De schaamte voorbij!

Draagvlak voor verandering ontstaat met een goed verhaal. Zo zag ik onlangs een politiek promotiefilmpje waar de camera eerst over de Maeslantkering en daarna over de historische binnenstad van Amsterdam vliegt, terwijl een rustige stem mij een hart onder de riem steekt: “We mogen nooit vergeten waartoe wij in staat zijn. Wat we kunnen, als we maar willen. We moeten weer groots durven denken. Want waar een wil is, is een weg.” Ondertussen glijden nog meer prachtige beelden voorbij van fietsers in Amsterdam, innovatieve kassencomplexen, een akker die omgeploegd wordt, dynamische plekken als de Zuidas en Kop van Zuid, historische steden en dorpen, gezellige markten, het strand, bossen. Het filmpje eindigt met een prachtig shot van de Jordaan met de Westertoren als grootste blikvanger.

Je zou er bijna in gaan geloven, in deze politieke boodschap van de PVV. Wat begon met de claim van het woord ‘vrijheid’ is inmiddels uitgegroeid tot een rijk vocabulaire waarmee radicaal rechts het verhaal over een mooier en beter Nederland naar zich toe heeft weten te trekken. Trots, veiligheid, groots durven denken. Het zijn stuk voor stuk woorden die progressief Nederland niet meer in de mond durft te nemen, bang om geassocieerd te worden met extreem rechts gedachtengoed.

Dus trekken de progressieven zich terug in de hoek van de vermanende vinger, boetedoening en schaamte. Schaamte voor de bio-industrie. Schaamte voor het autobezit. Schaamte voor de vastgelopen infrastructuur. Schaamte voor de moeizame energietransitie. Schaamte voor het gebrek aan visie op onze deltaveiligheid op lange termijn. Schaamte voor de teloorgang van de volkshuisvesting. Schaamte voor de groteske wijze waarop we falen bij een humane opvang van asielzoekers. Geen wonder dat het progressieve geluid op dit moment zo weinig aantrekkingskracht heeft.

In de Volkskrant constateerde Margriet Oostveen dat velen niet meer durven te erkennen dat nationalisme ook een positieve kracht kan zijn. “Wie grote problemen wil oplossen, kan niet zonder een zekere mate van nationalisme.” Maar dan moeten we wel over onze schroom heen durven stappen en de taal die daarbij hoort weer durven spreken.

Het wordt hoog tijd om terrein terug te winnen in de cultuurstrijd die radicaal rechts op dit moment voert. Wij mogen trots zijn op onze boeren die de stap durven te zetten naar duurzame landbouw omdat de kwaliteit en identiteit van de regio hun aan het hart gaat. We moeten het onvoorstelbare succes van onze aantrekkelijke steden vieren als het resultaat van decennia progressief lokaal beleid waar leefkwaliteit voorop heeft gestaan. We kunnen trots zijn op onze enorme voorraad goede sociale huurwoningen en ons laten inspireren door het gedachtengoed van 100 jaar geleden om de huidige wooncrisis aan te pakken. En laten we vooral weer groots durven denken over het anticiperen op de zeespiegelstijging, stevig geworteld in een eeuwenlange Nederlandse traditie van afwisselend meebewegen en beschermen.

Kortom, we moeten de schaamte voorbij. En terwijl ik dit schrijf merk ik hoe moeilijk dat is. Durf ik op te schrijven dat ik trots ben op Nederland? Ja, het moet wel en het is ook zo. En door dat te doen, ontstaat bij mij het vertrouwen dat Nederland in staat is om grip te krijgen op de noodzakelijke oplossingen voor de grote problemen waar we voor staan. Niet door terug te grijpen naar een geromantiseerd beeld van een land dat nooit heeft bestaan, maar door het verlangen naar een nieuwe tijd aan te wakkeren. Zodat de veerkracht en collectieve intelligentie van onze samenleving in stelling worden gebracht om de juiste keuzes te maken.