Stedelijke herverkaveling: een nieuw ontwikkelingsmodel

11 oktober 2013

3 minuten

Opinie
Gebiedsontwikkkeling zonder het inzetten van het instrument van onteigening: stedelijke herverkaveling zou dat mogelijk kunnen maken. Het instrument van herverkaveling heeft zijn nut bewezen op het platteland. Op dit moment worden in het kader van de Omgevingswet de mogelijkheden voor het inzetten van dit instrument in de stad verkend.

Stedelijke herverkaveling in de Omgevingswet

De voorbereidingen voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn in volle gang. Daarbij zullen nieuwe instrumenten in werking treden. In dat kader wordt nu nagedacht over het instrument stedelijke herverkaveling. Stedelijke herverkaveling is het (op slimme wijze) ruilen van grondbezit tussen private partijen om nieuwe ontwikkelingen in stedelijk gebied mogelijk te maken. Dit kan op vrijwillige basis gebeuren, maar in Nederland is daar nog nauwelijks ervaring mee opgedaan. Welke positie zal het instrument stedelijke herverkaveling in de Omgevingswet krijgen?

Wat houdt het instrument nu in?

Bij stedelijke herverkaveling wordt vooralsnog uitgegaan van het principe waarbij grondeigenaren en gebruikers op basis van vrijwilligheid hun gronden inbrengen en hun wensen over de invulling van het gebied en de verdeling van eigendom kenbaar maken. Samen maken deze partijen een gebiedsplan met als uitgangspunt dat geen van de betrokken partijen er slechter van mag worden. De gedachte is dan vervolgens om met ieders inbreng van gronden het gebiedsplan te realiseren waarbij aan de wensen van alle grondeigenaren wordt voldaan. Het voordeel van een dergelijke constructie bestaat eruit dat gronden niet aangekocht hoeven te worden door de overheid maar in eigendom blijven van de betrokken partijen in het gebiedsplan. Als gevolg daarvan hoeft niemand onteigend te worden en hoeven gronden evenmin voorgefinancierd te worden door overheden, hetgeen de kosten van herontwikkeling lager maakt.

Pilots en experimenten

Op dit moment worden in het kader van de voorbereiding van de Omgevingswet pilots en experimenten uitgevoerd, waarbij door het Ministerie van IenM in samenwerking met het Ministerie van BZK, de TU Delft en de Radboud Universiteit wordt onderzocht of een wettelijke regeling van stedelijke herverkaveling aan de Omgevingswet kan worden toegevoegd. De pilots bestaan bijvoorbeeld uit herverkaveling van te structureren bedrijventerreinen of het tegengaan van leegstand in krimpregio’s.

Uit de pilots en expertmeetings die tot op heden hebben plaatsgevonden is al wel duidelijk geworden dat onderdeel van een wettelijke regeling zal moeten bestaan uit een instrument dat voorziet in een wettelijke herverkaveling met gedwongen grondruil indien de collectieve doelen niet op basis van vrijwilligheid kunnen worden gerealiseerd.

De wijze waarop een en ander zal worden uitgewerkt in een wettelijke regeling, is tot op heden niet duidelijk. Ook om deze reden kan reikhalzend worden uitgekeken naar het ontwerp voor de Omgevingswet!

Bronnen:


Portret - Daniëlle Roelands

Door Daniëlle Roelands-Fransen

Advocaat omgevingsrecht bij Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn


Meest recent

Muziek en films door Maksim Safaniuk (Shutterstock)

Ontspannen genieten en bijleren deel 3 (slot): de GO.nu-films en muziek

De zomer is natuurlijk niet compleet zonder de lees- en luistertips van Gebiedsontwikkeling.nu. We vroegen de GO-redactie en het SKG-team van de TU Delft om hun suggesties. We sluiten het drieluik van favo’s af met de films en de muziek.

Persoonlijk

10 augustus 2022

GO zomertour door CrispyPork / Ineke Lammers (Shutterstock bewerkt door GO.nu)

GO zomertour 2022 #4: Boston

Voor aflevering 4 van de GO Zomertour steken we de oceaan over. In Boston nemen we onder leiding van Jaap Modder The Big Dig onder de loep, waarbij snelweg 93 onder de grond werd gebracht.

Uitgelicht
Casus

9 augustus 2022

Kloof wetenschap en praktijk door Margot Melissen (gebiedsontwikkeling.nu)

Waarom de schakel tussen wetenschap en praktijk juist moet schuren

Is de afstand tussen wetenschap en praktijk in de ruimtelijke ordening te groot? Die sombere conclusie valt niet in goede aarde bij SKG-directeur en hoofddocent gebiedsontwikkeling Tom Daamen, maar hij ziet wel ruimte voor verbetering.

Uitgelicht
Analyse

8 augustus 2022