Opinie Op weg naar ‘het kan wel’. Het doet columnist Ellen van Bueren veel deugd dat er in gebiedsontwikkeling steeds meer maatschappelijke partijen zijn die de overheid een helpende hand toesteken. “Naast een beeld van crisis en vastzittende projecten zien we dus ook een beeld van initiatief, innovatie en actie.”
Deze maand ontvielen ons twee vrouwen die betekenis en invulling gaven aan ‘het kan wel’. Dichter en schrijfster Lieke Marsman gaf ons taal om hoop, geloof en liefde te kunnen ervaren, ook in schier uitzichtloze tijden. Activiste Marjan Minnesma, drijvende kracht achter Urgenda, was als geen ander in staat om de uitwassen van het systeem waarin wij leven niet alleen te bekritiseren – maar ze wist ook de corrigerende mechanismen op te sporen en te benutten.
In gebiedsontwikkeling, met een urgente behoefte aan ‘het kan wel’, laten maatschappelijke partijen de afgelopen jaren zien dat al heel veel wel kan. Zo zijn burgers heel goed in staat om via coöperatieve samenwerkingsvormen in een aantal behoeften te voorzien, inclusief wonen en energie. Sociale ondernemers blijken bij uitstek goede placemakers en zijn gewild of ongewild de aanjagers van succesvolle gebiedsontwikkelingen.
Onder invloed van Europese regels voor financiële instellingen zien we ook in de private sector veel verschuivingen. Het steeds meer inprijzen van CO2-emissies wordt gezien als een blijvende trend. Klimaatverandering is niet iets om over te soebatten of het wel of niet bestaat, het is vooral een risico dat moet worden geanalyseerd en beheerst als andere risico’s. Banken zijn inmiddels hard aan de slag om producten te ontwikkelen om hun hypotheekhouders te helpen om hun woningen, inclusief funderingen, aan te passen aan het veranderende klimaat. Aannemers hebben serieuze net-zero ambities en passen nieuwe en soms experimentele materialen en technologieën toe waar mogelijk, ook al in lopende projecten. Enerzijds omdat het kan, anderzijds omdat ze zien dat het moet.
Ik zie dit als een fantastisch een-tweetje tussen overheid, markt en samenleving, op weg naar ‘het kan wel’
Naast een beeld van crisis en vastzittende projecten zien we dus ook een beeld van initiatief, innovatie en actie. ‘Het kan wel’ en ‘aan de slag’ zijn slogans van een overheid die zichzelf moed inspreekt, terugdenkend aan vroeger tijden waarin de overheid een leidende rol pakte in ruimtelijk ontwikkeling. Maar overheidsactie is hard nodig, want ondanks alle initiatieven vanuit markt en samenleving is het vooral aan de overheid om publieke belangen te hoeden.
Gelukkig zijn daar ook partijen die de overheid een helpende hand toesteken bij het oppakken van die sturende rol. Zo zijn er talloze kennisgerichte, veelal non-profit organisaties die een cruciale rol vervullen in het ontwikkelen, verzamelen, beheren en verspreiden van kennis. Een aantal van deze organisaties – het Platform Woonopgave, de Dutch Green Building Council en Platform31 – presenteert deze week op de PROVADA een kaart van het woonbeleid die inzichtelijk maakt aan welke knoppen gedraaid kan worden om ‘eerlijk wonen binnen planetaire grenzen’ voor elkaar te krijgen.
Ik zie dit als een fantastisch een-tweetje tussen maatschappij, markt en overheid, op weg naar ‘het kan wel’, in de geest van Minnesma. Marsman zou dit vast poëtischer hebben weten te duiden.
Cover: ‘Ellen van Bueren Column Cover’ (bron: Esther Dijkstra)
Door Ellen van Bueren
Hoogleraar Management van Stedelijke Ontwikkeling aan de TU Delft
