BNR Bouwmeesters: voor snel 10.000 vluchtelingenwoningen zijn minder regels en financieel maatwerk nodig

Binnen nu en een half jaar moeten er ministens 10.000 woningen bij voor de opvang van vluchtelingen. Hoe pakken we dat aan, hoe betalen we het en wie moet daarbij het voortouw nemen? Voor een antwoord op die vragen schoven woensdagmiddag in de studio van BNR-bouwmeesters aan Bert Wijbenga, bestuursvoorzitter van Woonbron, Jos Feijtel, zelfstandig adviseur wonen en specialist in het snel doorlopen van gemeentelijke procedures, architect Jeroen van Mechelen en Jop Fackeldey, voorzitter van het stedennetwerk G32 en wethouder wonen van Lelystad. “

Andersom

Het kabinet denkt bij het huisvesten van 10.000 vluchtelingen tussen nu en volgend jaar april onder meer aan containerwoningen en woonruimte in leegstaande kantoren. Maar gemeentelijke regels en procedures werken vertragend. Woningbouwaanjager Feijtel: “We pakken het met gemeenten nu andersom aan. Dus niet vanuit het bestemmingsplan en andere procedures, maar vanuit een initiatief zelf. Zegt ons gezond verstand dat dat goed in elkaar zit, dan zorgen we er met de gemeente gewoon voor dat het mogelijk wordt.”

Vraag is of die aanpak voldoende is voor het halen van 10.000 tijdelijke woningen. G32-voorzitter Fackeldey: “Meer is ook haalbaar, zelfs 25.000. Maar belangrijk is dat je de machine op gang krijgt. Regels zijn niet de voornaamste hindernis, maar de financiering. Want het gaat om woningen in de sociale huursector in steden en in buitengebieden, want belangrijk is dat we ze goed over het land spreiden. Ter voorkoming van grote concentraties. Maar als in buitengebieden een woningcorporatie zich die investering niet kan veroorloven, moet die daar wel toe in staat worden gesteld door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw.”

Creativiteit

Woonbron-bestuursvoorzitter Wijbenga: “De hele woningcorporatiesector zegt: wij gaan deze klus klaren. Ik wil het best over geld hebben, maar dat slaat creativiteit vaak dood. Woonbron kijkt bijvoorbeeld naar het door een kleine investering langer bewoonbaar houden van een paar honderd woningen die gesloopt zouden worden. Dus laten we eerst zoeken naar wat snel en goedkoop te realiseren valt. Aan het einde van de rit komt er een rekening uit. Uiteindelijk zal er misschien toch wat geld bij moeten, maar dat zal vanuit de woningcorporaties dus niet de eerste vraag zijn.”

Verhuurdersheffing

Fackeldey: “Onze oproep is: je kunt het niet macro regelen. En er moet ruimte zijn voor als een woningcorporatie niet instaat is een investering te doen. Via de borgingsruimte bij het WSW of door een teruggaveregeling voor de verhuurdersheffing of saneringsheffing. Over dat maatwerk moet je afspraken maken met het Rijk. Daar gaan we het vrijdag namens de VNG en G32 ook over hebben met minister Blok en staatssecretaris Dijkhoff. Want als die belemmeringen van de baan zijn, kunnen we als gemeenten en woningcorporaties direct aan de slag. Dan staan de eerste woningen er over acht tot tien weken.“

Blokkenhuis

Wijbenga: “Kantoren omkatten gaat trouwens niet zo makkelijk en is ook niet de goedkoop. Maar als het aantal vluchtelingen richting de honderdduizend gaat, komt die optie ook meer aan de beurt.” Een andere optie is modulair bouwen. Architektenbureau MeedervanMechelen ontwikkelde het Just in case-bouwsysteem, met prefab houten kisten die als legoblokken aan elkaar kunnen worden gekoppeld. Het bureau wil vluchtelingen er zelf hun huis mee laten bouwen. Architect Jeroen van Mechelen: “Dat scheelt in de bouwkosten. Een voordeel van zo’n huis is ook dat het demontabel is en dat de blokken geschikt zijn voor hergebruik, bijvoorbeeld voor mantelzorg- of studentenwoningen.” Opdrachten voor een blokkenhuis kreeg Van Mechelen nog niet, maar Woonbron-baas Wijbenga zei woensdag toe dat hij met het bureau “verder gaat praten”.

Luister hier de uitzending

Zie ook:

• Woningcorporaties dringen aan op versoepeling regels om meer vluchtelingen aan woning te kunnen helpen