2015.06.18_Commercieel vastgoed steeds vaker leeg maar toch populair bij beleggers_660

Commercieel vastgoed steeds vaker leeg maar toch populair bij beleggers

18 juni 2015

3 minuten

Nieuws De leegstand van winkels en kantoren is afgelopen jaar opnieuw toegenomen. Van het vloeroppervlak kantoren staat begin 2015 ruim zeventien procent leeg. Binnen de detailhandel is inmiddels ruim negen procent van de vierkante meters niet in gebruik. Veel staat bovendien structureel leeg: meer dan drie jaar. Dit betreft ongeveer zestig procent van de leegstaande kantoren en een kwart van de leegstaande winkels.

Dalende vraag

De economische crisis heeft tot krimp van bedrijven en veel faillissementen geleid, met onder andere een dalende vraag naar kantoor- en winkelruimte tot gevolg. Dit is echter niet de enige verklaring; er zijn ook meer structurele factoren die een rol spelen. Een belangrijke structurele oorzaak voor de afnemende vraag naar kantoren en fysieke winkels is de technologische vooruitgang. Daardoor zijn andere vormen van werken (‘het nieuwe werken’) en winkelen (internetshoppen) ontstaan. Ook de afvlakkende bevolkingsgroei (of zelfs krimp, in sommige gebieden) en de dalende beroepsbevolking zorgen voor minder vraag naar winkel- en kantoorruimte.

Toenemend aanbod

PBL waarschuwt voor nieuwe over- en desinvesteringen in commercieel vastgoed. Daar waar de vraag naar commercieel vastgoed minder is geworden, is het aanbod niet of nauwelijks gedaald. Na het barsten van de internetbubbel in 2000 werd de aandelenmarkt minder aantrekkelijk en kwam er een wall of money op de vastgoedmarkt. Dit leidde tot meer investeringen en daardoor tot meer vierkante meters kantoren en (in mindere mate) winkels, dan waar vraag naar was. Deze investeringen in commercieel vastgoed werden tot het uitbreken van de economische crisis bovendien aangewakkerd door gemeenten die in winkels en kantoren een belangrijke kostendrager voor gebiedsontwikkelingen zagen. Inmiddels daalt de kantorenvoorraad licht en stijgt de winkelvoorraad slechts bescheiden. Nieuwe over- en desinvesteringen in commercieel vastgoed lijken zich aan te kondigen. Mede door het opkopen van staatsobligaties door de Europese Centrale Bank (quantitative easing) is er een nieuwe wall of money die ergens heen ‘moet’. Vanwege de lage rentestand lijkt investeren in commercieel vastgoed dan een aantrekkelijk alternatief voor geld op zoek naar een investeringsdoel.

Er zijn wel behoorlijk grote verschillen in leegstand binnen Nederland, zowel bij kantoren als bij winkels.

Voorraad en leegstand van kantoren en winkels

alttext
In Nederland is een overaanbod van kantoorvloeroppervlak. Gemiddeld ruim 17% van het kantoorvloeroppervlak staat leeg in 2015. Dit percentage neemt nog steeds toe. Er zijn regionale verschillen: de leegstand concentreert zich in de Randstad, in het bijzonder rondom Amsterdam en in het Rijnmondgebied.

Leegstand steeds meer structureel van aard

Wanneer wordt gekeken naar de duur van de leegstand, dan valt op dat het aandeel structurele leegstand (leegstand meer dan drie jaar) sterk is toegenomen. Begin 2015 was ongeveer zestig procent van de kantorenleegstand structureel van aard, binnen de detailhandel is dat ongeveer een kwart.

Leegstand van kantoren en winkels naar duur

Is leegstand erg?

Leegstand is niet per se een maatschappelijk probleem. Het is in eerste instantie vooral een probleem van de eigenaar. Een maatschappelijk probleem wordt leegstand wanneer het een meer structureel karakter krijgt én er een negatieve uitstraling op de omgeving vanuit gaat. Eén enkel leegstaand kantoor dat keurig wordt onderhouden is geen (groot) maatschappelijk probleem. Een paar lege winkels in een winkelstraat zijn dat wel. Deze leiden in de regel uiteindelijk tot minder passanten in de straat. Hierdoor bestaat het gevaar dat winkels die nog wel operationeel zijn ook in de gevarenzone komen.

Hoe kunnen we leegstand verminderen?

Sloop of transformatie van kansloos vastgoed kan ervoor zorgen dat het aantal vierkante meters commercieel vastgoed minder wordt. Dweilen heeft echter alleen zin als de kraan dicht is; de nieuwbouw moet dus worden beperkt. Provinciale ruimtelijke verordeningen kunnen hierin een belangrijke rol spelen. Tot slot is het van belang om te zoeken naar (duurzame) beleggingsalternatieven voor commercieel vastgoed, zodat beleggers hun vermogen kunnen investeren in objecten met een groter maatschappelijk nut.


Cover: ‘2015.06.18_Commercieel vastgoed steeds vaker leeg maar toch populair bij beleggers_660’



Meest recent

Station Delft vanaf het centrum door Frans Blok (bron: shutterstock.com)

Stevig boven de rails: twee decennia vernieuwing spoorzone Delft

Het geldt als een van de meer complexe binnenstedelijke gebiedsontwikkelingen in Nederland: de spoorzone in Delft, inmiddels herdoopt tot Nieuw Delft. Wat hebben alle inspanningen opgeleverd? Afke Laarakker maakt een tussenbalans op.

Casus

28 november 2022

Jumbo distributiecentrum door Rufus de Vries (bron: gemaakt voor het project 'Grip op grootschalige bedrijfsvestigingen' in opdracht van BZK en EZK.)

Sla de doos niet zomaar plat

Over de logistieke sector en de invloed daarvan op de ruimte en het landschap is best een eerlijk verhaal te vertellen. Toch horen we dat volgens Merten Nefs veel te weinig. Hij pleit ervoor de bekende platitudes overboord te zetten.

Opinie

25 november 2022

HARADS, SWEDEN - 29 JULY 2017 : The Cabin a modern treehouse in the woods , Harads, Sweden door O.C Ritz (bron: shutterstock)

Een tweede jeugd voor vakantieparken: de taaiheid van transformatie

De Veluwe telt een slordige 500 (!) vakantieparken, ze staan er niet allemaal even florissant bij. 11 gemeenten werken in gezamenlijkheid aan kwaliteitsverbetering. Wat zijn de ervaringen? Rob van den Hazel zet ze op een rij.

Analyse

25 november 2022