winkelleegstand zuidoost limburg door Parkstad Limburg (bron: Parkstad Limburg)

Wie ruimt de rotzooi op?

17 oktober 2014

2 minuten

Opinie Mij wordt soms verweten dat ik nog in de ontkenningsfase zit en terugverlang naar de bouwproductie uit pre-crisistijden. Dat is niet zo. Ik worstel wel met de vraag hoe je als samenleving omgaat met gebouwen en gebieden die hun functie verliezen, verloederen en suboptimaal benut worden. Denk aan leegstaande kantoren, winkels en woningen in Zuid-Limburg.

Uiteraard is mijn vertrekpunt: zoveel mogelijk aan de markt overlaten. Maar de ultieme verloedering voordat de Phoenix uit zijn as verrijst, wil niemand. Hoe regel je dat? Steeds vaker zie ik mechanismes waarbij het opruimen van de oude rommel bekostigd moet worden uit de opbrengsten van de vernieuwing. Dat begon al met ruimte-voor-ruimte, maar je ziet het nu ook bij het sloopfonds van de provincie Limburg waar je eerst 40.000 euro moet aftikken voordat je een nieuwe woning mag bouwen. En in Zuid-Holland, waar de nieuwbouw moet betalen voor het opruimen van leegstaand glas.

Nog rigoureuzer zijn de pleidooien voor een nieuwbouwstop voor kantoren en winkels. Op die manier sluit je gezinnen op in hun portieketageflatjes en rem je ondernemers die behoefte hebben aan nieuwe gebouwconcepten of gebouwen op andere plekken. Wat mij betreft de verkeerde aanpak. Uiteraard geen pleidooi voor ongeremde uitbreidingsgroei. Zeker niet! Het begint met goede ruimtelijke ordening, gebaseerd op – hoe lastig ook – een inschatting van de maatschappelijke behoeften. Zonder te vervallen in bescherming van het bestaande en het creëren van schaarste.

Maar daarna? Eenzijdig de vernieuwing op laten draaien voor de oude rommel? Politiek aantrekkelijk, maar daar betalen we uiteindelijk maatschappelijk een te hoge prijs voor. Daarom moeten we op zoek naar slimmere mechanismes, waar de publieke lasten van het opruimen van leegstand en verloedering efficiënter verdeeld worden. Met oog voor: de vervuiler betaalt! Wie biedt?


Cover: ‘winkelleegstand zuidoost limburg’ (bron: Parkstad Limburg)


Portret - Jan Fokkema

Door Jan Fokkema

Directeur NEPROM


Meest recent

Luchtfoto van kleurrijke regenbooghuizen in Houten, Nederland door hans engbers (bron: shutterstock)

Groene verstedelijking betaalbaar maken, de aanpak in de regio Utrecht

Tussen Utrecht, Houten en Zeist verrijzen ruim 60.000 woningen. Het vergt 206 miljoen euro om het groen goed aan te leggen. Adviesbureau Rebelgroup laat zien dat dit haalbare kaart is, met een methodiek die nu ook in andere gebieden wordt toegepast.

Onderzoek

29 augustus 2025

Weekoverzicht donderdag 28 augustus door Gebiedsontwikkeling.nu (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)

Dit was de week van de menselijke maat

Deze week stond de mens centraal: hoe deze de ruimte op ooghoogte ervaart in het Amsterdamse transformatiegebied Amstel III, hoe winkelgebieden heringericht kunnen worden en hoe samenwerking tussen mensen centraal staat bij dijkversterking en PPS.

Weekoverzicht

28 augustus 2025

utrechtsebaan, Den Haag door pmvfoto (bron: shutterstock)

Hoe nemen we verantwoordelijkheid voor de toekomst? Dilemma’s bij de grote verbouwing van Nederland

Hoe kunnen we in de gebiedsontwikkeling en ruimtelijke ordening verantwoordelijkheid voor de toekomst nemen, zonder de problemen in het heden te negeren? Peter Pelzer en Co Verdaas werken vijf dilemma’s uit die uit deze vraag voortkomen.

Uitgelicht
Analyse

28 augustus 2025