2015.01.16_De nieuwe Omgevingswet en het vechten voor eigen hachje_660

De nieuwe Omgevingswet en het vechten voor eigen hachje

16 januari 2015

2 minuten

Nieuws De nieuwe Omgevingswet zou een substantiële vereenvoudiging van het stelsel voor planning en besluitvorming in het ruimtelijk domein moeten realiseren. De wet moet ook meer uitgaan van “initiatieven mogelijk maken” dan van “beperken”. Maar ook moet de wet meer “bestuurlijke afwegingsruimte” bieden. Op dat laatste punt dreigen er donkere wolken. Veel belangengroepen eisen dat de wet normen en toetswaarden keihard formuleert. Weg dus flexibiliteit. In dit koor van wettelijk vastleggers, is nu ook “Mooiwaarts” aangeschoven: ze willen een verplichting in de wet voor een welstandcommissie (in een nieuw jasje).

Geen verplichte welstandscommissies, ook niet via sluiproute

Het is de afgelopen jaren langzaam gegroeid: welstandscommissies zijn niet langer verplicht. Het is de gemeenteraad zelf die kan besluiten tot instelling er van. Bij zo’n besluit kan ook geregeld worden dat sommige gevoelige delen van de stad juist wel en andere delen juist geen welstandsbeoordelingen behoeven. De enige voorwaarde die de landelijke regelgeving stelt: als je als gemeente welstandsbeoordelingen wenst, moet dat toetsbaar zijn aan een lokale welstandsvisie. Ofwel: optimale lokale afwegingsruimte om wel of niet (geheel of gedeeltelijk) met welstand in de slag te zijn. Dat is ook logisch omdat ruimtelijke kwaliteit bij uitstek een kwestie is van lokale afweging. Maar voor Flip ten Cate, directeur van de Federatie van Ruimtelijke Kwaliteit (zeg maar de koepel van de welstandssecretariaten) is deze praktijk niet voldoende.

Ten Cate heeft wat medestanders om zich heen verzameld en onder de naam “Mooiwaarts” doet deze club ernstige pogingen om de welstandscommissies weer tot een verplicht instituut te maken. Weliswaar heet het dan geen welstandscommissie meer maar in hun wijzigingsvoorstel op de nieuwe Omgevingswet is opgenomen dat er in artikel 17.9 wordt vastgelegd dat de gemeenteraad verplicht een “commissie voor de ruimtelijke kwaliteit” moet instellen. Heel gewiekst wordt als eerste de taak over het adviseren van aanvragen voor een omgevingsvergunning voor een rijksmonument genoemd. Maar door die taak verplicht op te dragen aan de commissie met de brede taakstelling, moet de brede commissie bij raadsbesluit verplicht worden ingesteld. Als de commissie een feit is, kan in het wijzigingsvoorstel van Mooiwaarts het college van burgemeester en wethouders aan deze commissie ook alle andere omgevingsvergunningen voor advies voorleggen. Ofwel via de sluitroute van de verplichte commissie die over rijksmonumenten moet adviseren, wordt de traditionele welstandscommissie weer in het zadel geholpen.

Advies aan de minister: niet doen! Geen verplichte welstandsbeoordeling. Laat aan gemeenten over of ze in hun gemeente of delen ervan een welstandscommissie willen laten functioneren. Het ging toch om vergroten van de bestuurlijke afwegingsruimte? Dat dat zou kunnen betekenen dat er minder belanghebbenden een boterham verdienen met welstandsbeoordelingen, is geen reden om hier anders tegenaan te kijken.


Cover: ‘2015.01.16_De nieuwe Omgevingswet en het vechten voor eigen hachje_660’


Portret - Jos Feijtel

Door Jos Feijtel

Adviseur versnelling woningbouw


Meest recent

Markermeer, Nederland door Peter van Haastrecht (bron: Shutterstock)

Een nieuwe compacte stad in het Markermeer is een illusie

Plannen om in het Markermeer en IJmeer een nieuwe stad te bouwen met tussen de 10.000 en 70.000 woningen zijn zo goed als kansloos, aldus een commissie. Te duur, juridisch niet haalbaar en te laat voor een oplossing aan de huidige woningnood.

Analyse

18 november 2026

Nieuwbouw woonwijk westergouwe in Gouda, Nederland door Drew McArthur (bron: shutterstock)

De winkel openhouden tijdens de verbouwing: gebiedsontwikkeling in een omgevingsplan in opbouw

Hoe geef je een gebiedsontwikkeling een plek in een plan dat nog in de steigers staat, zonder dat je nu keuzen maakt in de opbouw van het plan die je later beperken? De VNG ontwikkelde een aanpak vanuit drie keuzen.

Analyse

17 november 2026

Annius Hoornstra Column Cover door Esther Dijkstra (bron: Illustratie Esther Dijkstra, bewerkte foto Patrick van den Hurk)

Volhardend of adaptief

Een toepasselijk thema voor een column op de dag van de presentatie van de Nota Ruimte: water en bodem. Annius Hoornstra geeft zijn visie op een recente CRA-studie, die de relatie opzoekt met de ontwikkeling van woningbouw.

Opinie

16 november 2026

Uw gastbijdrage op GO.nu: Over gastbijdragen

Uw gastbijdrage op GO.nu

Wij staan open voor bijdragen uit wetenschap en praktijk. Wij moedigen auteurs aan hun kennis en ervaring te delen.

Over gastbijdragen
Uw project toevoegen: Ga naar de GO-Projectenkaart

Uw project toevoegen

Wilt u graag een gebiedsontwikkeling toevoegen aan de GO-projectenkaart? Vul dan via onderstaande link het formulier in.

Ga naar de GO-Projectenkaart
Uw organisatie bij de SKG: Ga naar de SKG-website

Uw organisatie bij de SKG

Uw organisatie aansluiten op het netwerk van de Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling? Neem dan contact op.

Ga naar de SKG-website
Uw bijeenkomst in de agenda: Neem contact op

Uw bijeenkomst in de agenda

U kunt uw gebiedsontwikkeling-gerelateerde evenement aankondigen via onze agenda door contact op te nemen met de redactie.

Neem contact op