Opinie COLUMN In het gedicht ‘Het Huwelijk’ van Willem Elsschot krijgt een man spijt wanneer hij zijn vrouw ouder ziet worden. Hij wil haar doodslaan, hun huis in brand steken en ergens anders een nieuwe liefde vinden, maar hij doet het niet.
‘Maar doodslaan deed hij niet, want tussen
droom en daad
staan wetten in de weg en praktische bezwaren,
en ook weemoedigheid, die niemand kan verklaren,
en die des avonds komt, wanneer men slapen gaat.’
Deze versregels behoren niet voor niets tot de meest geciteerde in Nederland. Wie herkent zich nou niet in ‘want tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren’? Zeker wanneer je, net als ik, werkzaam bent of bent geweest voor de overheid. Als Nederlander moet je je aan de wet houden, maar als overheid heb je daarin ook nog een voorbeeldfunctie te vervullen. Goed natuurlijk, maar het zorgt soms voor ellenlange ingewikkelde procedures, prachtige maar onuitvoerbare vergezichten in beleid en gemiste kansen om dromen waar te maken. De Omgevingswet brengt hier verandering in.
Een overheid die, samen met haar private partners, zegt wat ze doet en doet wat ze zegt. Dat beoogt de Omgevingswet. Overzichtelijk en uitvoerbaar beleid, kortere lijntjes met één bevoegd gezag, meer maatwerkmogelijkheden voor initiatieven en handvatten om maatschappelijke opgaven aan te pakken. Meer ruimte voor de energietransitie, woningbouwopgave en slimme mobiliteitsoplossingen. En het mooie is: het is waar. Wie de wettekst leest, zal dit beamen. Maar een nieuwe wet is maar een middel, zonder vervolgstap verandert er niets en daar zit nou net de crux.
Het is van belang om nu al op je qui-vive te zijn. Want het is niet de wet die consequenties heeft of in de weg staat, maar de invulling ervan en dit gebeurt nu al. Rijk, provincies en gemeenten zijn gestart met het opstellen van de nieuwe kerninstrumenten. Hierin worden politieke keuzes gemaakt, regels geschrapt of gewijzigd en bepalende beslissingen genomen. Lokale bestuursorganen krijgen extra afwegingsruimte die vervolgens weer wordt beïnvloed door instructieregels in kerninstrumenten van hogere bestuursorganen. Programmatische maatregelen en ruimtelijke projecten zijn hiervan afhankelijk. Dit geldt ook voor nadeelcompensatie (planschade), eventuele onderzoekslast of het kostenverhaal.
En let wel: vóór 2021 zullen omgevingsverordeningen van provincies en een groot aantal omgevingsvisies al zijn vastgesteld. Dus nu is het moment om invloed uit te oefenen, laat je horen voordat de wetten straks weer in de weg staan.Sarah Ros is strategisch adviseur fysieke leefomgeving & omgevingswet
Cover: ‘Go column cover 2’
Door Sarah Ros
Strategisch adviseur fysieke leefomgeving en Omgevingswet
