Nemen we afscheid van de bouw of van Jan Rotmans?

Rotmans schets zichzelf als een ware eenzame fietser die dwars tegen de wind in probeert vooruit te komen. Dwars tegen Eelco Brinkman, tegen Aedes, tegen Bouwend Nederland, tegen Wientjes, tegen VNO-NCW, tegen Shell en tegen Mark Rutte. Al die lieden en instanties vormen in zijn ogen een complot tegen zijn heilige geloof in het “kantelen”. Volgens hem wordt hij stelselmatig tegengewerkt.

Een nuchter mens zou zich natuurlijk afvragen of bij zoveel aversie, er toch ook iets mis zou kunnen zijn met het eigen evangelie. Blijkbaar lukt het maar niet om dat iedereen door de strot te duwen. Maar Jan is niet van de eigen twijfel. Die komt steeds opnieuw met voorspellingen. In vroegere hoofdstukken van zijn kantelevangelie kregen we te horen dat de transitie van ons land naar kleine autarkische gemeenschappen naderende was. En in plaats van traditioneel wonen in stad en dorp zouden we de ommekeer naar wonen op drijvende eilanden meemaken. Daarnaast hadden we zijn voorspelling (NRC 14 juli 2010) dat “intensief ondergronds ruimtegebruik” binnenkort gemeengoed zal zijn. En de bouwbedrijven houden zich op termijn nauwelijks meer bezig met bouwen maar met het faciliteren van klanten. En sinds kort weten we nu ook dat de branche organisaties gaan verdwijnen, niet alleen Aedes en Bouwend Nederland maar ook de “remmers, ondertekenaars van het Lenteakkoord Energiezuinige Nieuwbouw”.

Je kunt je afvragen waarom iemand die er zo van overtuigd is dat zijn voorspellingen zullen uitkomen, zoveel moeite blijft doen om alsmaar anderen dat evangelie op te dringen. Het lijkt toch een beetje op de fanaticus die beweert dat het paradijs onafwendbaar gaat komen maar toch steeds iedereen blijft pressen om daar aan mee te werken. Alsof hij toch niet zeker is dat het paradijs onafwendbaar komt. De voorspellingen volgen elkaar op bijna fanatische wijze op. En toch is Jan er niet gerust op: iedereen moet kantelen, anders komt zijn paradijs er niet.

Voor zover er in zijn redeneringen interessante elementen zitten, weet Jan iedereen zo tegen zich in het harnas te jagen, dat ook die elementen niet aan bod komen in serieuze discussies. Maar niet overal is men toe aan die serieuze discussies. Op tal van plaatsen krijgt de evangelist (of in een commentaar in www.Gebiedsontwikkeling.nu: “hogepriester van de kantelkerk”) een platform. Blijkbaar is er bij een deel van de theoretici een vorm van onzekerheid en zoeken waardoor er een voedingsbodem voor deze bevlogen, fundamentalistische opvattingen is ontstaan. Jans volgers (zoals hij ze noemt; hij bedoelt natuurlijk: volgelingen) zijn vooral te vinden in de wereld van degenen die ver weg van de werkelijkheid zich uitleven in eindeloze geschriften die ons vooral voorhouden dat “alles anders” moet zonder daarbij ook maar één concreet en realistische voorbeeld van die andere aanpak te noemen. Vaak mensen net als Jan, die weten wat er over 20 jaar gebeuren gaat maar zelf niet kunnen aangeven wat dat voor de praktijk van vandaag en morgen betekent.

Opvallend dat hij zich van iedereen uit de praktijk heeft vervreemd dat vrijwel niemand meer reageert op het interview. Het blijft zinvol dat zo nu en dan iemand van buiten de sector een spiegel voorhoudt. Maar het is de vraag waarom serieuze vakbladen deze figuur die steeds meer een karikatuur van zichzelf wordt, nog een podium geven. Want het valt op dat niemand uit de praktijk meer reageert en iedereen zijn schouders ophaalt.

Lees verder

-Graag meer empirische en minder eufore kijk op burgerinitiatieven
-Verandering van tijdperk: Nederland kantelt