2014.02.14_Nieuwe culturele_660

Nieuwe culturele gebouwen vragen om synergie van betrokkenen

14 februari 2014

3 minuten

Nieuws Nieuwe initiatieven voor grote culturele projecten in de binnenstad worden momenteel met gemengde gevoelens ontvangen. In Utrecht werd onlangs de bouw van een megabibliotheek afgeblazen en in Den Haag kwam het Spuiforum na een lange politieke strijd met de hakken over de sloot door de gemeenteraad. In Rotterdam werd vorig jaar het voorstel voor een nieuw stadion geblokkeerd en nu ligt het plan voor een nieuw gebouw van het Boijmans museum ter discussie. Wil een nieuw beeldbepalend bouwwerk slagen, dan zullen betrokken partijen moeten werken aan synergie, schrijven Patrick van der Klooster en Wouter Jan Verheul.

Op zoek naar de kernwaarden van het Museumpark

De discussie rond het nieuwe collectiegebouw in het Museumpark in Rotterdam kent een grillig verloop. Er speelt zich een soortgelijk scenario af als afgelopen zomer rond het nieuw te bouwen voetbalstadion. Een gelijke patstelling is niet ondenkbeeldig. Tenzij het proces wordt herschikt. Laat betrokkenen en belanghebbenden gezamenlijk onder regie van het gemeentebestuur op zoek gaan naar wat hen bindt.

De stellingen in het publieke debat zijn betrokken. Veel bewoners, instellingen en ondernemers in de buurt zijn kritisch. Ze pleiten voor het behoud van een in hun ogen zeldzaam onbebouwde ruimte in Rotterdam. Op die plek mag geen collectiegebouw komen. Maar de voorstanders van het collectiegebouw suggereren op hun beurt dat het hier gaat om een onbeduidende ‘grindbak’. Initiatiefnemers wordt een tunnelvisie verweten, hoewel ze de geldende procedures doorlopen en daarbij zorgvuldig hun werk doen in opdracht van de gemeente. Het collegebesluit om het stuk Museumpark naast het Boijmans als definitieve locatie voor een collectiegebouw van 14.000m2 aan te wijzen, helpt hierbij niet. Het stadsbestuur en museumdirectie lopen voor de troepen uit en blijken zich onvoldoende rekenschap gegeven van wensen en ambities die leven in de samenleving.

Noodzaak nieuw onderkomen is evident

De museumdirecteur Sjarel Ex en de private cofinancier ‘De Verre Bergen’ tonen cultureel ondernemerschap met hun initiatief voor een iconisch gebouw. De noodzaak tot een nieuw onderkomen voor de Rotterdamse collectie die het Boijmans beheert, kan in de gezamenlijke zoektocht naar een verbindende ambitie nauwelijks worden betwist. Maar het Museumpark is er niet alleen voor bezoekers van het Boijmans. Zo maken meer dan 200.000 festivalbezoekers jaarlijks gebruik van het park. En het Erasmus MC rekent het park kwaliteiten toe als groene oase voor zijn bezoekers en patiënten.

Het is pijnlijk om te zien dat dit project, net als het stadionplan, als splijtzwam tussen Rotterdammers fungeert. Het lukt in Rotterdam onvoldoende om beeldbepalende projecten vanuit een gezamenlijk visie op de stad te ontwikkelen. Dat heeft men wel gekund. De Erasmusbrug is daarvan het meest sprankelende voorbeeld. De brug is actief ingezet voor gezamenlijke identiteitsvorming van Rotterdam.

Het collectiegebouw kent een ongemakkelijke start. Er is echter nog ruim de tijd voordat de nieuwe gemeenteraad eind dit jaar een besluit neemt. Benut het komende jaar om met elkaar de gedeelde kernwaarden van park en museum te formuleren en het collectiegebouw en het Museumpark in hun samenhang van betekenis te laten zijn voor Rotterdam. De fundamentele vraag is dan: aan welke gewenste stadsidentiteit moet het Museumpark bijdragen, en welke invulling van het Museumpark is daarvoor nodig? Vaak blijkt hierbij meer mogelijk dan op voorhand wordt gedacht.

Patrick van der Klooster is directeur van Architectuurcentrum AIR (www.airfoundation.nl). Wouter Jan Verheul is verbonden aan de TU Delft en promoveerde op iconische stadsprojecten (www.stedelijke-iconen.nl).

Zie ook:


Cover: ‘2014.02.14_Nieuwe culturele_660’


Portret - Patrick van der Klooster

Door Patrick van der Klooster

Directeur AIR Rotterdam

Wouter Jan Verheul (2020)

Door Wouter Jan Verheul

Universitair docent/onderzoeker bij TU Delft en senior consultant & knowledge lead bij Arcadis Gebiedsontwikkeling


Meest recent

Groepsfoto door Bas Czerwinski (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)

“We kunnen niet zonder elkaar. Dus moeten we dezelfde taal gaan spreken”

Hoe zorg je er in politiek alsmaar turbulentere tijden voor dat gebiedsontwikkelingen op koers blijven? Een rondetafelgesprek met Fahid Minhas (NEPROM), Lisette Nijs (gemeente Den Haag) en Rick van der Zweth (PRO).

Opinie

20 november 2026

weekoverzicht 19 november door Gebiedsontwikkeling.nu (bron: Gebiedsontwikkeling.nu)

Dit was de week van volhouden en doorpakken

Deze week ging het om volhouden en doorpakken. Om daarmee de gezonde stad werkelijk te realiseren, het principe van ‘water en bodem sturend’ toe te gaan passen bij woningbouw en de RO-regie van het Rijk echt te laten landen.

Weekoverzicht

19 november 2026

De Groene Loper, Maastricht door Waltie (bron: wikimedia)

Waarom het maar niet lukt om onze steden gezonder te maken (en hoe dat wel kan)

Met de Gezonde Stad Index 2026 doet Arcadis tweejaarlijks onderzoek naar de mate waarin de fysieke ruimte in de stad bijdraagt aan de gezondheid van de inwoners. Hamvraag dit jaar: waarom komen gezondere steden toch zo moeizaam van de grond?

Onderzoek

19 november 2026

Uw gastbijdrage op GO.nu: Over gastbijdragen

Uw gastbijdrage op GO.nu

Wij staan open voor bijdragen uit wetenschap en praktijk. Wij moedigen auteurs aan hun kennis en ervaring te delen.

Over gastbijdragen
Uw project toevoegen: Ga naar de GO-Projectenkaart

Uw project toevoegen

Wilt u graag een gebiedsontwikkeling toevoegen aan de GO-projectenkaart? Vul dan via onderstaande link het formulier in.

Ga naar de GO-Projectenkaart
Uw organisatie bij de SKG: Ga naar de SKG-website

Uw organisatie bij de SKG

Uw organisatie aansluiten op het netwerk van de Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling? Neem dan contact op.

Ga naar de SKG-website
Uw bijeenkomst in de agenda: Neem contact op

Uw bijeenkomst in de agenda

U kunt uw gebiedsontwikkeling-gerelateerde evenement aankondigen via onze agenda door contact op te nemen met de redactie.

Neem contact op