Ellen van Bueren door Gebiedsontwikkeling.nu (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)

De NOVI als allesbinder?

7 december 2018

3 minuten

Opinie Er is een gapend gat tussen duurzame experimenten en lange-termijnambities. De Nationale Omgevingsvisie kan het bindmiddel bij uitstek zijn, maar moet dat waarmaken in de beoogde perspectiefgebieden, aldus Ellen van Bueren, hoogleraar Urban Development Management aan de TU Delft.

In de wereld is afgelopen jaar meer CO2 uitgestoten dan ooit tevoren. Het Klimaatakkoord van Parijs lijkt vooralsnog niets aan deze trend te veranderen. De urgentie wordt wel steeds meer gevoeld, ook in Nederland. De overheid, op alle niveaus, is dan ook druk bezig met de grote transities in Nederland, bijvoorbeeld op het vlak van energie, klimaatadaptatie en grondstoffengebruik. Zo hebben we inmiddels een Klimaatwet, een grondstoffenakkoord en sectorale transitieagenda’s. Die gaan over doelstellingen voor 2040 en 2050, over stippen op de horizon, over hoe duurzaam we zijn als we grondstofslurpende en vervuilende systemen structureel hebben veranderd. Maar deze agenda’s bieden weinig houvast voor veranderingen in het hier en nu, ondanks alle roadmaps en uitvoeringsagenda’s.

Naast dit traject van plannen en praten is een parallel universum van experimenteren en doen. Vooral op lokaal niveau worden projecten gerealiseerd die een bijdrage leveren aan de transities waar in het andere circuit vooral over wordt gepraat. Dat kan gaan om hele concrete projecten: denk aan zelfrijdende pods, circulaire paviljoens en zuivering van afvalwater in de buurt. In deze wereld van experimenten laten partijen – publiek, privaat, burgers -  zien wat met een beetje goede wil al mogelijk is om te bereiken, ook al weten we nog niet precies hoe we dingen anders willen doen.  

Koppeling van de trajecten blijkt moeilijk. Er is een gapend gat tussen enerzijds de wereld van experimenten en doen, en anderzijds de grote, lange-termijnambities. Terwijl deze elkaar eigenlijk zouden moeten voeden en richting geven. De experimenten blijven nu vaak geïsoleerde, eenmalige pareltjes. De agenda’s en plannen blijven abstract en leiden vooralsnog weinig tot actie.

Er is een initiatief dat bindmiddel bij uitstek zou kunnen zijn tussen deze trajecten: de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Afgelopen maand verschenen kritische rapporten over de NOVI. Zowel publiek als privaat moppert op het gebrek aan keuzen in de NOVI. De keuzes die nodig zijn om de beoogde systeemveranderingen te bewerkstelligen, worden doorgeschoven naar ‘perspectiefgebieden’, aan te wijzen gebieden waar belanghebbenden samen die keuzes moeten maken en vormgeven. Die gebieden vormen de lakmoesproef van de NOVI. Maar zolang de ontwikkelingen in die gebieden worden gedomineerd door huidige spelregels en incentives, is het twijfelachtig in hoeverre daar fundamenteel andere uitkomsten uit zullen rollen. Vormgeving van de condities en spelregels in de perspectiefgebieden is van cruciaal belang om in die gebieden de beoogde transities te bereiken. De perspectiefgebieden worden daarmee ook testgebieden. Niet alleen om te testen in hoeverre we in staat zijn duurzame steden te bouwen, maar ook in hoeverre we in onze huidige institutionele structuur verandering kunnen brengen.


Cover: ‘Ellen van Bueren’ (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)


Portret - Ellen van Bueren

Door Ellen van Bueren

Hoogleraar Management van Stedelijke Ontwikkeling aan de TU Delft


Meest recent

weekoverzicht 19 november door Gebiedsontwikkeling.nu (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)

Dit was de week van volhouden en doorpakken

Deze week ging het om volhouden en doorpakken. Om daarmee de gezonde stad werkelijk te realiseren, het principe van ‘water en bodem sturend’ toe te gaan passen bij woningbouw en de RO-regie van het Rijk echt te laten landen.

Weekoverzicht

19 november 2026

De Groene Loper, Maastricht door Waltie (bron: wikimedia)

Waarom het maar niet lukt om onze steden gezonder te maken (en hoe dat wel kan)

Met de Gezonde Stad Index 2026 doet Arcadis tweejaarlijks onderzoek naar de mate waarin de fysieke ruimte in de stad bijdraagt aan de gezondheid van de inwoners. Hamvraag dit jaar: waarom komen gezondere steden toch zo moeizaam van de grond?

Onderzoek

19 november 2026

Markermeer, Nederland door Peter van Haastrecht (bron: Shutterstock)

Een nieuwe compacte stad in het Markermeer is een illusie

Plannen om in het Markermeer en IJmeer een nieuwe stad te bouwen met tussen de 10.000 en 70.000 woningen zijn zo goed als kansloos, aldus een commissie. Te duur, juridisch niet haalbaar en te laat voor een oplossing aan de huidige woningnood.

Analyse

18 november 2026

Uw gastbijdrage op GO.nu: Over gastbijdragen

Uw gastbijdrage op GO.nu

Wij staan open voor bijdragen uit wetenschap en praktijk. Wij moedigen auteurs aan hun kennis en ervaring te delen.

Over gastbijdragen
Uw project toevoegen: Ga naar de GO-Projectenkaart

Uw project toevoegen

Wilt u graag een gebiedsontwikkeling toevoegen aan de GO-projectenkaart? Vul dan via onderstaande link het formulier in.

Ga naar de GO-Projectenkaart
Uw organisatie bij de SKG: Ga naar de SKG-website

Uw organisatie bij de SKG

Uw organisatie aansluiten op het netwerk van de Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling? Neem dan contact op.

Ga naar de SKG-website
Uw bijeenkomst in de agenda: Neem contact op

Uw bijeenkomst in de agenda

U kunt uw gebiedsontwikkeling-gerelateerde evenement aankondigen via onze agenda door contact op te nemen met de redactie.

Neem contact op