winkelleegstand zuidoost limburg door Parkstad Limburg (bron: Parkstad Limburg)

Wie ruimt de rotzooi op?

17 oktober 2014

2 minuten

Opinie Mij wordt soms verweten dat ik nog in de ontkenningsfase zit en terugverlang naar de bouwproductie uit pre-crisistijden. Dat is niet zo. Ik worstel wel met de vraag hoe je als samenleving omgaat met gebouwen en gebieden die hun functie verliezen, verloederen en suboptimaal benut worden. Denk aan leegstaande kantoren, winkels en woningen in Zuid-Limburg.

Uiteraard is mijn vertrekpunt: zoveel mogelijk aan de markt overlaten. Maar de ultieme verloedering voordat de Phoenix uit zijn as verrijst, wil niemand. Hoe regel je dat? Steeds vaker zie ik mechanismes waarbij het opruimen van de oude rommel bekostigd moet worden uit de opbrengsten van de vernieuwing. Dat begon al met ruimte-voor-ruimte, maar je ziet het nu ook bij het sloopfonds van de provincie Limburg waar je eerst 40.000 euro moet aftikken voordat je een nieuwe woning mag bouwen. En in Zuid-Holland, waar de nieuwbouw moet betalen voor het opruimen van leegstaand glas.

Nog rigoureuzer zijn de pleidooien voor een nieuwbouwstop voor kantoren en winkels. Op die manier sluit je gezinnen op in hun portieketageflatjes en rem je ondernemers die behoefte hebben aan nieuwe gebouwconcepten of gebouwen op andere plekken. Wat mij betreft de verkeerde aanpak. Uiteraard geen pleidooi voor ongeremde uitbreidingsgroei. Zeker niet! Het begint met goede ruimtelijke ordening, gebaseerd op – hoe lastig ook – een inschatting van de maatschappelijke behoeften. Zonder te vervallen in bescherming van het bestaande en het creëren van schaarste.

Maar daarna? Eenzijdig de vernieuwing op laten draaien voor de oude rommel? Politiek aantrekkelijk, maar daar betalen we uiteindelijk maatschappelijk een te hoge prijs voor. Daarom moeten we op zoek naar slimmere mechanismes, waar de publieke lasten van het opruimen van leegstand en verloedering efficiënter verdeeld worden. Met oog voor: de vervuiler betaalt! Wie biedt?


Cover: ‘winkelleegstand zuidoost limburg’ (bron: Parkstad Limburg)


Portret - Jan Fokkema

Door Jan Fokkema

Directeur NEPROM


Meest recent

Markermeer, Nederland door Peter van Haastrecht (bron: Shutterstock)

Een nieuwe compacte stad in het Markermeer is een illusie

Plannen om in het Markermeer en IJmeer een nieuwe stad te bouwen met tussen de 10.000 en 70.000 woningen zijn zo goed als kansloos, aldus een commissie. Te duur, juridisch niet haalbaar en te laat voor een oplossing aan de huidige woningnood.

Analyse

18 november 2026

Nieuwbouw woonwijk westergouwe in Gouda, Nederland door Drew McArthur (bron: shutterstock)

De winkel openhouden tijdens de verbouwing: gebiedsontwikkeling in een omgevingsplan in opbouw

Hoe geef je een gebiedsontwikkeling een plek in een plan dat nog in de steigers staat, zonder dat je nu keuzen maakt in de opbouw van het plan die je later beperken? De VNG ontwikkelde een aanpak vanuit drie keuzen.

Analyse

17 november 2026

Annius Hoornstra Column Cover door Esther Dijkstra (bron: Illustratie Esther Dijkstra, bewerkte foto Patrick van den Hurk)

Volhardend of adaptief

Een toepasselijk thema voor een column op de dag van de presentatie van de Nota Ruimte: water en bodem. Annius Hoornstra geeft zijn visie op een recente CRA-studie, die de relatie opzoekt met de ontwikkeling van woningbouw.

Opinie

16 november 2026

Uw gastbijdrage op GO.nu: Over gastbijdragen

Uw gastbijdrage op GO.nu

Wij staan open voor bijdragen uit wetenschap en praktijk. Wij moedigen auteurs aan hun kennis en ervaring te delen.

Over gastbijdragen
Uw project toevoegen: Ga naar de GO-Projectenkaart

Uw project toevoegen

Wilt u graag een gebiedsontwikkeling toevoegen aan de GO-projectenkaart? Vul dan via onderstaande link het formulier in.

Ga naar de GO-Projectenkaart
Uw organisatie bij de SKG: Ga naar de SKG-website

Uw organisatie bij de SKG

Uw organisatie aansluiten op het netwerk van de Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling? Neem dan contact op.

Ga naar de SKG-website
Uw bijeenkomst in de agenda: Neem contact op

Uw bijeenkomst in de agenda

U kunt uw gebiedsontwikkeling-gerelateerde evenement aankondigen via onze agenda door contact op te nemen met de redactie.

Neem contact op