionaal en lokaal niveau het water- en bodemsysteem mee te nemen in de keuze voor wel of niet bouwen.

Friesland, Nederland door Travel Telly (bron: Shutterstock)

‘Friesland, Nederland’ door Travel Telly (bron: Shutterstock)


Op projecten waarvan op 1 januari 2025 nog geen bestemmingsplan is vastgesteld, wordt het hulpmiddel in ieder geval toegepast. Maar om “onevenredige” vertraging te voorkomen, is het bij ontwikkellocaties in een vergevorderd stadium geen verplichting om het kader te gebruiken. Het kader is nu nog een concept: in de komende maanden moet duidelijk worden hoe behulpzaam provincies de beslisboom vinden. Naar verwachting komt er dit najaar een definitief hulpmiddel.

De beslisboom is daarmee een goede eerste stap om water- en bodemsystemen prioriteit te geven bij de locatiekeuze voor nieuwbouw. Toch worden er nog maar weinig concrete handvatten aangereikt in de beslisboom. Bij een groot risico op bodemdaling is de toelichting in de beslisboom dat de provincie voor een ‘systeemopgave’ staat, maar hoe die precies aan te vliegen? Daarvoor zullen meer hulpbronnen nodig zijn.


Bekijk de beslisboom voor klimaatadaptief bouwen hier.


Cover: ‘Driel, Nederland’ door INTREEGUE Photography (bron: Shutterstock)


Tess van den Bossche door Tess van den Bossche (bron: LinkedIn)

Door Tess van den Bossche

voormalig webredacteur Gebiedsontwikkeling.nu


Meest recent

Wembley stadion in Londen door FedericoCangiano (bron: Shutterstock)

Het grote vlaggenschip, dit leert Feyenoord City ons over aanjagers en vertragers in gebiedsontwikkeling

De vervlechting van aanjagers met gebiedsontwikkeling creëert zowel kansen als risico’s, zo laten Wouter Jan Verheul en collega-onderzoekers van Arcadis zien met hun onderzoek naar Feyenoord City. Wat kunnen we hiervan opsteken?

Uitgelicht
Analyse

24 mei 2024

Project Groeneweerd, onderdeel van de Tuinen van Zandweerd in Deventer. door Jonah Samyn (bron: De Architect)

Landschappelijk klein wonen met elkaar, zo ontwerpt Woonpioniers dat

Het tikt behoorlijk veel boxjes: compact wonen zonder veel spullen en ballast, in de sociale huur, onder architectuur ontworpen en ingepast in stedenbouw en landschap. We kijken rond bij acht bijzondere tiny houses in Deventer.

Casus

24 mei 2024

GO weekoverzicht 23 mei 2024 door Gebiedsontwikkeling.nu (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)

Dit was de week van de realiteitscheck

Deze week stond op Gebiedsontwikkeling.nu de realiteitscheck centraal. Van de woningbouw in het coalitieakkoord, de inzet van data voor de invulling van plinten en de manier waarop verdichting helpt bij een gezonde leefomgeving.

Weekoverzicht

23 mei 2024