Slovenska Cesta, Ljubljana door IsabelleHoepfner (bron: IsabelleHoepfner)

De schoonheid van de Oost-Europese kiosk

6 november 2024

2 minuten

Opinie Aanstaande zaterdag is het precies 35 jaar geleden dat de Berlijnse muur viel. De regimes stortten in, maar niet alles uit de communistische periode verdween uit het straatbeeld. Architect Helge Kühnel zet zich – uit waardering voor het ontwerp – in voor het behoud van de K67, een licht object dat nog steeds te vinden is in Oost-Europese landen, in verschillende vormen. Dat doet hij onder meer door afbeeldingen van deze bijzondere objecten te verzamelen.

De K67 werd in 1966 ontworpen door de Sloveense architect en ontwerper Saša J. Mächtig. Het systeem is gebaseerd op polyfiber-modules die ook kunnen worden gecombineerd tot grotere eenheden. Hierdoor bieden ze ruimte voor een brede variatie aan functies zoals kranten- en loterijkiosken, parkeerwachtershuisjes, copyshops, marktstallen, bushokjes en patatkramen.

Prominent element

Het iconische functionele ontwerp en de flexibiliteit in de toepassing zorgden voor een brede verspreiding van de K67 binnen de Oost-Europese planeconomieën. Na het verdwijnen van het ijzeren gordijn en het uiteenvallen van het voormalige Oostblok vormt de K67 tot op heden een blijvend prominent en verbindend element in de openbare ruimte van Oost-Europa, dat zich sinds de jaren 90 van de vorige eeuw in een ingrijpend sociaal, politiek en economisch transitieproces bevindt.

Ik begon in 2003 de kiosken in verschillende landen te documenteren en foto’s en berichten van kiosken, ingezonden door andere fotografen, virtueel te verzamelen. Dat gebeurde in het online-project ‘K67 - The Kiosk Shots’, met als doel om het internationale karakter van de modulaire kiosk vast te leggen en de waardering voor en het behoud van de kiosken te bevorderen.

Radom, Ulica Żeromskiego door Marcin Kołtuński (bron: Marcin Kołtuński)

‘Radom, Ulica Żeromskiego’ (bron: Marcin Kołtuński)


Ljubljana, Miklošičev Park door Isabelle Hoepfner (bron: Isabelle Hoepfner)

‘Ljubljana, Miklošičev Park’ (bron: Isabelle Hoepfner)


Pančevo, Vojvode Radomira Putnika door Helge Kühnel (bron: Helge Kühnel)

‘Pančevo, Vojvode Radomira Putnika’ (bron: Helge Kühnel)


Dresden, Heidefriedhof door Gudrun Pitzer (bron: Gudrun Pitzer)

‘Dresden, Heidefriedhof’ (bron: Gudrun Pitzer)


Wrocław door Tim Zuemendorf (bron: Tim Zuemendorf)

‘Wrocław’ (bron: Tim Zuemendorf)


Ljubljana, Trg Republike door Helge Kühnel (bron: Helge Kühnel)

‘Ljubljana, Trg Republike’ (bron: Helge Kühnel)


Zagreb door Assen Ivanov (bron: Assen Ivanov)

‘Zagreb’ (bron: Assen Ivanov)


Ljubljana, Vrazov Trg door Isabelle Hoepfne (bron: Isabelle Hoepfne)

‘Ljubljana, Vrazov Trg’ (bron: Isabelle Hoepfne)


Pančevo, Vojvode Radomira Putnika door Helge Kühnel (bron: Helge Kühnel)

‘Pančevo, Vojvode Radomira Putnika’ (bron: Helge Kühnel)


Pančevo, Vojvode Radomira Putnika door Helge Kühnel (bron: Helge Kühnel)

‘Pančevo, Vojvode Radomira Putnika’ (bron: Helge Kühnel)


Bratislava, Hodžovo Námestie door Isabelle Hoepfner (bron: Isabelle Hoepfner)

‘Bratislava, Hodžovo Námestie’ (bron: Isabelle Hoepfner)


Bled door Isabelle Hoepfner (bron: Isabelle Hoepfner)

‘Bled’ (bron: Isabelle Hoepfner)


En zo ziet een K67 er dan uit op transport, een van de vele varianten.


Cover: ‘Slovenska Cesta, Ljubljana’ (bron: IsabelleHoepfner)


Helge Kühnel door Christina Korte (bron: Christina Korte)

Door Helge Kühnel

Helge Kühnel is een Duitse ontwerper en onderzoeker van de K67-kiosk


Meest recent

Impressie beheercoöperatie Boschgaard door Superuse (bron: Superuse)

De beheercoöperatie, een veelbelovende ontwikkelvorm voor gebiedsontwikkelaars

De belangstelling groeit voor de rol die beheercoöperaties kunnen spelen in het creëren van sterke wijken. Ze versterken de leefbaarheid in buurten en verkleinen beheerrisico’s. Jaco Boer sprak met enkele initiatiefnemers.

Analyse

10 februari 2026

Aanbieding Inspiratiekaart, met vlnr Indira van 't Klooster, Daphne Bouman, Ivonne Vliek, Francesco Veenstra en Pim Kupers door Lize Kraan (bron: AORTA)

Op alles voorbereid. Maar “do not design”

De geopolitieke spanningen lopen op en Nederland moet daar iets mee. Ook in de ruimtelijke inrichting. Over de vraag hoe architectuur en ruimtelijk ontwerp kunnen bijdragen aan een weerbare samenleving, organiseerde AORTA een bijeenkomst.

Verslag

9 februari 2026

Vathorst Amersfoort door Sean Pavone (bron: Shutterstock)

Een representatief overzicht van 250 recente stedenbouwkundige plannen

Jaap Modder las de jubileumpublicatie ‘Stand van de Stedenbouw’ van de BNSP. Het boek toont wat hem betreft “de tomeloze energie die zich in een kwart eeuw in deze vakgemeenschap heeft ontwikkeld.”

Recensie

9 februari 2026

Uw gastbijdrage op GO.nu: Over gastbijdragen

Uw gastbijdrage op GO.nu

Wij staan open voor bijdragen uit wetenschap en praktijk. Wij moedigen auteurs aan hun kennis en ervaring te delen.

Over gastbijdragen
Uw project toevoegen: Ga naar de GO-Projectenkaart

Uw project toevoegen

Wilt u graag een gebiedsontwikkeling toevoegen aan de GO-projectenkaart? Vul dan via onderstaande link het formulier in.

Ga naar de GO-Projectenkaart
Uw organisatie bij de SKG: Ga naar de SKG-website

Uw organisatie bij de SKG

Uw organisatie aansluiten op het netwerk van de Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling? Neem dan contact op.

Ga naar de SKG-website
Uw bijeenkomst in de agenda: Neem contact op

Uw bijeenkomst in de agenda

U kunt uw gebiedsontwikkeling-gerelateerde evenement aankondigen via onze agenda door contact op te nemen met de redactie.

Neem contact op