Thumb_wet en regelgeving_0_1000px

Het verhalen van waardestijging in stedelijke herstructurering

3 januari 2011

2 minuten

Onderzoek Het is nog niet zo lang geleden dat Nederlandse overheden vaak een actief grondbeleid voerden: ze kochten de grond, maakten die bouw- en woonrijp en verkochten de bouwkavels aan woningcorporaties of commerciële ontwikkelaars. Eind jaren ‘80 werd een aantal beleidsveranderingen doorgevoerd die tot een geleidelijke overgang naar meer passieve of faciliterende vormen van grondbeleid leidde. Het zijn tegenwoordig steeds vaker de woningcorporaties en marktpartijen die grond kopen en locaties ontwikkelen.

Een studie over de manier waarop de economische waardestijging in stedelijke herstructurering gebruikt kan worden om de benodigde openbare infrastructuur en faciliteiten te betalen

Zowel stadsuitbreiding als herstructurering van binnenstedelijke locaties brengen meestal een stijging van de economische waarde van grond met zich mee, maar ook de noodzaak aan investeringen, zoals in openbare faciliteiten, wegen, kabels en leidingen, maatschappelijke voorzieningen en sociale woningbouw, schadevergoedingen, en dergelijke (hierna kortweg: ‘openbare infrastructuur en faciliteiten’). Wanneer gemeenten een actief grondbeleid voeren, kunnen ze deze kosten betalen dankzij de uitgifte van bouwkavels. Echter, sinds gemeenten steeds minder vaak over de grond beschikken lukt dat steeds minder goed, terwijl grondeigenaren niet geneigd blijken te zijn om bij te dragen aan de kosten. Dit heeft geleid tot een versobering van de openbare infrastructuur en faciliteiten en tot de noodzaak van publieke subsidiëring.

In dit onderzoek wordt de vraag gesteld of, in die gevallen waarbij de grond in binnenstedelijke locaties in private handen is, de economische waardestijging die het gevolg is van bestemmingswijziging (geheel of gedeeltelijk) zou kunnen worden gebruikt om de openbare infrastructuur en faciliteiten te betalen. In dit onderzoek wordt nagegaan of een aantal wettelijke instrumenten, de ‘formele regels relevant voor ruimtelijke ordening’, gebruikt zou kunnen worden om grondeigenaren te verleiden om mee te betalen. Met andere woorden: om overheden beter van waardestijging van de grond te laten profiteren om de nodige infrastructuur en faciliteiten te betalen (kortweg: ‘publiek waardestijgingsverhaal’).


Cover: ‘Thumb_wet en regelgeving_0_1000px’


Portret - Demetrio Muñoz Gielen

Door Demetrio Muñoz Gielen

Demetrio Muñoz Gielen is docent aan de Radboud Universiteit Nijmegen en aan IHS Erasmus Universiteit Rotterdam, strategische adviseur gebiedseconomie bij de gemeente Purmerend en zelfstandig adviseur.


Meest recent

Markermeer, Nederland door Peter van Haastrecht (bron: Shutterstock)

Een nieuwe compacte stad in het Markermeer is een illusie

Plannen om in het Markermeer en IJmeer een nieuwe stad te bouwen met tussen de 10.000 en 70.000 woningen zijn zo goed als kansloos, aldus een commissie. Te duur, juridisch niet haalbaar en te laat voor een oplossing aan de huidige woningnood.

Analyse

18 november 2026

Nieuwbouw woonwijk westergouwe in Gouda, Nederland door Drew McArthur (bron: shutterstock)

De winkel openhouden tijdens de verbouwing: gebiedsontwikkeling in een omgevingsplan in opbouw

Hoe geef je een gebiedsontwikkeling een plek in een plan dat nog in de steigers staat, zonder dat je nu keuzen maakt in de opbouw van het plan die je later beperken? De VNG ontwikkelde een aanpak vanuit drie keuzen.

Analyse

17 november 2026

Annius Hoornstra Column Cover door Esther Dijkstra (bron: Illustratie Esther Dijkstra, bewerkte foto Patrick van den Hurk)

Volhardend of adaptief

Een toepasselijk thema voor een column op de dag van de presentatie van de Nota Ruimte: water en bodem. Annius Hoornstra geeft zijn visie op een recente CRA-studie, die de relatie opzoekt met de ontwikkeling van woningbouw.

Opinie

16 november 2026

Uw gastbijdrage op GO.nu: Over gastbijdragen

Uw gastbijdrage op GO.nu

Wij staan open voor bijdragen uit wetenschap en praktijk. Wij moedigen auteurs aan hun kennis en ervaring te delen.

Over gastbijdragen
Uw project toevoegen: Ga naar de GO-Projectenkaart

Uw project toevoegen

Wilt u graag een gebiedsontwikkeling toevoegen aan de GO-projectenkaart? Vul dan via onderstaande link het formulier in.

Ga naar de GO-Projectenkaart
Uw organisatie bij de SKG: Ga naar de SKG-website

Uw organisatie bij de SKG

Uw organisatie aansluiten op het netwerk van de Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling? Neem dan contact op.

Ga naar de SKG-website
Uw bijeenkomst in de agenda: Neem contact op

Uw bijeenkomst in de agenda

U kunt uw gebiedsontwikkeling-gerelateerde evenement aankondigen via onze agenda door contact op te nemen met de redactie.

Neem contact op