Opinie Heel goed en aardig bedoeld al die beste wensen aan het begin van een nieuw jaar, alleen klinken ze volgens columnist Aeisso Boelman nogal leeg. Daarom komt hij met een concrete én zinvolle invulling van de bekende nieuwjaarsgroet, zodat het vakgebied er ook echt wat aan heeft. “En dus nee, geen planbatenheffing. Niet de introductie van een nieuw instrument.”
“De beste wensen.” “Ja, jij ook, de beste wensen.” Zo begroet iedereen begroet elkaar bij de aanvang van het nieuwe jaar. Het is natuurlijk heel goed en aardig bedoeld, maar het klinkt eigenlijk een beetje hol. Daarom doe ik een aanzet voor een concrete én zinvolle invulling van die beste wensen: de beste wensen voor ons vakgebied én wat nodig is om die wensen te realiseren.
Ik wens ons vakgebied ten eerste een effectief en doelmatig grondbeleid toe. Een grondbeleid dat leidt tot versnelling en kostenbesparing en tot minder oppositie en tegenstellingen tussen publieke en private partijen. De vorige minister van BZK/VRO heeft de Tweede Kamer eerder toegezegd onderzoek te doen naar een modernisering van het grondbeleid. Deze onderzoeken komen begin 2025 tot een afronding. In concreto wens ik ons vakgebied op dit beleidsterrein duidelijke en uitvoerbare keuzes. Wat mij betreft zijn dat: een beter voorzienbaar en consistent kostenverhaal, betere taxaties en een inbrengwaarde die gelijk is aan de gebruikswaarde.
En dus nee, geen planbatenheffing. Niet de introductie van een nieuw instrument. De toepassing en aanscherping van het (nieuwe) instrumentarium onder de Omgevingswet geeft mijns inziens prima handvatten voor effectief grondbeleid. Bovendien is het maar zeer de vraag of een planbatenheffing effectief is ten opzichte van het goed toepassen van het instrumentarium van de Omgevingswet.
Deze vorm van publiek private samenwerking vraagt om kennis, lef en mandaat. Dat wens ik ons vakgebied toe
Ten tweede wens ik ons vakgebied institutioneel en internationaal kapitaal toe, dat doorpakt op nieuwbouw. Dat kapitaal heeft zich ongeveer twee jaar koest gehouden bij de investeringen in nieuwbouw. Als gevolg daarvan hebben veel ontwikkelaars in die periode middenhuur-woningen herontwikkeld tot betaalbare koopwoningen. Gelukkig tonen de transactiedata van eind 2024 de eerste tekenen van een terugkeer van het institutioneel kapitaal in nieuwbouw. Sterk stijgende woningprijzen en een stabiliserende/dalende rente zijn de voornaamste oorzaken.
Nu het internationale kapitaal nog. Daarvoor is het nodig om fiscale maatregelen te nemen. De verlaagde overdrachtsbelasting en de verhoogde renteaftrek voor vennootschapsbelasting zijn Europees gezien nog steeds niet aantrekkelijk voor internationaal kapitaal. Daarnaast pleiten velen voor het afschaffen van de vennootschapsbelasting voor woningcorporaties om zodoende hun investeringskracht te vergroten. En misschien is het in dat licht bezien ook tijd om eens na te denken over een verlaagde BTW voor sociale woningbouw. De derde dinsdag van september lijkt me een mooi moment voor het Kabinet om deze wijzigingen (of onderzoeken) aan te kondigen.
Tenslotte wens ik ons vakgebied nieuwe en succesvolle publiek-private samenwerkingen toe. Grote gebiedsontwikkelingen hebben krachtige samenwerkingen tussen publiek en privaat nodig. Het is goed om te zien dat sommige gemeenten en ontwikkelaars weer sterke zakelijke samenwerkingen aangaan, bijvoorbeeld in de vorm van een gezamenlijk bedrijf c.q. een grondexploitatiemaatschappij. De voorbeelden hiervan verdienen navolging. Deze vorm van publiek-private samenwerking vraagt om kennis, lef en mandaat. Hopelijk valt dat alles ons vakgebied toe komend jaar.
En o ja, de échte beste wensen zijn boven alles natuurlijk: geluk en een goede gezondheid!
Cover: ‘Aeisso Boelman column cover’ door Esther Dijkstra (bron: Illustratie Esther Dijkstra, bewerkte foto Cleo Mulder)
Door Aeisso Boelman
Partner bij Fakton
