Opinie Soms kan ik wel bijna lachen om de deftige discussie over duurzaamheid, energietransitie, nul-op-de-meter en Nederland aardgasvrij. Al die vrome mensen stappen elke ochtend in de auto om naar hun werk te gaan en de kinderen naar school te brengen. Later op de dag gaan zij naar de supermarkt, via een flinke omweg om ook nog een bezoek te brengen aan hun bejaarde moeder. Op zaterdag moeten de kinderen naar de sportvelden en op zondag staan er uitstapjes op het programma. De auto is onmisbaar en staat niet ter discussie. Integendeel. De auto is een belangrijk maatschappelijk statussymbool. Hoe meer CO2 uitstoot, des te hoger de status. Een dure Tesla is ook supersjiek. Die verspilt energie via een heel ingewikkelde omweg.
Wat wel ter discussie staat is het cv keteltje. Een goed geïsoleerde woning met vloerverwarming gebruikt nauwelijks energie. Bovendien is de CO2 uitstoot van huishoudens sowieso een marginaal probleem. De grootverbruikers van aardgas zijn bedrijven. De moderne HR ketel is een buitengewoon efficiënt apparaat, de infrastructuur voor de aanvoer van brandstof bestaat al. Het warmtenet is vooralsnog het enige realistische alternatief voor aardgas. De complexe infrastructuur moet nog gebouwd worden, met alle CO2 uitstoot van dien. Maar het meest wonderlijke is dat de energie van het warmtenet helemaal niet duurzaam is. Huishoudens worden tegen hoge kosten opgescheept met de afvalwarmte van het bedrijfsleven. Dat lijkt mij een vorm van boerenbedrog. We moeten ons HR keteltje onder dwang van de overheid inruilen voor een lomp systeem met onduidelijke warmtetarieven dat helemaal geen oplossing biedt voor het probleem.
Het wachten is natuurlijk op een politieke partij die hier garen bij gaat spinnen. Boze burgers vormen nu al de derde partij in Nederland. Volgend jaar zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Het is niet zo heel moeilijk om het klimaatakkoord af te schilderen als een wereldvreemd plan van elitaire betweters die schijt hebben aan Jan Modaal. Donald Trump heeft dat al gedaan. Het zou daarom verstandig zijn om de slogan Nederland aardgasvrij niet te gebruiken. Met Nederland autovrij ontstaat ook geen draagvlak voor een beter milieubeleid.
Binnen afzienbare tijd zullen bewoners van sociale huurwoningen geconfronteerd worden met de boodschap dat hun gasmeter moet verdwijnen. De corporaties hebben namelijk het voortouw genomen bij de energietransitie. Misschien is dat hun maatschappelijke rol, maar zo worden betrekkelijk kwetsbare huishoudens in feite als proefkonijn gebruikt. Hopelijk krijgen zij hun elektrische fornuis vergoed en de bijbehorende pannenset. En dan nog is elektrisch koken geen pretje en bovendien erg duur. Het communisme, vind ik nog steeds, was een prachtig idee, maar toch is de Sovjet Unie een dramatische mislukking geworden. Natuurlijk moeten we streven naar een duurzame toekomst, het zou ook beter zijn als de verkoop van tabak en alcohol geheel verboden werd, en al die andere dingen die niet gezond zijn. Toch doet het openbaar bestuur er goed aan om respect te hebben voor burgers die graag wokken op een grote gasvlam. Dat is de essentie van onze samenleving, zelf een keuze maken, ook als die onverstandig is.
Deze blog verscheen eerder op NRP.nl
Cover: ‘Fietsen’
Door Vincent van Rossem
Architectuurhistoricus & Hoogleraar Monumenten en stedenbouwkundige vraagstukken
