De illusie van grootstedelijk geluk

Als de prognoses kloppen, dan woont rond 2050 tweederde van de wereldbevolking in de stad. Dat zie je ook sterk terug in de discussie over waar we de woningvraag van een miljoen woningen moeten realiseren. Binnenstedelijk natuurlijk! Want iedereen wil in de stad wonen! En dus zijn we massaal aan het verdichten door inbreien & optoppen, transformeren van joekels van kantoren, en stapelen van complete woningen. Alles mag, zolang er maar woningen ontstaan. Want of het nou banen, voorzieningen of relaties zijn: gelukkig word je pas in de stad.

Maar is dat wel waar?

Ik interviewde deze zomer Martijn Burger, econoom bij de Erasmus Universiteit Rotterdam. Zijn wetenschapsteam onderzoekt onder meer de relatie tussen geluk en woonplaats. En ja, ben je jong, hoogopgeleid en financieel draagkrachtig, dan maken al die voordelen van de stad je ook echt gelukkiger. En ben je op leeftijd of onderdeel van een gezin, dan levert het platteland iets meer gelukspunten op. Maar verder maakt het allemaal niet zoveel uit. Geluk laat zich bovendien maar beperkt sturen door je woonlocatie. Waar het écht om gaat, zijn gezondheid, sociale contacten, en waardevol werk.

Dat we tóch massaal naar de stad willen, legde Burger uit, komt door iets wat de ‘focus illusion’ heet. Denken we aan een stad, dan zien we enkel de voordelen. Maar dat het leven er duurder is, de veiligheid kleiner en de vervuiling groter, dat vergeten we voor het gemak. Vergelijk het met de voorpret van een vakantie. Die is vaak veel groter dan de realiteit, vol Franse files, falende airco’s, huilende kinderen, saaie campings en slecht weer.

Stel nou dat het écht niet uitmaakt waar mensen wonen. Zou dat de wereld van gebiedsontwikkeling niet de geweldige kans geven om – in plaats van kostbare, complexe en tijdsrovende gebiedsontwikkelingen te realiseren in de stad – relatief eenvoudig aan de slag te gaan met die vele dorpen die ons land rijk is, en die vanwege de krimp vaak veel meer makkelijk realiseerbaar potentieel hebben om woongebieden te realiseren?

 Natuurlijk vereist dat het nodige. Ten eerste van de overheid, die zich in woord en daad sterk moet maken om het platteland leefbaarder te maken. Ten tweede van burgers, die voorbij de illusie van grootstedelijk geluk zich moeten realiseren dat ze grosso modo even gelukkig zijn op het platteland. En ten derde van gebiedsontwikkelaars, die het moeten aandurven om projecten op te tuigen in minder sexy gemeenten als – zeg - Brummen, Putten, Noordenveld, Bellingwedde en Crandendonck. Maar lukt dat ons, dan kunnen we allemaal een stuk makkelijker gelukkig worden dan we denken.