Bouwplaats in de polder door Peter de Kievith (bron: Shutterstock)

Klimaatadaptief bouwen: Partijen willen wel, maar het loopt in de tender vaak al spaak

5 september 2022

3 minuten

Onderzoek Klimaatadaptief bouwen is al een tijd niet meer weg te denken uit gebiedsontwikkeling. Toch lukt het lang niet altijd om dit onderwerp goed te borgen bij tenders voor vastgoed- en gebiedsontwikkelingen. Fakton Consultancy deed onderzoek en komt met concrete tips voor grondeigenaren.

Klimaatadaptief bouwen is een veelbesproken onderwerp in Zuid-Holland. Dat bewijst de discussie rond de bouw van 8.000 woningen in de laaggelegen Zuidplaspolder tussen Gouda en Rotterdam. Maar ook in de rest van de provincie staat het onderwerp al jaren hoog op de agenda. Zuid-Holland heeft naar eigen zeggen dan ook al jarenlang “de ambitie om voorop te lopen op het gebied van klimaatadaptief bouwen.” Die ambitie was een van de redenen om in 2018 het convenant Klimaatadaptief Bouwen in Zuid-Holland op te stellen. Eén van de convenantafspraken is het ontwikkelen van een instrumentarium om de klimaatbestendigheid van nieuwbouw te beoordelen en te bevorderen.

Borgen in tenders

Ondanks de landelijke urgentie en de jarenlange aandacht binnen de provincie lukt het nog lang niet altijd om het onderwerp goed te borgen bij tenders voor vastgoed- en gebiedsontwikkelingen. Reden voor de convenantspartners en de provincie om Fakton Consultancy onderzoek te laten doen naar de knelpunten die spelen in tenderprocessen, zowel publiek als privaat. Vorige maand verscheen de Handreiking Klimaatadaptief tenderen met daarin een concrete set aan verbeterpunten en tips voor grondeigenaren.

Wanneer klimaatadaptatie wél wordt uitgevraagd, is het onderwerp regelmatig onvoldoende gespecificeerd en meetbaar

Die zijn nodig omdat in het proces aan zowel de publieke als de private kant knelpunten ontstaan. Vanuit de publieke kant zijn grondeigenaren bang dat klimaatadaptatie in combinatie met andere ruimtelijke opgaven een te grote stapeling van wensen en eisen vormt. Dit zorgt voor beperkingen in de uitvraag, omdat partijen bang zijn dat het thema klimaatadaptatie leidt tot extra wensen en complexiteit in een tender. Daarnaast ontbreekt soms de benodigde kennis en kunde. Wanneer klimaatadaptatie wél wordt uitgevraagd, is het onderwerp regelmatig onvoldoende gespecificeerd en meetbaar, moeilijk te beoordelen en wordt de uitvraag daardoor ‘ambigu’.

Stapeling wensen en eisen

De private knelpunten richten zich meer op de aard van de wensen en eisen in tenders. Die zijn vaak ineffectief of inefficiënt. Gevolg: de mogelijkheden voor marktpartijen om een klimaatadaptief plan te maken worden beperkt. Ook is de stapeling van wensen en eisen soms tegenstrijdig en vertragend. Of ze drukken te zwaar op de businesscase van de ontwikkeling waardoor klimaatadaptatie niet de volle aandacht krijgt. Tot slot stuurt de tender vaak op prijs en onvoldoende op klimaatadaptieve kwaliteiten.

De handreiking presenteert zeven tips die grondeigenaren kunnen toepassen. Klimaatadaptatie krijgt daarmee een structurele positie binnen tenders voor vastgoed- en gebiedsontwikkelingen. Om tot een goede strategie te komen, is het nodig de juiste tenderscope te bepalen en te hanteren. Maatregelen voor het tegengaan van wateroverlast vragen bijvoorbeeld een andere schaalgrootte dan maatregelen voor hitte. Daarom moet een grondeigenaar vooraf al onderzoek doen naar de belangrijkste en grootste klimaatrisico’s in een gebied zodat het mogelijk wordt te bepalen welke schaalgrootte nodig is.

Zuidplaspolder bij Gouda door Frans Blok (bron: Shutterstock)

‘Zuidplaspolder bij Gouda’ door Frans Blok (bron: Shutterstock)


Maar ook voor publicatie van de tender heeft de grondeigenaar volgens Fakton belangrijke kaarten in handen om te sturen op een eindproduct dat past bij de behoefte. Een complete, ondubbelzinnige en integrale uitvraag is dan wel noodzakelijk. Een ander instrument om de private partijen beter te faciliteren (en te stimuleren) in het proces is het hanteren van een minimale of vaste grondprijs. Zo wordt een marktpartij in het ontwikkel- en ontwerpproces gestimuleerd echt te sturen op kwaliteit, omdat partijen zich op prijs niet hoeven te onderscheiden.

Vertrouwen en begrip

Een meetbaar gunningscriterium en vastgestelde spelregels voor klimaatadaptatie kunnen hier ook bij helpen, omdat partijen dan inzetten op het halen van een hoge score zodat zij de tender winnen en het project mogen ontwikkelen. Tot slot benadrukken de schrijvers dat klimaatadaptatie een relatief nieuw onderwerp in gebiedsontwikkelingen is, “zeker als het over andere onderwerpen dan wateroverlast gaat.” Daarom is het van belang dat de grondeigenaar en de marktpartijen die zich inschrijven elkaar vertrouwen en begrip hebben van elkaars belangen en prioriteiten. Hoe complexer de opgave, hoe belangrijker het is om open te communiceren.


Lees de volledige handreiking op de website van Fakton.


Cover: ‘Bouwplaats in de polder’ door Peter de Kievith (bron: Shutterstock)


Jasper_monster_sandervanwettum door Sander van Wettum (bron: SKG)

Door Jasper Monster

Redacteur Gebiedsontwikkeling.nu


Meest recent

Hof van Cartesius door Cas Slagboom (bron: Cas Slagboom)

Cultuur & GO #6: Werkspoorkwartier

Het Werkspoorgebied in Utrecht maakt een indrukwekkende transformatie door. Verantwoordelijk is een klein aantal zeer betrokken individuen, aan publieke en private zijde. Rinske Brand zocht ze op en noteerde hun bevlogen verhaal.

Uitgelicht
Casus

3 februari 2023

Het platteland van Groningen door Rudmer Zwerver (bron: Shutterstock)

Werken aan perspectief voor nieuwe generaties op het platteland

Is er straks nog plek voor de nieuwe generaties op het platteland? Willem Korthals Altes brengt verslag uit van een TU Delft-studiemiddag over dit thema. De oogst: vier visies op een bewoonbaar buitengebied.

Verslag

3 februari 2023

Weekoverzicht Cover door Ineke Lammers (bron: gebiedsontwikkeling.nu)

Dit was de week die je je niet voor kunt stellen

Verbazing alom, deze week op Gebiedsontwikkeling.nu. Bijvoorbeeld over hoe soms met enthousiaste stadmakers wordt omgegaan, over het idee dat Almere en Amsterdam straks echt aan elkaar vastzitten en dat data impact heeft in gebiedsontwikkeling.

Nieuws

2 februari 2023