Onderzoek Het is nog niet zo lang geleden dat Nederlandse overheden vaak een actief grondbeleid voerden: ze kochten de grond, maakten die bouw- en woonrijp en verkochten de bouwkavels aan woningcorporaties of commerciële ontwikkelaars. Eind jaren ‘80 werd een aantal beleidsveranderingen doorgevoerd die tot een geleidelijke overgang naar meer passieve of faciliterende vormen van grondbeleid leidde. Het zijn tegenwoordig steeds vaker de woningcorporaties en marktpartijen die grond kopen en locaties ontwikkelen.
Een studie over de manier waarop de economische waardestijging in stedelijke herstructurering gebruikt kan worden om de benodigde openbare infrastructuur en faciliteiten te betalen
Zowel stadsuitbreiding als herstructurering van binnenstedelijke locaties brengen meestal een stijging van de economische waarde van grond met zich mee, maar ook de noodzaak aan investeringen, zoals in openbare faciliteiten, wegen, kabels en leidingen, maatschappelijke voorzieningen en sociale woningbouw, schadevergoedingen, en dergelijke (hierna kortweg: ‘openbare infrastructuur en faciliteiten’). Wanneer gemeenten een actief grondbeleid voeren, kunnen ze deze kosten betalen dankzij de uitgifte van bouwkavels. Echter, sinds gemeenten steeds minder vaak over de grond beschikken lukt dat steeds minder goed, terwijl grondeigenaren niet geneigd blijken te zijn om bij te dragen aan de kosten. Dit heeft geleid tot een versobering van de openbare infrastructuur en faciliteiten en tot de noodzaak van publieke subsidiëring.
In dit onderzoek wordt de vraag gesteld of, in die gevallen waarbij de grond in binnenstedelijke locaties in private handen is, de economische waardestijging die het gevolg is van bestemmingswijziging (geheel of gedeeltelijk) zou kunnen worden gebruikt om de openbare infrastructuur en faciliteiten te betalen. In dit onderzoek wordt nagegaan of een aantal wettelijke instrumenten, de ‘formele regels relevant voor ruimtelijke ordening’, gebruikt zou kunnen worden om grondeigenaren te verleiden om mee te betalen. Met andere woorden: om overheden beter van waardestijging van de grond te laten profiteren om de nodige infrastructuur en faciliteiten te betalen (kortweg: ‘publiek waardestijgingsverhaal’).
Cover: ‘Thumb_wet en regelgeving_0_1000px’
Demetrio Muñoz Gielen is docent aan de Radboud Universiteit Nijmegen en aan IHS Erasmus Universiteit Rotterdam, strategische adviseur gebiedseconomie bij de gemeente Purmerend en zelfstandig adviseur.
