F. Eiland van Schalkwijk - Houten: Uitnodigingsplanologie als experiment

Verslag sessie F, praktijkcongres 'Gebiedsontwikkeling Slim Vlottrekken'

Eiland van Schalkwijk is een open, groen gebied, omringd door water midden in een verstedelijkte omgeving. Het eiland kent een rijke cultuurhistorie met onder meer de forten van de Hollandse Waterlinie. Om bestaande kwaliteiten te behouden en tegelijkertijd ruimte te bieden aan nieuwe initiatieven, zijn een structuurvisie, een beoordelingskader en een beoordelingsprotocol opgesteld. De gemeente Houten, de provincie Utrecht en het Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden (HDSR) hebben nauw samengewerkt bij de totstandkoming van de structuurvisie en blijven dat doen bij de beoordeling van initiatieven.

De initiatieven van ondernemers worden in dit gebied aan de hand van de structuurvisie en het beoordelingskader in overleg uitgewerkt en beoordeeld. Nieuwe ontwikkelingen moeten passen in het landschappelijk casco, dat wil zeggen bijdragen aan het behouden dan wel versterken van de unieke landschappelijke kwaliteit. Duurzaamheid, specifiek in een ambitie uitgewerkt voor het eiland van Schalkwijk, is onderdeel van de beoordeling. Dat wordt gedaan aan de hand van de drie P’s: People, Planet en Profit. Een voorwaarde is tevens dat bij elk initiatief van enige omvang een business case van de ondernemers wordt verlangd die financieel sluitend moet zijn (realisatie én exploitatie).

Wieger Apperloo, Senior adviseur AT Osborne en Projectleider Eiland van Schalkwijk, legde het doel van de gevolgde methodiek uit. De structuurvisie zorgt in eerste instantie voor planologische duidelijkheid. Lange tijd schortte het hieraan omdat het niet duidelijk was waar de benodigde woningen in de provincie Utrecht zouden worden gebouwd. Het Eiland van Schalkwijk was in de ogen van ontwikkelaars een geschikte kandidaat, met als gevolg dat zij het land reeds hadden gekocht. De plannen van de omliggende gemeentes waren echter anders en voor de grootschalige woningbouw is definitief geen plek op dit groene eiland. Een ander doel is het weer in beweging brengen van de grondmarkt. Doordat er een duidelijke structuurvisie is gecreëerd en duidelijke “spelregels” zijn vastgesteld, weet iedere ondernemer waar hij aan toe is en is er toch nog veel vrijheid om creatieve plannen van de grond te krijgen. Deze vrijheid moet dus zorgen voor een flexibele vorm van planning, waarbij over een lange periode ruimte wordt gegeven aan verschillende initiatieven met behoud en versterking van de groene kwaliteiten van het gebied. De agrarische en recreatieve sector vormen de economische dragers. De komende tijd wordt het bestemmingsplan herzien, waarbij gezocht wordt naar een passende opzet aansluitend bij de structuurvisie. Flexibiliteit ja, maar zonder vrijbrief.

Toch leverde het verhaal van Wieger Apperloo, die overigens werd bijgestaan door Annelies Camping (Provincie Utrecht) en Guus Beugelink (HDSR), wel enkele vragen op bij het publiek. Zou door deze grote mate van flexibiliteit en openheid geen patstelling ontstaan? En is deze manier van ontwikkelen niet erg duur, doordat ieder initiatief uitgebreid door zowel gemeentes als provincie moet worden getoetst en bediscussieerd? Annelies Camping benadrukte echter dat het hier om een experiment gaat, waar zowel de provincie Utrecht als de andere betrokken partijen veel van kunnen leren. Guus Beugelink ziet in de gevolgde aanpak en samenwerking juist de kansen om ook de wateropgave integraler en duurzamer te benaderen. Er wordt meer aangesloten bij de wensen vanuit het gebied. Tot nu toe is er vanuit de ondernemers overwegend positief gereageerd op de aanpak, maar ook duidelijk is dat de andere benadering nog op onderdelen verder uitgewerkt moet worden. Daarvoor is het ook een experiment.

Sprekers:
Wieger Apperloo, Senior adviseur AT Osborne
Guus Beugelink, Hoogheemraad Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden
Annelies Camping,, Beleidsmedewerker Ruimte Provincie Utrecht

Voor een overzicht van alle verslagen van het praktijkcongres klik hier.

Sessie F, Praktijkcongres 2012

Foto: Jean van Lingen