2013.01.03_Sturen op waarde in Rotterdam_660px

Sturen op waarde in Rotterdam

3 januari 2013

2 minuten

Nieuws Rotterdam is zich aan het herbezinnen op de manier waarop zij aan stadsontwikkeling doet. Sinds het uitbreken van de crisis in 2008 zijn de condities waaronder stedelijke projecten tot stand moeten komen fundamenteel gewijzigd. Nieuwe verhoudingen tussen partijen geven – met name door een weggevallen vastgoedvraag en -financiering – vorm aan een nieuw speelveld. Om publieke belangen te kunnen blijven borgen is het voor de gemeente van groot belang om in dat nieuwe speelveld een stevige positie te veroveren. Zij moet daarvoor haar werkwijze aanpassen aan wat door velen wordt getypeerd als een ‘nieuwe realiteit’. Het gemeentelijk vermogen om te sturen in de ontwikkeling van de stad moet worden herdacht.

Afwegen en verbinden in de nieuwe realiteit van stedelijke gebiedsontwikkeling

In februari 2011 is binnen de gemeente Rotterdam het cluster Stadsontwikkeling gevormd. Naast het Ontwikkelingsbedrijf (OBR) en de dienst Stedenbouw en Volkshuisvesting zal medio 2012 ook Gemeentewerken opgaan in dit nieuwe cluster, welke in 2015 tevens flink (27%) zal zijn afgeslankt. De al langer gewenste fusie van de gemeentelijke diensten in Rotterdam is door de bezuinigingen die volgden op de financiële crisis en economische recessie in een stroomversnelling geraakt. In 2010 is €195 miljoen afgeschreven op de gemeentelijke grondexploitatieportefeuille (totaal €2 miljard). In het Meerjarige Investeringsprogramma (MIP) is tot en met 2014 een voorlopig tekort geconstateerd van €94 miljoen. Vijfentachtig procent van de huidige projecten zijn naar verwachting niet sluitend, hetgeen de reserves en het verdienvermogen van het Rotterdamse grondbedrijf zwaar heeft aangetast.

De situatie in Rotterdam is niet uniek. Vele Nederlandse gemeenten hebben een zware bezuinigingsoperatie achter de rug, of zullen deze nog moeten ondergaan. Voor al deze gemeenten, en zeker voor groeisteden waar de mogelijkheden tot uitbreiding gering zijn, is het voeren van louter actief grondbeleid verleden tijd. Het zwaartepunt zal ook in Rotterdam verschuiven naar een ‘faciliterend’ stedelijk ontwikkelingsbeleid, of, zoals op dit moment populair is te zeggen: ‘van de stad maken, naar de stad zijn’.

In Rotterdam zal gezocht blijven worden naar gebiedsgerichte ontwikkelstrategieën. Het stedelijk gebied blijft immers bij uitstek het schaalniveau waarop integrale oplossingen via een fusie van publieke en private belangen gerealiseerd kunnen worden. De wijze waarop de gemeente hier een rol in speelt zal echter drastisch veranderen. Samen met de TU Delft is de afgelopen twee jaar onderzoek verricht naar de wijze waarop de gemeente in de nieuwe realiteit een waardevolle bijdrage kan (blijven) leveren aan de ontwikkeling van de stad. Dit essay is daarvan een resultaat.


Cover: ‘2013.01.03_Sturen op waarde in Rotterdam_660px’


Agnes Franzen door Ineke Oostveen (bron: Agnes Franzen)

Door Agnes Franzen

Strategisch adviseur SKG/TU Delft en medeoprichter/hoofdredacteur van Gebiedsontwikkeling.nu (2010-2017)

Portret - Jolai van der Vegt

Door Jolai van der Vegt

Director, Jolai.nl

tom daamen2

Door Tom Daamen

Directeur SKG, Associate Professor Urban Development Management TU Delft


Meest recent

Nieuwbouw woonwijk westergouwe in Gouda, Nederland door Drew McArthur (bron: shutterstock)

De winkel openhouden tijdens de verbouwing: gebiedsontwikkeling in een omgevingsplan in opbouw

Hoe geef je een gebiedsontwikkeling een plek in een plan dat nog in de steigers staat, zonder dat je nu keuzen maakt in de opbouw van het plan die je later beperken? De VNG ontwikkelde een aanpak vanuit drie keuzen.

Analyse

17 november 2026

Annius Hoornstra Column Cover door Esther Dijkstra (bron: Illustratie Esther Dijkstra, bewerkte foto Patrick van den Hurk)

Volhardend of adaptief

Een toepasselijk thema voor een column op de dag van de presentatie van de Nota Ruimte: water en bodem. Annius Hoornstra geeft zijn visie op een recente CRA-studie, die de relatie opzoekt met de ontwikkeling van woningbouw.

Opinie

16 november 2026

Landmark luchtbruggen door Maarten Zeehandelaar (bron: Shutterstock)

De nieuwe Nota Ruimte kiest te weinig om als vliegwiel te kunnen dienen

De Nota Ruimte markeert de terugkeer van het Rijk in de ruimtelijke ordening. Onze ‘nationale omgevingsvisie’ toont vooral hoe verknoopt tal van ambities zijn. Voor de zo gewenste regie van het Rijk moet er nog wel wat gebeuren.

Uitgelicht
Analyse

16 november 2026

Uw gastbijdrage op GO.nu: Over gastbijdragen

Uw gastbijdrage op GO.nu

Wij staan open voor bijdragen uit wetenschap en praktijk. Wij moedigen auteurs aan hun kennis en ervaring te delen.

Over gastbijdragen
Uw project toevoegen: Ga naar de GO-Projectenkaart

Uw project toevoegen

Wilt u graag een gebiedsontwikkeling toevoegen aan de GO-projectenkaart? Vul dan via onderstaande link het formulier in.

Ga naar de GO-Projectenkaart
Uw organisatie bij de SKG: Ga naar de SKG-website

Uw organisatie bij de SKG

Uw organisatie aansluiten op het netwerk van de Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling? Neem dan contact op.

Ga naar de SKG-website
Uw bijeenkomst in de agenda: Neem contact op

Uw bijeenkomst in de agenda

U kunt uw gebiedsontwikkeling-gerelateerde evenement aankondigen via onze agenda door contact op te nemen met de redactie.

Neem contact op