Wat als het wél kan?

‘10 nieuwe steden’, als antwoord op de woningnood. Deze verkiezingsbelofte van D66 zat meteen in mijn allergie. Megalomaan en onrealistisch, vond ik. Weten we niet allemaal dat een beetje gebiedsontwikkeling makkelijk 20 jaar duurt? Toch vierde de partij met de slogan ‘Het kan wél’ haar grootste overwinning ooit. Het had veel weg van Obama in 2008. ‘Yes, we can’. Blijkbaar was Nederland na maanden van politieke chaos en onmacht toe aan wat retro-retoriek. Hoop en optimisme wonnen het van de basis­emoties van het populisme: angst en woede. Zelfs als de beloftes nauwelijks geloofwaardig te noemen zijn. Maar zijn ze dat werkelijk?

Afgelopen week werd in New York een ‘socialistische’ burgemeester verkozen. Tot dagen voor de verkiezingen werd dat in de hoofdstad van het groot­kapitaal voor volkomen onmogelijk gehouden. De stad, waar Trump zijn imperium bouwde, koos nu voor Zohran Mamdani, die huurbevriezing, betaalbare boodschappen, gratis kinderopvang en gratis bussen belooft. Hoe hij dat wil betalen? Door de allerrijksten wat meer te laten bijdragen. Megalomaan. Onrealistisch. Gevaarlijk zelfs. De voorspellingen lieten zich raden: miljonairs zouden massaal uit de stad vertrekken, investeringen zouden opdrogen, de stad zou in verval raken. Maar is dat ook werkelijk zo, of is dat slechts onze reflex?

Een New Yorkse miljardair, lid van de Patriotic Millionaires, maakte een Instagram-video waarin hij vertelt dat hij van de stad houdt. Van de musea, de parken, de theaters. Hij wil dat zijn kinderen en kleinkinderen ook kunnen blijven genieten van het rijke publieke leven met alle voorzieningen om de hoek. En als dat betekent dat hij meer moet betalen?

Prima. Want, voegde hij toe: het voordeel van miljonairs is dat ze veel geld hebben. En dus ook best wat meer kunnen missen, zeker in verhouding tot wie minder heeft. Met één gedachte­wending schoven de beloftes van Mandani op van ‘volstrekt idioot’ naar ‘misschien nog niet eens zo gek’.

Het gaat helemaal niet om het werkelijk realiseren van ‘10 nieuwe steden’. Dat weet D66 zelf ook wel. Het gaat om verbeeldingskracht. Durven dromen over wat mogelijk is als we niet zélf de barrières alvast optrekken. De bewuste keuze om niet elke toekomstdroom direct weg te zetten als onhaalbaar en naïef. Dus stel je voor: wat als het wél kan? Wat kunnen we dan nog meer voor elkaar krijgen?