Nieuws 'The window of opportunitiy is closing. And it’s closing fast.' Met deze zin uit het recente IPCC-rapport begint Peter Glas, de Deltacommissaris, zijn brief ‘Maak werk van klimaatadaptatie’ gericht aan vier ministeries. In de brief stelt hij dat klimaatverandering steeds zichtbaarder wordt en dat we tempo moeten maken om ons aan te passen. Hij geeft daarvoor drie adviezen.
De brief van Deltacommissaris Peter Glas is gericht aan de ministers van Infrastructuur en Waterstaat, van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, van Natuur en Stikstof, en van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Hij doet zijn oproep aan hen, omdat klimaatadaptatie raakt aan verschillende transities waar hun ministeries voor staan.
Om de transities en hun samenhang te versterken is nationale regie nodig. Het Rijk moet daarvoor in de ogen van Glas de nationale kaders met elkaar verbinden en ook regie voeren op de doorwerking ervan in de regio’s. Het Rijk kan daarbij gebruikmaken van de infrastructuur van het nationale Deltaprogramma, waarin het Rijk en regionale overheden al samenwerken.
De urgente transities op het gebied van woningbouw, mobiliteit, energie, landbouw en biodiversiteit vragen om onderlinge samenhang. Klimaatadaptatie is daarbij randvoorwaardelijk
Vanuit het Deltaprogramma wordt steeds duidelijker dat we Nederland op de lange termijn alleen veilig en leefbaar kunnen houden als water en bodem sturend wordt voor alle grote opgaven in Nederland. De Deltacommissaris stelt dat er goede beleidsmatige aanknopingspunten zijn, bijvoorbeeld in het Nationaal Water Programma, de NOVI en het IenW-traject ‘bodem en water als basis’. De doorwerking hiervan in concrete plannen en besluiten blijft nog achter en daarvoor doet de Deltacommissaris een beroep op de organisatiekracht van de vier ministers.
Advies 1: reserveer ruimte voor water
Het eerste advies van de Deltacommissaris gaat over waterveiligheid. Hij stelt dat we nu ruimte moeten reserveren voor maatregelen in de toekomst. Het gaat om extra ruimte langs de dijken, en ook extra waterberging langs rivieren. We moeten ook rekening houden met eventuele noodzaak voor extra waterberging en meer flexibel waterbeheer in grote wateren, zoals in het IJsselmeer en langs het Noordzeekanaal.
Advies 2: zorg voor genoeg zoetwater
Droogte is in Nederland een groeiend probleem dat zorgt voor schade aan natuur, risico’s op zoetwatertekorten en bodemdaling. Zo blijkt uit de recente stresstest van het Deltaprogramma Zoetwater dat het IJsselmeer te weinig zoetwater bevat om tot 2050 de natuur, landbouw en het drinkwater te bedienen. De Deltacommissaris adviseert om de droogteproblemen aan te pakken met regie vanuit het Rijk en in samenspraak met regionale partners. Die regie moet zorgen voor een betere ruimtelijke inrichting en grenzen stellen aan het gebruik van grond- en oppervlaktewater.
De traditionele aanpak van het waterbeheer om via technische maatregelen het gewenste landgebruik mogelijk te maken is vastgelopen
Dit lukt alleen als het droogteprobleem wordt aangepakt in samenhang met andere transities, zoals in de natuur en landbouw. De Deltacommissaris roept de ministers dan ook met klem op om van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NLPG) echt een integraal programma te maken.
Advies 3: maak meer werk van ruimtelijke adaptatie
Het derde advies is om bij bouwen en stedelijke ontwikkeling rekening te houden met ‘water en bodem’ en met kwetsbare locaties voor wateroverlast en hittestress. De Deltacommissaris verwijst daarbij naar de nationale maatlat voor klimaatadaptief bouwen. Ook doet hij de aanbeveling om de prikkelwerking van financiële stimuleringsmiddelen te onderzoeken, zoals een vervolg op de Impulsregeling Klimaatadaptatie.
Samen op zoek naar een nationale ‘deltalocatie’
Tot slot nodigt de Deltacommissaris de ministers uit om samen op zoek te gaan naar een ‘nationale deltalocatie’. Dat is een voorbeeldlocatie waarin klimaatadaptief bouwen en energieneutraal, circulair en natuurinclusief ontwikkelen in samenhang worden toegepast. In dat ‘gebied van de toekomst’ werken overheden samen om te ontdekken hoe ze de verschillende opgaven in de fysieke leefomgeving in een sterke combinatie kunnen aanpakken.
Dit artikel verscheen eerder op de website van Kennisportaal Klimaatadaptatie. Het hele advies is te lezen op de website van het Nationaal Deltaprogramma.
Cover: ‘Rivier de Amer in Noord-Brabant.’ door Poleijphoto (bron: Shutterstock)
Door Kennisportaal Klimaatadaptatie
dé informatiebron voor iedereen die werkt aan klimaatadaptatie
