2016.01.11_Energieverbruik koeling kantoren Amsterdam Zuidoost

Minder CO2-uitstoot en schoner water dankzij koudewinning

11 januari 2016

4 minuten

Nieuws De Ouderkerkerplas bij Amsterdam was in de zomermaanden steevast een algensoep. Tot in 2015, toen het water vrijwel het hele zwemseizoen kraakhelder was. Tegelijkertijd zijn kantoren in de omgeving voorzien van een duurzaam koelsysteem, waarvoor koude wordt gewonnen vanuit de bodem van de recreatieplas. Dit alles is het resultaat van een innovatieve methode van koudewinning, waarbij voor het eerst in Nederland koudewinning is gecombineerd met zogenoemde zuurstoftoevoeging.

Energieverbruik koeling kantoren Amsterdam Zuidoost factor vier omlaag én schoner water dankzij koudewinning

“Tot voor kort was de Ouderkerkerplas in de zomer steevast een algensoep: daarbij kwam zo veel blauwalg op, dat er vaak niet gezwommen kon worden. In 2015 was de plas voor het eerst vrijwel het hele zwemseizoen helder”, vertelt Wiebe Bakker, projectleider van Waternet en onderzoeker aan de Hogeschool van Amsterdam. Als projectleider bij Waternet, dat voor het waterschap Amstel, Gooi en Vecht werkt aan onderzoek en verbetering van waterkwaliteit, kreeg hij te maken met het plan van Nuon om koude te winnen uit de Ouderkerkerplas. “In Amsterdam Zuidoost bevindt zich een belangrijk deel van het stadswarmtenetwerk in de gemeente Amsterdam”, vertelt Raymond van Bulderen van Nuon. “Het is de ambitie van Nuon en de gemeente om naast huishoudens ook kantoorpanden aan te sluiten op het warmtenet. Maar kantoren hebben veel koeling nodig. Koudewinning zou het mogelijk maken om de traditionele airconditioning – met een koelmachine die veel elektriciteit verbruikt – te vervangen door een duurzamer alternatief.”

Win-winsituatie

In onder andere Scandinavië en Canada wordt uit diepe meren koud water onttrokken om rechtstreeks koeling te leveren aan kantoren. Dat bracht Nuon op het idee om de Ouderkerkerplas ook te laten fungeren als een natuurlijke koudebron. Van Bulderen: “Bij de aanleg van snelwegen in de regio Amsterdam zijn diepe zandmeren gegraven, waar het net als in natuurlijke meren op de bodem altijd rond de 5°C is, ook middenin de zomer. Dat is goed bruikbaar voor de koeling van een kantoorgebouw.”
Koudewinning, waarbij koud water van onderuit de plas naar boven wordt gehaald, zou de hoeveelheid fosfaten (de voedingsbron voor algen) doen groeien. Daarmee zou het blauwalgprobleem verergeren, vreesde Waternet. Bakker: “Door in de vergunning vast te leggen dat Nuon meer ruimte krijgt voor koudewinning naarmate het water in de Ouderkerkerplas schoner wordt, is uiteindelijk een win-winsituatie gecreëerd.”

Zuurstofinjectie

Om de balans te vinden tussen waterkwaliteit en koudewinning in de Ouderkerkerplas heeft Nuon een innovatieve techniek ingezet: zuurstofinjectie. Voor de eerste keer is in Nederland zuurstof toegevoegd aan de bodem van een plas, zodat algengroei vermindert. “In 2015 heeft onderzoek aangetoond dat de plas er enorm op vooruit is gegaan: het fosfaat is met 70% teruggebracht, waarmee de algenbloei flink is teruggedrongen”, vertelt Bakker.
“De koude die we op deze manier produceren, is een duurzaam alternatief voor de traditionele airconditioningunits in kantoorpanden”, vult Van Bulderen aan. “De koeling die we onttrekken aan de Ouderkerkerplas zorgt dat het elektriciteitsverbruik voor koeling in kantoren vier keer lager is. En daarmee vermindert de CO2-uitstoot tot wel 75%.” De verwachting is dat deze duurzame koeling een positieve stimulans is voor het gebruik van stadswarmte, waarmee gemeenten ook een forse CO2-besparing kunnen realiseren.

Bewezen oplossing

Er zijn naast Amsterdam zeker andere plekken in Nederland – en daarbuiten – waar het systeem van zuurstofinjecties bij koudewinning toegepast kan worden, zeggen Waternet en Nuon. “Dit is nu een bewezen oplossing voor koudewinning én waterkwaliteitsverbetering”, zegt Van Bulderen.
De methode is niet in alle situaties toe te passen, waarschuwt Bakker. “Je moet goed kijken naar de specifieke situatie ter plekke: de methodiek werkt vooral bij diepe plassen die een hoge fosfaatconcentratie hebben en geïsoleerd liggen. Want als je fosfaten er aan de ene kant van de plas uithaalt, terwijl er aan de andere kant van de plas weer fosfaatrijk water instroomt, dan ben je aan het dweilen met de kraan open. Maar door in geïsoleerde meren naast zuurstoftoevoeging ook koudewinning toe te passen, kan het proces van waterverbetering echt versnellen.”

Foto bovenaan: Jurgen Koopmanschap. Ouderkerkerplas.

Zie ook:


Cover: ‘2016.01.11_Energieverbruik koeling kantoren Amsterdam Zuidoost’


Portret - Lynsey Dubbeld

Door Lynsey Dubbeld

Trend analyst en schrijver


Meest recent

Weekoverzicht Cover door Ineke Lammers (bron: gebiedsontwikkeling.nu)

Dit was de week van secuur kwaliteit toevoegen

Deze week ging het op Gebiedsontwikkeling.nu over het toevoegen van kwaliteit. In het Rotterdamse Katendrecht, in het Brabantse watermolenlandschap en als missie van gebiedsontwikkelaars.

Weekoverzicht

29 februari 2024

Jan Fokkema door NEPROM (bron: NEPROM)

Jan Fokkema: “Ik denk dat we onze maatschappelijke verantwoordelijkheid heel duidelijk nemen”

Na bijna 25 jaar neemt Jan Fokkema deze week afscheid als directeur van de NEPROM. “Het zou goed zijn als we de publiek-private samenwerking in gebiedsontwikkeling weer meer opzoeken.”

Uitgelicht
Interview

29 februari 2024

Royal Miles door Richie Chan (bron: Shutterstock)

Wetenschappers: goed ontworpen winkelstraten vergroten welzijn van ouderen

Winkelstraten hebben de potentie om het welzijn van ouderen te bevorderen, alleen weten gebiedsontwikkelaars deze nog lang niet altijd te benutten. Dat stellen Britse wetenschappers in nieuw onderzoek.

Onderzoek

28 februari 2024