Home sweet home, hoe dragen gebiedsontwikkelaars bij aan het thuisgevoel?

“Ruimtelijke kwaliteit, vierkante meters programma, duurzaamheid, natuurinclusiviteit en financiële kaders.” Dit zijn volgens SITE ‘leidende parameters binnen gebiedsontwikkelingen’. Alleen zijn dat voor de gemiddelde bewoners en gebruikers nogal onpersoonlijke en nauwelijks tastbare begrippen. Ze zorgen er zeker niet automatisch voor dat iemand zich thuis voelt in een gebied. Dat is zelfs zeer de vraag. En is dat nodig? Ja, concludeert SITE-gebiedsontwikkelaar Pleuni Stigter in het white paper ‘Thuis is meer dan een huis’ (pdf).

Thuisgevoel verdwijnt

Volgens SITE moet de focus van gebiedsontwikkelaars verschuiven. Van de koele vierkante meters en de financiële kaders naar het creëren van een warm thuisgevoel. Een opgave die extra urgent is omdat het ‘gevoel van thuis’ op steeds meer stedelijke plekken aan het verdwijnen is. “Het ontbreekt aan een aantal voorwaardelijke eigenschappen van thuis voelen, zoals veiligheid, controle, verbondenheid en identiteit.”

En dat terwijl die leefomgeving tegenwoordig een belangrijk onderdeel uitmaakt van wat bewoners onder een thuisgevoel verstaan. Gebiedsontwikkelaars staan daarom voor een nieuwe uitdaging: “De groeiende behoefte naar flexibiliteit en verrassing in de ruimte van de stad en een uitbreiding van het thuisgevoel in de directe omgeving zijn een niet te onderschatten maatschappelijke opgave.”

Gelukkiger en minder eenzaam

Volgens SITE zijn mensen die zich ergens thuis voelen gelukkiger en minder eenzaam. Ze gebruiken de openbare ruimte beter, bewegen zich in sociale netwerken en hebben meer begrip voor elkaars cultuur en achtergrond. Genoeg redenen dus om het thuisgevoel onder de loep te nemen en te analyseren waar het aan schort. In het verlengde hiervan is het aan gebiedsontwikkelaars een passende bijdrage te leveren aan een sterkere thuis-sensatie.

Maar hoe dan? Dat onderzocht SITE in een serie van drie podcasts. In de white paper krijgt de sector alvast vijf aanbevelingen mee:

1. SITE vindt het zelf een ‘open deur’. Maar omdat de praktijk weerbarstig is, wordt deze aanbeveling toch genoemd: maak een toekomstbeeld met heldere kernwaarden en hou daar aan vast. Met als centrale opgave: hoe zorgen we dat mensen zich hier thuis gaan voelen?
2. Een concept voor een gebied kan heel nuttig zijn, maar is niet bedoeld om oplossingen te vinden voor problemen die er niet zijn. Richt de aandacht dus op het geven van antwoorden op de (maatschappelijke) vraagstukken die binnen een gebied spelen.
3. Om bij te dragen aan een thuisgevoel moeten zowel publieke als private partijen verder kijken dan hun eigen plot of gebouw. Laat geen onbestemde restruimtes ontstaan die het gevoel van thuis in de weg zitten.
4. Geef de eindgebruikers een prominente rol bij het vormgeven van hun thuisgevoel. Hoe bewegen mensen zich door de ruimte? Waar kijken ze naar? En waarin voelen zij zich thuis? Laat daarbij ruimte over voor spontaniteit en toekomstige ontwikkelingen.
5. Scholen, parken en bedrijvigheid zijn cruciaal om van een plek een thuis te maken. Door integraal te kijken naar de buurt wordt duidelijk dat wonen buiten de woning doorloopt en er meer ruimtes nodig zijn die mogelijke ontmoetingen stimuleren.