Opinie Geen gebiedsontwikkeling, tenderplan of ontwerp meer zonder dat daarin ‘de mens centraal’ staat. Maar hoe geloofwaardig zijn wij als vakgebied als we tegelijkertijd onszelf permanent onder druk zetten om te blijven presteren? Columnist Rinske Brand pleit voor het indrukken van de pauzeknop. “De grootste blinde vlek in ‘de mens centraal’ zijn wij zelf.”
Online meeting. 16.00 uur. Mijn gesprekspartner vraagt of het vijf minuten later kan. Dan kan ze nog even thee zetten en een boterham pakken. Daar had ze die dag nog geen tijd voor gehad. We hebben het over gezonde interventies in een nieuwe woonwijk. Over hoe we toekomstige bewoners kunnen verleiden meer te bewegen en elkaar vaker te ontmoeten. Wijzelf hebben die dag onze bureaustoel en ons scherm nog geen seconde verlaten.
Geen gebiedsontwikkeling, tenderplan of ontwerp meer zonder dat daarin ‘de mens centraal’ staat. We praten over gezonde steden, vitale wijken en plekken waar mensen kunnen bewegen en tot rust kunnen komen. Over ruimte voor ontmoeting en mentale gezondheid. Ondertussen organiseren we ons eigen werk op een manier die daar haaks op staat. Overvolle agenda’s. Drukkende deadlines. Permanente bereikbaarheid. Overleggen die elkaar in hoog tempo opvolgen.
Gebiedsontwikkeling vraagt om een lange adem. Het is een marathon. Maar waarom zitten wij dan constant in sprints? En waar sporters weten dat ze sterker worden van rust en herstel, slaan wij dat steevast over. Want druk, druk, druk. Onze creativiteit neemt af, onze scherpte vervaagt, onze aandacht versnippert. Hoe geloofwaardig is ons pleidooi voor leefkwaliteit als we onszelf permanent onder druk zetten? De grootste blinde vlek in ‘de mens centraal’ zijn wij zelf.
Ruim een jaar geleden kwam ik door een rugblessure letterlijk tot stilstand. Mijn lijf dwong me abrupt keuzes te maken, afspraken af te zeggen en projecten on hold te zetten. Het echte herstel kwam pas toen ik afgelopen zomer twee maanden lang de werkpauzeknop indrukte. De nieuwste inzichten uit de pijnwetenschap laten namelijk zien dat lichaam en brein geen onderscheid maken tussen fysieke en mentale stress. De marathon van Rotterdam lopen is voor je systeem net zo belastend als een overvolle agenda met dwingende deadlines. Voor mijn herstel moest alle stress verdwijnen. Die rust bracht niet alleen fysiek herstel, maar ook helderheid, creativiteit en scherpte. Mijn stilstand bleek achteraf ook de beste manier om weer professioneel optimaal te kunnen presteren.
Hoe geloofwaardig is ons pleidooi voor leefkwaliteit als we onszelf permanent onder druk zetten
We mopperen graag op het arbeidsethos van Gen Z. Wij, de generaties voor hen, zijn opgegroeid in de productiviteitsschool. Druk is goed. Druk is belangrijk. Wie het druk heeft, doet ertoe. Onze collectieve drukte is een comfortabel systeem. Gen Z doet iets ongemakkelijks. Die bewaakt zijn work-life balance. Met een nieuw woord dat nu rondzingt: micro retirement. Het principe is simpel. Waarom wachten tot je 67e, of in hun geval waarschijnlijk 72e, om te doen wat je belangrijk vindt? Waarom niet nu al af en toe, voor een paar weken of maanden, uit de routine stappen en opladen.
Ik plan ze inmiddels ook, mijn micro retirements. Zo was ik er in januari even niet. Dat levert uiteenlopende reacties op. Van ‘wat een geweldig idee, dat wil ik ook.’ Tot ‘dit is wel echt een first world problem.’ Of: ‘dat kan natuurlijk alleen als ondernemer. Mijn baas of gezin ziet me aankomen.’
Juist in onze first world vormen chronische overbelasting, stress en uitval steeds grotere maatschappelijke problemen. Rust en afstand nemen is geen soft geneuzel, maar een gerichte strategie om creativiteit, verbeeldingskracht en strategisch denken te behouden. Precies de kwaliteiten die we in gebiedsontwikkeling zo hard nodig hebben en die als eerste verdwijnen bij chronische drukte. Bovendien helpt het gezond in de wedstrijd te blijven. We zijn tenslotte bezig met een marathon, niet met een sprint. Ik ken genoeg medewerkers bij gemeenten, ontwikkelaars en adviesbureaus die een periode volledig uit hun werkritme stapten. Met steun van hun leidinggevende, omdat ze merkbaar scherper en energieker terugkwamen. En mensen met schoolgaande kinderen die er toch een paar maanden tussenuit gingen, compleet met thuisonderwijs.
Ik gun niemand mijn rugblessure, maar wel de energie en scherpte die eruit voortkwamen. Die stilstand liet me inzien hoe weinig ruimte we onszelf gunnen. Als wij het al niet georganiseerd krijgen om af en toe uit onze bureaustoel te komen, hoe geloofwaardig zijn we dan in wat we bedenken, ontwerpen en ontwikkelen? Misschien begint ‘de mens centraal’ gewoon wat dichter bij huis.
Cover: ‘Rinske Brand Column Cover’ door Esther Dijkstra (bron: Illustratie Esther Dijkstra, bewerkte foto Flore Zoe)
Door Rinske Brand
Rinske Brand houdt zich bezig met de menselijke kant van gebiedsontwikkeling, is expert cultuurgedreven gebiedsontwikkeling en oprichter van BRAND The Urban Agency
