'Het is tijd om te ontslakken. Te weinig ruimte voor gezond verstand'

12 mei 2013

4 minuten

Onderzoek Eigen gemeentelijke regels vormen regelmatig een rem op lokale gebiedsontwikkeling. Gemeenteraden beseffen vaak niet hoeveel regels ze zelf hebben vastgesteld. Een confrontatie die laat zien hoe beperkend dat in de praktijk is, kan louterend werken voor het vlottrekken van bouwprojecten. Dat is een van de in totaal veertig aanbevelingen die het Actieteam Ontslakken heeft geformuleerd in het rapport Ontslakken van gebiedsontwikkeling.

Stapeling regels leidt tot vertraging en onnodige kosten bij bouw- en projectontwikkeling

Veel goedbedoeld overheidsbeleid wordt opgezet vanuit één bepaald oogpunt, zoals parkeerbeleid, brandveiligheid of beperking van geluidhinder. Door de opéénstapeling van al deze regelgeving en beleidsnota’s lopen projecten vertraging op of zijn er onnodig hoge kosten. Maak een einde aan dit ’drama van de goede bedoelingen’, is de oproep van een team van dertien (ervarings)deskundigen, dat vanuit de Actieagenda Bouw onderzoek deed naar de huidige praktijk. Het team noemt het beoogde veranderingsproces: ‘ontslakken’.

Het is tijd om te ontslakken. De optelsom van beleidsnota’s, verordeningen en gedetailleerde (bestemming)plannen zitten broodnodige investeringen vaak in de weg. Vooral als ze star en bureaucratisch worden toegepast. In de tijd voor de crisis konden wij ons dat al eigenlijk niet meer veroorloven, maar nu helemaal niet meer.

Ontkoppen en escapes

Het rapport van het Actieteam bevat veertig concrete ‘wenken’ om flexibeler, sneller en goedkoper in te spelen op initiatieven voor gebiedsontwikkeling en vastgoedinvesteringen. Vrijwel alle ‘wenken’ komen voort uit die gemeentelijke praktijkervaring en lopen uiteen van het ‘ontkoppen’ van lokale regels die een gemeente bovenop landelijke regelgeving heeft gestapeld tot aan het weren van ‘hit & run’-projectontwikkelaars die geen oog hebben voor de langere termijn. Het is dus zeker niet alleen de overheid die actie moet ondernemen, ook marktpartijen, corporaties en particulieren zijn aan zet. Marktpartijen die meer speelruimte claimen, moeten bijvoorbeeld in staat zijn om met gemeentebelangen mee te denken. En het vertragen van (verwaarloosde) locaties is niet acceptabel. Gemeenten zouden een 'escape' in hun eigen regels op moeten nemen die afwijking mogelijk maakt als de bredere belangenafweging bij het concrete plan daartoe aanleiding geeft. Ik wil overigens benadrukken dat onze ontslakkingsvoorstellen niet bedoeld zijn als het afzetten tegen de gemeentelijke praktijk maar dat ze uit vernieuwing van die praktijk voortkomen. Dóór en vóór gemeenten dus.

Boerenverstand

Het is niet alleen een kwestie van regels, maar ook van houding. Durf simpele gezonde boerenverstandoplossingen in te zetten, zo nodig in afwijking van bestaande regelgeving als niet aantoonbaar is welk maatschappelijk belang beschermd wordt met een bepaalde regel. In overheidsland praat iedereen tegenwoordig over het begrip ’uitnodigingsplanologie’. Dat komt niet op afroep, maar daarvoor moet je als politiek bestuur en ambtelijke organisatie eerst grondig ontslakken. Daarbij is de betrokkenheid van de gemeenteraad essentieel. En ook de rijksoverheid en provincie moeten meer ruimte geven.

Expertteam Ontslakken boekbaar

Het Actieteam laat het niet bij de presentatie van dit rapport. Het team gaat de boer op om de boodschap uit te dragen en een expertteam gaat gemeenten ondersteunen bij het ontslakken. In eerste instantie behelst het een pilot voor de begeleiding van acht gemeenten.

Over de Actieagenda Bouw
In 2012 is door bedrijven, kennisinstellingen en overheden de Actieagenda Bouw ontwikkeld voor de woning- en utiliteitsbouw. Deze door het zogenoemde Bouwteam opgestelde agenda bestaande uit 17 actieteams, geeft antwoord op de vraag wat eerder genoemde organisaties (gezamenlijk) te doen staat om te zorgen dat de woning- en utiliteitsbouwsector sterker uit de crisis komt.