Onderzoek Alle gemeenten in Nederland – groot én klein – moeten de komende jaren aan de slag met de energietransitie. Hoe pakken kleinere gemeenten dat aan? Platform31 deed hiernaar onderzoek in opdracht van het Programma Aardgasvrije Wijken. In de publicatie 'Kleine gemeenten aan de slag met de energietransitie: voorbeelden en inzichten' zijn de aanpakken, lessen en kansen gebundeld. “Gemeenten kunnen veel leren wanneer zij praktijkervaringen uitwisselen."
In kleinere gemeenten worden volop plannen gemaakt voor de energietransitie. Zij praten met bewoners, zoeken financiële middelen en verkennen verschillende warmtebronnen. Daarbij wordt gekeken welke wijken en dorpen goede startcases zijn om als eerste de aardgasleidingen af te koppelen. Opgedane kennis en ervaringen worden bovendien gedeeld met andere gemeenten. Dat blijkt uit gesprekken die Platform31 voerde met acht kleinere gemeenten en vijf provincies.
“Men is dus volop actief, waardoor relevante kennis en ervaring in de complexe wereld van de energietransitie wordt opgedaan”, zegt onderzoeker Ruud Dorenbos. “En dat is knap, want gemeenten zien hun takenpakket alsmaar uitbreiden.”
Weinig capaciteit en middelen
Werk maken van de energietransitie is een flinke uitdaging voor kleine gemeenten, omdat ze zeer beperkte capaciteit en geen of onvoldoende financiële middelen hebben. “Dat maakt het een stuk lastiger, of onmogelijk, om grote stappen te maken”, stelt Dorenbos. “We hebben ook drie gemeenten gesproken die meedoen als proeftuin in het Programma Aardgasvrije Wijken. Die zijn wel wat verder in het realiseren van hun plannen en ambities voor de energietransitie. Zij geven aan dat de gemaakte stappen grotendeels mogelijk zijn door de rijksbijdrage.”
De grootste uitdaging voor kleine gemeenten? Dat is volgens vrijwel alle gemeenten iedereen – inwoners en ondernemers – meekrijgen en (mee) laten doen in de energietransitie - en dat voor een betaalbare prijs.
Provincie als verbinder
Uit het onderzoek van Platform31 blijkt dat veel (kleine) gemeenten vooral zelf het wiel uitvinden en hun eigen pad bewandelen. “Terwijl juist veel geleerd kan worden wanneer gemeenten met elkaar zijn verbonden en zij praktijkervaringen uitwisselen", concludeert Dorenbos. “Interessant is de ondersteunende, verbindende rol van provincies. We zien dat zij volop bezig zijn met het oprichten van expertisecentra, expertiseteams en kennisloketten. Dat kan kleine gemeenten verder helpen in de energietransitie.”
Download de publicatie Kleine gemeenten aan de slag met de energietransitie. Voorbeelden en inzichten. Kijk voor meer informatie op aardgasvrijewijken.nl.
Dit artikel verscheen eerder op de website van Platform 31
Krimpgemeenten in het nauw
De uitdaging voor de warmtetransitie is in krimpgemeenten veel groter dan in andere delen van het land. Dat schrijft Binnenlands Bestuur, op basis van onderzoek door het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB). "Door de lage woningwaarde, de relatief slechte energielabels en het gemiddelde inkomen is het voor gemeente in krimpregio’s veel moeilijker om de warmtetransitie van de grond te krijgen", stelt het tijdschrift op zijn website. (redactie gebiedsontwikkeling.nu)
Cover: ‘Aanleg Nuon Noorderwarmte door Vattenfall Nederland’ door Nuon/Jorrit Lousberg (bron: Flickr.com)
Door Ruud Dorenbos
Senior Projectleider bij Platform31
Door Seda Dural
redactie Platform31
Door Sabina Gietema
Projectleider Platform31
