Hilversum, de tuinstad revisited

Dudok in het bos

De sprekers zijn het vrij snel eens over de sterke punten van Hilversum. De centraal gelegen gemeente in ‘t Gooi heeft met Dudok een sterke traditie op gebied van stedenbouw en architectuur, het bezit prachtige woongebieden en heeft een aantrekkelijk centrum. Hilversum is de mediahoofdstad van Nederland en dit zorgt voor een aantal spillovers zoals de aanwezigheid van veel culturele voorzieningen en bijzondere monumenten (waaronder oude omroepgebouwen). Tegelijkertijd staat het in het heden en is het een creatieve stad met een veel werkgelegenheid en activiteit op gebied van radio/tv en nieuwe media. Tenslotte is Hilversum zonder discussie die ‘open plek in het bos’ met prachtige routes vanuit de omliggende dorpen langs bossen, heide en water.

Gefragmenteerd

Tegelijkertijd is er met de bijzondere kenmerken van Hilversum niet altijd zorgvuldig omgesprongen en zijn de kansen die er liggen onvoldoende benut. Hilversum is vanaf de jaren ‘70 gefragmenteerd geraakt met doorsnijdingen van infrastructuur, slechte ingepaste bebouwing en onvoldoende aandacht voor de openbare ruimte. Grootste klacht bij de bevolking blijft overigens het dichtgeslibde verkeer, al begrijpt het publiek dat dit niet het primaire onderwerp is van de avond. Landschapsarchitecte Sylvia Karres roemt het ‘door de schaalniveaus heen’ ontwerpen van Dudok en concludeert dat men deze ambacht in de loop der jaren is kwijtgeraakt. Met een aantal weinig subtiele voorbeelden toont ze een Hilversum met liefdeloze architectuur en goede gebouwen op verkeerde plekken. Kansen om de media met de stad te verbinden en andersom blijven vooralsnog onvoldoende benut en het is een enigszins cynische constatering dat het Mediapark vooral tot een bedrijfsterrein is verworden en in de tijd dat het Omroepkwartier heette ‘meer park’ was. Karres, Rijksbouwmeester Frits van Dongen en de Hilversumse architect en Spoorbouwmeester Koen van Velsen, benoemen het ontbreken van samenhang in de gebouwde omgeving als een van de belangrijkste problemen waarmee de gemeente te kampen heeft.

Parels rijgen

Fons Gennisse, stedenbouwkundige bij de gemeente Hilversum, geeft een toelichting op het Structuurvisie 2030 die in de maak is. Hij pleit voor een visie die vooral gericht is op het verbeteren van deze ruimtelijke samenhang en versterken van fysieke verbindingen, met - in de traditie van Dudok- aandacht voor de overgang van stad naar land. Gewenste ontwikkelingen kunnen enkel binnen de bestaande stad gerealiseerd worden en hij ziet volop kansen in het herbestemmen van het leegstaande vastgoed.
Die avond geeft Chris Vanderheyden als stadsbouwmeester haar maiden speech en introduceert haar motto: ‘we gaan de stad liefhebben’. De verborgen schoonheden van Hilversum moet weer zichtbaar gemaakt worden, ‘het snoer met parels gaan we rijgen’. Voorts richt ze haar blik op de toekomst en roept op tot een stevige alliantie tussen stad en media en vraagt ze om energetisch intelligente oplossingen.

Organiserend vermogen

‘Er zijn in Hilversum gaten gemaakt en gevuld’ , volgens Van Velsen. De sprekers zijn het er over eens dat er te veel sprake is geweest van ad hoc beleid. Een samenhangende visie is nodig waarin scherpe keuzes worden gemaakt, die vervolgens worden vastgehouden. Het is de bekende vierjarige cyclus die zeker in Hilversum roet in het eten heeft gegooid.
Een corporatie van beleidsbepalende personen die jaren aanblijft vormt een kritische succesfactor volgens Frits van Dongen en hij verwijst daarbij naar Berlage in Amsterdam Zuid en Céramique in Maastricht. Een zekere zelfstandigheid (mandaat) is daarbij gewenst.
Vanderheyden zal zich daarvoor volgens stadsarchitect van Amersfoort Noud de Vreeze sterk moet verbinden met College, Raad en ambtelijke dienst.
Kan de Vlaamse Vanderheyden hier een cultuuromslag te weeg brengen?