Casus Gemeente Leiden combineert de vernieuwing van bestaande wijken met een aanpak om deze gebieden klimaatbestendig en biodiverser te maken. En dat lukt, zo blijkt uit een evaluatie, met de nodige middelen, kaders en afstemming.
De gemeente Leiden is bezig om de wijken Noorderkwartier-Oost, Gasthuiswijk-Haagwijk-Zuid, Professorenwijk-Oost en Houtkwartier-Oost duurzamer te maken. Werk om rioleringen op wijkniveau te vervangen combineert Leiden met maatregelen om deze wijken klimaatbestendiger maken en de biodiversiteit te verbeteren. Om inzicht te krijgen in de resultaten en te leren van zo’n integrale aanpak, heeft Leiden een evaluatie (pdf) laten uitvoeren van deze duurzame wijkvernieuwingen.
Klimaatbestendiger maar duurder
Eén van de conclusies van de evaluatie is dat het gelukt is om de wijken minder kwetsbaar te maken voor extreme neerslag, extreme droogte en extreme hitte. En dat de biodiversiteit flink is verbeterd. Dit komt vooral doordat de gemeente klimaatadaptatie en biodiversiteit nadrukkelijk onderdeel hebben gemaakt van de projectopdracht. En niet onbelangrijk: er is geld voor vrijgemaakt.
Bewoners willen vaak beide: én meer ruimte voor groen én genoeg parkeerruimte
Voor de periode tot 2026 is een extra bedrag van 8,1 miljoen euro gereserveerd voor adaptatie- en biodiversiteitsmaatregelen. Daarbij ging de gemeente uit van € 14,90 per vierkante meter (prijspeil 2019). Dit extra bedrag was genoeg om de vier genoemde Leidse wijken klimaatadaptief in te richten en te vergroenen. Dit betekent onder meer dat zowel de boven- als ondergrond helemaal opnieuw moest worden ingericht. Ook heeft dit consequenties voor het beheer waarvan de kosten stijgen in vergelijking met de oude situatie.
Convenant Klimaatadaptief Bouwen
Het is nog niet verplicht om de aanpak van bestaande wijken te toetsen aan de minimale eisen van het - door gemeente Leiden ondertekende - Zuid-Hollandse Convenant Klimaatadaptief Bouwen, maar Leiden heeft dat voor deze vier wijken als oefening wel alvast gedaan. Zo kan de gemeente zien wat er bij toekomstige projecten in bestaand stedelijk gebied moet gebeuren om aan de eisen van het convenant te voldoen. Uit die toetsing blijkt dat de wijkvernieuwingen op het gebied van droogte nu aan de minimale eisen voldoen. En in de projecten zijn grote stappen gezet om de gevolgen van hitte en wateroverlast te verkleinen.
Uitdagingen
Op het gebied van samenwerking blijkt uit de evaluatie dat de opgaven voor klimaatadaptatie en biodiversiteit het complexer maken voor partijen om wijken klaar te maken voor de toekomst. Het vraagt meer afstemming en samenwerking van betrokken ontwerpers, beheerders, ecologen en ingenieurs.
De extra maatregelen vragen ook meer afstemming met bewoners, want in ieder project was er discussie over het aantal parkeerplekken dat na vernieuwing van de wijk over zou blijven. Zo blijkt uit het rapport dat bewoners vaak beide willen: én meer ruimte voor groen én genoeg parkeerruimte. Eén van de aanbevelingen van de onderzoekers is om bewoners eerst even te laten wennen aan de nieuwe situatie en ze daarna te vragen wat ze van de parkeermogelijkheden en van de hele wijkvernieuwing vinden.
Cover: ‘Historisch centrum van Leiden’ door Boris Stroujko (bron: Shutterstock)
Door Jan Willem Anker
Projectmedewerker bij Climate Adaptation Services (CAS)
